-
یادداشت؛
امنیت؛ عیار پنهان تولید در دل معادن
«امنیت» در ادبیات صنعتی، عنصری نامرئی اما حیاتی است که اگرچه در جداول تناژ تولید جایی ندارد، اما فقدانش می‌تواند تمام چرخ‌های صنعت را از حرکت بازدارد. امیرحسین کریمدادی، مدیرعامل شرکت معدنی و صنعتی فولادسنگ مبارکه، در یادداشتی به مناسبت هفته نیروی انتظامی، با نگاهی به درهم‌تنیدگی امنیتِ مسیرهای حمل‌ونقل و پایداری زنجیره تأمین، تأکید می‌کند که «تاب‌آوری اقتصادی» بدون همکاری نظام‌مند با نهادهای انتظامی، معنایی نخواهد داشت.
-
یادداشت؛
فولاد سنگان و معماری تأمین پایدار آب
در شرایط تنش آبی کشور، تضمین تولید پایدار در مجتمع‌های بزرگی همچون فولاد سنگان نیازمند گذار از الگوهای سنتی به راهکارهای چرخشی است. مجید مصطفوی، معاون توسعه و تکنولوژی فولاد سنگان، در این یادداشت با تحلیل استراتژی «سبد چندمنبعی آب» و تشریح پروژه انتقال پساب تایباد، بر ضرورت مدیریت یکپارچه منابع و زیرساخت‌ها برای بیمه کردن ظرفیت ده میلیون تنی فرآوری این مجموعه در برابر نوسانات اقلیمی و ریسک‌های عملیاتی تأکید می‌کند.
-
یادداشت؛
تولید صنعتی؛ مسیر اتصال ایران به اقتصاد جهانی
اتصال اقتصاد کشور به زنجیره‌های ارزش جهانی را در گرو شکل‌گیری تولید صنعتی رقابت‌پذیر، فناوری‌محور و صادرات‌گرا دانست و بر تدوین استراتژی توسعه صنعتی با تمرکز بر بهره‌وری، فناوری و دسترسی به بازارهای منطقه‌ای و جهانی تأکید کرد.
-
یادداشت؛
گاز در زنجیره یا گاز در بخاری؟ معمای اصلی انرژی
ایران با دومین ذخایر گازی جهان، گرفتار پارادوکس حکمرانی انرژی شده است. شتاب‌زدگی در گسترش شبکه گازرسانی بدون توجه به الگوی مصرف، امنیت انرژی صنایع استراتژیک را به مخاطره انداخته است. اکنون با پیشی گرفتن رشد مصرف (۸٪) از تولید (۳٪)، ناترازی گاز عملاً به رکود صنعتی انجامیده است. اگر اصلاحات ساختاری در بهره‌وری و قیمت‌گذاری صورت نگیرد، ایرانِ دارنده ذخایر عظیم، به زودی از صادرکننده‌ای بزرگ به واردکننده انرژی تبدیل خواهد شد.
-
یادداشت؛
ضرورت تغییر مسیر سیاست‌گذاری انرژی
ناترازی انرژی در ایران به مسئله‌ای ساختاری تبدیل شده و عبور از آن نیازمند ترکیب افزایش ظرفیت تولید، توسعه تجدیدپذیرها و بهینه‌سازی مصرف است؛ مسیری که به اعتقاد بخش خصوصی، بدون ایجاد محیطی شفاف و پیش‌بینی‌پذیر برای سرمایه‌گذاری امکان‌پذیر نخواهد بود.
-
یادداشت؛
زنجیره فولاد در دوراهی توسعه
اجرای پروژه های توسعه ای در صنایع فولاد و معدن امروز با چالش های ساختاری مواجه است. دیگر آغاز یک طرح نشانه موفقیت نیست بلکه توان رساندن آن به تولید پایدار در سایه ناترازی انرژی، هزینه بالای تامین مالی و ضعف زیرساخت های لجستیک عیار واقعی مدیران است. در فضایی که حاشیه سود به شدت کاهش یافته، تنها راه عبور از بحران، مدیریت یکپارچه و هوشمندانه پیش نیازها است تا طرح ها به جای انباشت در فهرست پروژه های نیمه تمام، به جریان نقدینگی بدل شوند.
