پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ فرآیند جهانیشدن اقتصاد و افزایش شتاب تغییرات تکنولوژیک، سازمانهای پیشرو را ملزم به اتخاذ الگوهایی فراتر از مدیریت سنتی کرده است. در این میان، «جایزه ملی تعالی سازمانی» که بیش از دو دهه از پایهگذاری آن توسط سازمان مدیریت صنعتی میگذرد، به عنوان معتبرترین سنجه و مترومتر سنجش بلوغ مدیریتی، ساختاری و عملیاتی بنگاههای اقتصادی در ایران شناخته میشود. این جایزه با بهکارگیری مدلهای روزآمد بینالمللی نظیر EFQM، نقشه راهی برای حرکت از استانداردهای پایه به سمت سرآمدی پایدار، تحول دیجیتال و پایداری زیستمحیطی ترسیم میکند.
فولاد مبارکه اصفهان به عنوان بزرگترین تولیدکننده فولاد تخت در خاورمیانه و شمال آفریقا و یکی از پیشرانهای اصلی اقتصاد صنعتی ایران، نمونهای شاخص از استمرار سرآمدی در این فرآیند ملی است. این بنگاه بزرگ صنعتی که از سال ۱۳۹۱ با کسب نخستین تندیس زرین خود، معیارهای جدیدی را در نظامهای مدیریتی کشور تعریف کرد، در بیستوسومین دوره این جایزه (سال ۱۴۰۴) موفق شد با کسب امتیاز کمنظیر ۷۳۰، برای ششمین بار تندیس زرین تعالی سازمانی را از آن خود کند. در همین راستا و برای بررسی ابعاد فنی، شاخصهای ارزیابی و چگونگی بومیسازی مدلهای کیفیت در این هلدینگ بزرگ، پایگاه خبری ایراسین گفتوگویی را با علی کیانی، رئیس سیستمهای مدیریت کیفیت و سرآمدی فولاد مبارکه انجام داده است که مشروح آن در ادامه میآید:
ایراسین: دریافت جایزه تعالی سازمانی را در مسیر بلوغ مدیریتی فولاد مبارکه چگونه ارزیابی میکنید؟
کیانی: جایزه تعالی سازمانی برای فولاد مبارکه صرفاً یک افتخار یا دستاورد مقطعی نیست؛ بلکه نشانهای از بلوغ نظام مدیریتی سازمان است. فولاد مبارکه از سال ۱۳۹۱ که برای نخستین بار موفق به کسب تندیس زرین شد تا امروز که برای ششمین بار این موفقیت را تکرار کرده است، توانسته بیش از یک دهه در بالاترین سطوح تعالی کشور باقی بماند. حفظ این جایگاه در محیطی که هر روز پیچیدهتر، رقابتیتر و پرچالشتر میشود، نشان میدهد تعالی در فولاد مبارکه به یک فرهنگ و قابلیت سازمانی تبدیل شده است.
ایراسین: فولاد مبارکه در مقایسه با دورههای قبلی ارزیابی تعالی چه جهشی داشته است؟
کیانی: در سالهای ابتدایی تمرکز سازمان بیشتر بر استقرار نظامهای مدیریتی و بهبود فرآیندها بود، اما امروز فولاد مبارکه از این مرحله عبور کرده و وارد حوزههایی نظیر آیندهنگری، مدیریت اکوسیستم کسبوکار، تحول دیجیتال، مدیریت دانش، پایداری انرژی و آب، نوآوری و مسئولیتپذیری اجتماعی شده است. گزارش بازخورد ۱۴۰۴ نیز نشان میدهد سازمان در حوزههایی مانند رهبری آیندهنگر، نگرش سیستمی، توسعه قابلیتها، مدیریت دانش و نتایج پایدار به بلوغ بالاتری نسبت به دورههای گذشته رسیده است که موفق به اخذ امتیاز ۷۳۰ شده است.
ایراسین: کدام مدلهای مدیریتی بیشترین نقش را در این موفقیت داشتهاند؟
کیانی:مدل EFQM چارچوب اصلی تعالی سازمانی در فولاد مبارکه بوده است؛ اما موفقیت سازمان تنها به یک مدل محدود نمیشود. نظامهای مدیریتی مبتنی بر استانداردهای ISO، مدلهای مدیریت دانش، مدیریت ریسک، نوآوری، بهرهوری، پایداری و مدلهای ارزیابی عملکرد نیز در کنار EFQM یک معماری مدیریتی منسجم را شکل دادهاند. در واقع فولاد مبارکه تلاش کرده است از بهترین تجربیات جهانی و بومی به صورت یکپارچه استفاده کند.
