ماهنامه کارخانه؛ رقابت جهانی برای تأمین مواد معدنی راهبردی، از مس و لیتیوم گرفته تا عناصر نادر خاکی، وارد مرحله‌ای تازه شده است. رشد صنایع انرژی‌های پاک، خودروهای برقی و فناوری‌های پیشرفته، ارزش ذخایر معدنی را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده و کشورها را به سرمایه‌گذاری گسترده در اکتشاف و توسعه معادن سوق داده است. ایران نیز با برخورداری از ظرفیت‌های قابل‌توجه زمین‌شناسی، می‌تواند از این فرصت بهره‌مند شود، اما تحقق این هدف تنها با کاهش تنش‌های سیاسی امکان‌پذیر نخواهد بود.

بی‌تردید هرگونه گشایش در روابط بین‌المللی، با کاهش ریسک کشور، تسهیل مبادلات مالی و بهبود دسترسی به فناوری، می‌تواند مسیر ورود سرمایه‌گذاران را هموارتر کند. با این حال، تجربه کشورهای موفق معدنی نشان می‌دهد سرمایه‌گذاری در اکتشاف پیش از هر چیز به کیفیت محیط کسب‌وکار وابسته است. سرمایه‌گذار زمانی وارد یک پروژه می‌شود که از ثبات قوانین، امنیت حقوقی، شفافیت اطلاعات و دسترسی به داده‌های معتبر زمین‌شناسی اطمینان داشته باشد.

از همین رو، اصلاحات داخلی باید هم‌زمان با هر گشایش سیاسی دنبال شود. توسعه بانک‌های اطلاعاتی دیجیتال، استانداردسازی گزارش‌های اکتشافی، تکمیل کاداستر معدنی، تسهیل صدور مجوزها، شفاف‌سازی حقوق دولتی و تسهیل ورود تجهیزات و فناوری‌های نوین، از جمله اقداماتی است که می‌تواند جذابیت سرمایه‌گذاری در بخش معدن را افزایش دهد.
نباید فراموش کرد که اکتشاف، فعالیتی بلندمدت است و فاصله میان کشف یک ذخیره تا بهره‌برداری اقتصادی، گاه بیش از یک دهه زمان می‌برد. بنابراین، تأخیر در سرمایه‌گذاری امروز، مستقیماً بر تولید و صادرات سال‌های آینده اثر خواهد گذاشت.

اگر کاهش ریسک‌های خارجی با اصلاح حکمرانی معدن، توسعه فناوری و سرمایه‌گذاری هدفمند در اکتشاف همراه شود، ایران می‌تواند جایگاه شایسته‌تری در بازار جهانی مواد معدنی به دست آورد؛ در غیر این صورت، حتی غنی‌ترین ذخایر نیز به مزیت اقتصادی پایدار تبدیل نخواهند شد.

*رئیس خانه معدن ایران