-
یادداشت؛
فولاد متیل، از مرکز خدمات تا ارزش‌آفرینی
۳۵ سال فعالیت فولاد متیل، تنها روایت توسعه شبکه‌ای از مراکز خدماتی فولاد مبارکه نیست؛ بلکه تجربه‌ای انباشته از شناخت بازار، ارتباط با مشتری و ایجاد زیرساخت‌هایی است که اکنون می‌تواند مبنای تحول این مراکز از حلقه‌های توزیع و فروش به بازیگران مؤثر زنجیره ارزش فولاد باشد؛ تحولی که در پنج سال آینده می‌تواند با توسعه فرآوری، هوشمندسازی خدمات، مدیریت زنجیره تأمین و حضور در بازارهای منطقه‌ای، تعریف تازه‌ای از «مرکز خدمات فولاد» ارائه کند.
-
یادداشت؛
محدودیت ارزی و رونق اقتصاد کارت‌محور
نایب‌رئیس کمیسیون گمرک اتاق بازرگانی ایران با انتقاد از محدودیت‌های ارزی، سقف واردات و صادرات و تسهیل صدور کارت بازرگانی، مجموعه این سیاست‌ها به افزایش استفاده از کارت‌های بازرگانی بدون احراز اهلیت منجر شده و بازگشت ارز حاصل از صادرات و سلامت تجارت را با چالش مواجه کرده است.
-
یادداشت؛
شرط لازم، نه کافی برای جهش معدن
رقابت جهانی برای تأمین مواد معدنی راهبردی، از مس و لیتیوم گرفته تا عناصر نادر خاکی، وارد مرحله‌ای تازه شده است. رشد صنایع انرژی‌های پاک، خودروهای برقی و فناوری‌های پیشرفته، ارزش ذخایر معدنی را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده و کشورها را به سرمایه‌گذاری گسترده در اکتشاف و توسعه معادن سوق داده است. ایران نیز با برخورداری از ظرفیت‌های قابل‌توجه زمین‌شناسی، می‌تواند از این فرصت بهره‌مند شود، اما تحقق این هدف تنها با کاهش تنش‌های سیاسی امکان‌پذیر نخواهد بود.
-
یادداشت؛
ماشین‌آلات معدنی در دوراهی تعرفه
تغییر تعرفه واردات ماشین‌آلات معدنی در شرایطی که بخش قابل‌توجهی از ناوگان کشور فرسوده است، معادله‌ای میان حمایت از ساخت داخل و ضرورت نوسازی تجهیزات ایجاد کرده است؛ معادله‌ای که حل آن نیازمند سیاستی متناسب با ظرفیت واقعی تولیدکنندگان داخلی و نیازهای متفاوت معادن است.
-
یادداشت؛
توسعه صنعتی در گرو انرژی پایدار
تحقق رشد اقتصادی و توسعه صنعتی در ایران، بیش از افزایش مصرف انرژی، به اصلاح ساختار، ارتقای بهره‌وری و تبدیل انرژی به ارزش اقتصادی نیاز دارد؛ مسیری که صرفه‌جویی مردم به‌تنهایی نمی‌تواند آن را محقق کند.
-
یادداشت؛
انفجار تورم یا فروپاشی اعتماد؟
همان‌طور که «رودی دورنبوش» هشدار می‌دهد، بحران‌های مالی برخلاف انتظار، بسیار دیر می‌آیند اما وقتی رخ می‌دهند، با سرعتی ویرانگر پیش می‌روند. اگر اعتماد عمومی سلب شود و نرخ‌ها ناگهان جهش کنند، وضعیت مالی دولت به شدت ناپایدار خواهد شد؛ در چنین شرایطی، «دیده‌بانان بازار اوراق قرضه» که از دهه ۱۹۹۰ خبری از آن‌ها نبود، دوباره برای تحمیل انضباط مالی به دولت، به صحنه بازخواهند گشت.
-
یادداشت؛
ورق رنگی، حلقه ارزش‌آفرین فولاد مبارکه
تولید بیش از دو میلیون تن ورق رنگی در فولاد مبارکه از سال ۱۳۸۲ تاکنون، نشان‌دهنده جایگاه این محصول در مسیر تکمیل زنجیره ارزش فولاد و حرکت به سمت بازارهای تخصصی‌تر است؛ بازاری که رقابت در آن بیش از حجم تولید، به کیفیت و شناخت نیاز مشتریان وابسته است.
-
یادداشت؛
تجارت فولاد؛ نبرد سیاست بر سر قیمت
بازار جهانی فولاد وارد دوره‌ای شده که در آن، قیمت تنها یکی از عوامل تصمیم‌گیری است. امروز تعرفه‌های تجاری، الزامات زیست‌محیطی، ریسک‌های ژئوپلیتیکی و سیاست‌های صنعتی دولت‌ها به همان اندازه بر مسیر تجارت اثر می‌گذارند. نتیجه آنکه شرکت‌های فولادی ناچارند علاوه بر رقابت در هزینه تولید، خود را با قواعد جدید تجارت نیز تطبیق دهند.