ایراسین: این مدلها چگونه در فولاد مبارکه بومیسازی شدهاند؟
کیانی:فولاد مبارکه هیچگاه به دنبال استقرار صرف استانداردها نبوده است. این مدلها متناسب با شرایط صنعت فولاد، زنجیره ارزش شرکت، شرایط کشور، الزامات توسعهای و نیازهای ذینفعان بازطراحی و بومیسازی شدهاند. نتیجه این رویکرد شکلگیری یک نظام مدیریتی یکپارچه است که در خدمت خلق ارزش برای سازمان و ذینفعان قرار دارد و تا کنون ۱۶ مدل استاندارد استقرار یافته است و ۴ نظام جدید در مرحله برنامه ریزی قرار دارد.
ایراسین: آیا همافزایی بین کیفیت، بهرهوری و تحول دیجیتال در این موفقیت نقش داشته است؟
کیانی:بدون تردید یکی از عوامل اصلی موفقیت فولاد مبارکه همین همافزایی بوده است. امروز کیفیت، بهرهوری، مدیریت دانش، تحول دیجیتال و نوآوری دیگر حوزههای مستقل نیستند؛ بلکه در قالب یک سیستم واحد عمل میکنند. استفاده از دادهها، توسعه سامانههای هوشمند، تحلیلهای پیشبینانه به سازمان کمک کرده است تصمیمگیریها دقیقتر و فرآیندها اثربخشتر شوند.
ایراسین: نقش فرهنگ سازمانی در رسیدن به سطح تعالی را چگونه توصیف میکنید؟
کیانی:اگر بخواهیم مهمترین عامل موفقیت فولاد مبارکه را نام ببریم، بدون تردید فرهنگ تعالی سازمانی در صدر فهرست قرار میگیرد. در فولاد مبارکه، تعالی صرفاً یک مدل ارزیابی یا مجموعهای از الزامات مدیریتی نیست، بلکه به بخشی از فرهنگ سازمانی تبدیل شده است. بر همین اساس، مفاهیم بنیادین مدل تعالی سازمانی از جمله رهبری، مشتریمداری، مشارکت کارکنان، نوآوری، یادگیری، توسعه شراکتها، مسئولیتپذیری اجتماعی و خلق ارزش پایدار، بهصورت مستمر در سطح سازمان پایش و ارزیابی میشوند.
فولاد مبارکه هر سال از طریق فرآیندهای خودارزیابی، ارزیابیهای داخلی و خارجی، سنجش شاخصهای فرهنگی و مدیریتی، نظرسنجی از ذینفعان و تحلیل گزارشهای بازخورد، میزان بلوغ فرهنگ تعالی را در بخشهای مختلف سازمان اندازهگیری میکند. نتایج این ارزیابیها مبنای تعریف پروژههای بهبود، برنامههای توسعهای و اقدامات اصلاحی قرار میگیرد. همین رویکرد باعث شده است که فرهنگ یادگیری، مشارکت، مسئولیتپذیری، کار تیمی و بهبود مستمر از سطح مستندات و نظامهای مدیریتی فراتر رفته و به بخشی از رفتار روزمره مدیران و کارکنان تبدیل شود؛ موضوعی که نقش مهمی در تداوم موفقیت فولاد مبارکه در مسیر تعالی سازمانی داشته است.
ایراسین:چه مکانیزمهایی برای مشارکت کارکنان در بهبود مستمر طراحی شده است؟
کیانی:سیستم پیشنهادها، تیمهای بهبود، مدیریت دانش، اجتماعات خبرگی، پروژههای نوآوری، نظام مدیریت تجربه، برنامههای آموزشی و شبکه گسترده مشارکت کارکنان از مهمترین ابزارهایی هستند که امکان حضور کارکنان در فرآیند بهبود را فراهم کردهاند. بسیاری از دستاوردهای سازمان حاصل همین مشارکت گسترده کارکنان است
ایراسین:مهمترین شاخصهایی که در کسب این موفقیت نقش داشتهاند کداماند؟
کیانی:پایداری عملکرد رضایت سرمایه انسانی ، مالی، رضایت مشتریان، توسعه بازارهای صادراتی، بهرهوری منابع، پایداری تأمین آب و انرژی، توسعه قابلیتهای انسانی، عملکرد زیستمحیطی، مسئولیتپذیری اجتماعی و نتایج حاصل از نوآوری از جمله شاخصهایی هستند که در سالهای اخیر نقش تعیینکنندهای در موفقیت فولاد مبارکه داشتهاند.