-
یادداشت؛
بحران پنهان معدن‌کاری
در حالی که جهان تشنه مس، لیتیوم و نیکل برای پیشبرد صنایع مدرن است، صنعت معدن با مانعی استراتژیک و کمتر دیده‌شده مواجه شده است: «قحطی تخصص». برخلاف تصور عمومی، چالش اصلی شرکت‌های معدنی کمبود ذخایر نیست، بلکه کمبود نیروی انسانی خبره برای اکتشاف و توسعه است.
-
معماری پنهانِ گذار به اقتصاد کم‌کربن؛
فولاد سبز بر شانه‌های آهک و دولومیت
آینده فولاد سبز، پیش از کوره‌های احیا و فولادسازی، در معادن سنگ‌آهک و واحدهای پخت آهک و دولومیت رقم می‌خورد. صنعتی که ۷ تا ۸ درصد انتشار مستقیم گازهای گلخانه‌ای جهان را تولید می‌کند، بدون مهار کربن نهفته در کلسیناسیون نمی‌تواند به اهداف اقلیمی برسد. اکنون کوره‌های PFR، برق پاک، هیدروژن سبز، فناوری CCUS و بازیافت سرباره، نقشه راه تحول این حلقه پنهان زنجیره را ترسیم کرده‌اند؛ فرصتی که می‌تواند جایگاه ایران را در بازار جهانی فولاد کم‌کربن تثبیت کند.
-
یادداشت؛
وقتی برق نیست، بورس چه چیزی را می‌فروشد؟
ناترازی برق دیگر برای صنایع ایران فقط مسئله افزایش هزینه انرژی نیست؛ مسئله اصلی، بی‌اطمینانی نسبت به استمرار تولید است. در شرایطی که صنایع به خرید برق از بورس انرژی، قراردادهای دوجانبه، احداث نیروگاه خودتأمین و توسعه تجدیدپذیرها سوق داده می‌شوند، یک پرسش کلیدی همچنان بی‌پاسخ مانده است: اگر صنعت هزینه برق را بپردازد اما به دلیل کمبود تولید یا محدودیت شبکه، برق خریداری‌شده به کارخانه نرسد، مسئولیت این ریسک با چه کسی است؟
-
یادداشت؛
مشوق یا تله؟ ۶ میلیارد دلار در مسیر تهران
دولت ترامپ در اقدامی جهت تنش‌زدایی و حفظ توافق موقت آتش‌بس، با دسترسی تدریجی ایران به ۶ میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه‌شده در قطر برای خرید کالاهای بشردوستانه (مواد غذایی و تجهیزات پزشکی) از ایالات متحده موافقت کرد.
-
یادداشت؛
محکم‌تر از فولاد؛ روایت ایستادگی در روزهای سخت
رویداد ملی «محکم‌تر از فولاد» با پیوند صنعت و هنر، روایت تازه‌ای از بازسازی فولاد مبارکه و توانمندی متخصصان ایرانی پیش روی جامعه قرار داده است؛ روایتی که می‌کوشد فراتر از اعداد و اخبار، تصویری انسانی از تاب‌آوری، خودباوری و بازگشت یک مجموعه بزرگ صنعتی به مدار تولید ارائه دهد و با زبان هنر، تجربه این ایستادگی را برای نسل‌های مختلف ماندگار کند.
-
چگونه صنعت نسل ۵ کیفیت را به اکوسیستمی واحد تبدیل می‌کند؟
پایان عصر جزیره‌های تولید
مفهوم «کیفیت» طی دهه‌های اخیر هم‌گام با تحولات فناورانه، دگرگونی الگوهای تولید و تغییر انتظارات ذی‌نفعان، بازتعریف شده است. در ابتدا، کیفیت صرفاً به انطباق محصول نهایی با مشخصات فنی و جداسازی اقلام معیوب محدود می‌شد؛ اما با ظهور ابزارهای کنترل آماری فرایند، مدیریت کیفیت جامع (TQM) و رویکردهای مشتری‌محور، قلمرو آن به پیشگیری از خطا، توانمندسازی سرمایه انسانی، رهبری سازمانی و بهبود مستمر گسترش یافت.
-
یادداشت؛
آن‌سوی اعداد؛ روایت توسعه و زندگی
شتاب توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر در جهان، از چین و مصر تا ایران، تنها روایت افزایش ظرفیت نیروگاهی نیست؛ بلکه نشانه تغییر در الگوی توسعه و نسبت انسان با انرژی، آب، طبیعت و نسل‌های آینده است. توسعه زمانی معنا پیدا می‌کند که اعداد و پروژه‌ها در نهایت به کاهش رنج، افزایش رفاه، حفظ منابع و ارتقای کیفیت زندگی منجر شوند.