ایراسین:هوش مصنوعی و سیستمهای هوشمند چه جایگاهی در آینده نظام کیفیت دارند؟
کیانی:آینده نظامهای مدیریتی و کیفیت بدون هوش مصنوعی قابل تصور نیست. هوش مصنوعی میتواند در تحلیل دادهها، پیشبینی ریسکها، نگهداری و تعمیرات پیشگویانه، مدیریت دانش، تصمیمسازی مدیریتی و بهبود فرآیندها نقش بسیار مهمی ایفا کند. فولاد مبارکه نیز در مسیر حرکت به سوی سازمان هوشمند، این فناوریها را به عنوان یکی از محورهای کلیدی آینده خود دنبال میکند.
ایراسین: سخن پایانی؟
کیانی: کسب موفقیت مجدد فولاد مبارکه در بیستوسومین دوره جایزه ملی تعالی سازمانی، حاصل یک فرآیند نظاممند، چندماهه و مبتنی بر بهبود مستمر در سراسر سازمان بود. در این مسیر، مجموعهای از اقدامات شامل آموزش مدیران و کارشناسان در سطوح مختلف، تدوین و بهروزرسانی اظهارنامه تعالی، انجام خودارزیابی بر اساس مدل EFQM ۲۰۲۵، آمادگی برای ارزیابی میدانی و تعریف پروژههای بهبود مبتنی بر گزارشهای بازخورد دورههای گذشته در دستور کار قرار گرفت. در مرحله نهایی نیز ارزیابی شرکت توسط ۷ ارزیاب مستقل سازمان مدیریت صنعتی و طی ۴۹ نفر-روز ارزیابی تخصصی در بازه زمانی ۱ تا ۷ آذرماه ۱۴۰۴ انجام شد.
جایزه ملی تعالی سازمانی که تاکنون ۲۳ دوره از برگزاری آن میگذرد، معتبرترین ارزیابی مدیریتی کشور محسوب میشود و فولاد مبارکه از موفقترین سازمانهای تاریخ این جایزه به شمار میرود. این شرکت از سال ۱۳۹۱ تاکنون موفق شده است شش بار تندیس زرین تعالی را کسب کند و همچنان جایگاه خود را در میان سازمانهای سرآمد کشور حفظ نماید. استمرار این موفقیت، نتیجه سرمایهگذاری بلندمدت در حوزههایی همچون رهبری آیندهنگر، نگرش سیستمی، مدیریت دانش، نوآوری، تحول دیجیتال، توسعه قابلیتهای سازمانی، مسئولیتپذیری اجتماعی و مدیریت ریسک بوده است. نکته ارزشمند دیگر آن است که فرهنگ تعالی در سالهای اخیر از سطح شرکت فولاد مبارکه فراتر رفته و در سطح گروه نیز توسعه یافته است. در دوره جاری، علاوه بر فولاد مبارکه، تعداد قابل توجهی از شرکتهای گروه در فرآیند جایزه ملی تعالی سازمانی حضور داشتند و موفق به کسب سطوح مختلف تعالی شدند. در حال حاضر چهار شرکت اصلی گروه فولاد مبارکه شامل فولاد هرمزگان، فولاد سنگان، ایریسا و ورق خودرو در طی سنوات گذشته موفق به کسب تندیس تعالی شدهاند؛ موضوعی که نشان میدهد فولاد مبارکه نه تنها یک سازمان متعالی، بلکه محور شکلگیری یک «گروه متعالی» در صنعت کشور و الگوی سرامدی صنعتی در کشور است.
تجربه سالهای اخیر نشان داده است که تعالی در فولاد مبارکه صرفاً به کسب جوایز محدود نمیشود؛ بلکه به یک فرهنگ سازمانی تبدیل شده است. فرهنگی که در شرایط عادی موجب خلق ارزش و در شرایط دشوار، نظیر بحرانهای اخیر به پشتوانهای برای تابآوری، همدلی و خلق نتایج بزرگ سازمانی تبدیل میشود.
نظر شما