-
تأمین مالی زنجیره تأمین؛
از مدیریت نقدینگی تا خلق اکوسیستم هوشمند مالی در زنجیره فولاد
در دهه پیش‌رو، رقابت در صنعت فولاد ایران بیش از آنکه صرفاً رقابت بر سر ظرفیت تولید باشد، رقابت بر سر توانایی مدیریت هوشمند سرمایه، افزایش بهره‌وری منابع و ایجاد زنجیره‌های اقتصادی پایدار خواهد بود. در صنعتی که بخش قابل توجهی از منابع مالی در قالب مواد اولیه، موجودی، مطالبات و فرآیندهای تجاری در گردش است، نحوه مدیریت جریان نقدینگی می‌تواند به اندازه ظرفیت تولید، تعیین‌کننده مزیت رقابتی بنگاه‌ها و میزان خلق ارزش برای سهامداران باشد.
-
مهار کربن در «گاوصندوق‌های سنگی»؛
دست برتر فولاد مبارکه در فتح بازار متالورژی سبز
با آغاز فاز مالی سازوکار تنظیم مرز کربن اتحادیه اروپا (CBAM)، بازارهای جهانی فولاد دستخوش دگرگونی بنیادین شده و دوران مزیت رقابتی سنتی به پایان رسیده است. در این موازنه جدید تجاری، فولاد مبارکه به عنوان بزرگ‌ترین تولیدکننده متالورژی خاورمیانه و پیشران اقتصاد غیرنفتی کشور، با تکیه بر زیرساخت‌های مدرن فرآیندی و پیشگامی در بهره‌گیری از فناوری ذخیره‌سازی زمین‌شناختی کربن (CCS)، تهدید تعرفه‌های کربن را به سکوی پرتابی برای تحکیم رهبری خود در صادرات فولاد سبز تبدیل کرده است.
-
یادداشت؛
دوران جدید در تجارت سنگ‌آهن
بیش از دو دهه، بازار جهانی سنگ‌آهن با یک شاخص میزان تولید فولاد چین تعریف می‌شد. هر زمان ساخت‌وساز در این کشور رونق می‌گرفت، قیمت سنگ‌آهن افزایش می‌یافت و هرگاه اقتصاد چین با رکود مواجه می‌شد، بازار جهانی نیز تحت تأثیر قرار می‌گرفت. اما نشانه‌های سال‌های اخیر حاکی از آن است که این وابستگی مطلق در حال کاهش است.
-
یادداشت؛
دولت در آزمون جنگ؛ از تأمین نیاز مردم تا احیای صنعت
دولت چهاردهم در یک سال گذشته، همزمان با فشارهای اقتصادی و شرایط جنگی، یکی از دشوارترین دوره‌های اجرایی کشور را پشت سر گذاشت؛ دوره‌ای که حفظ تأمین کالاهای اساسی، استمرار فعالیت صنایع، جلوگیری از اختلال گسترده اقتصادی و بازگرداندن بخش‌هایی از تولید به مدار فعالیت از مهم‌ترین آزمون‌های آن بود. با این حال، عبور از بحران پایان مسئولیت دولت نیست و اکنون اصلاح ساختارهای اقتصادی، شایسته‌سالاری، کاهش هزینه تولید و تقویت اعتماد عمومی، آزمون مهم‌تری پیش روی دولت قرار داده است.
-
یادداشت؛
تأکید دولت بر ثبات اقتصادی و بهبود معیشت
وزیر امور اقتصادی و دارایی با گرامیداشت هفته دولت و روز کارمند، ضمن تبریک این مناسبت به دولتمردان، بر ضرورت تقویت ثبات اقتصادی، رونق تولید، حمایت از سرمایه‌گذاری و بهبود معیشت مردم تأکید کرد.
-
یادداشت؛
تولید و سرمایه‌گذاری مستلزم سیاست پایدار است
هفته دولت، علاوه بر یادآوری راه شهیدان رجایی و باهنر، فرصتی برای بازخوانی عملکرد اقتصادی دولت در یک‌سال گذشته و تأکید بر ضرورت ثبات، پیش‌بینی‌پذیری و تصمیم‌گیری کارشناسی در سیاست‌گذاری است؛ ضرورتی که به‌ویژه در حوزه‌هایی مانند انرژی، تولید و سرمایه‌گذاری، نقشی تعیین‌کننده در حفظ رقابت‌پذیری صنایع، مهار فشار بر معیشت مردم و تقویت اعتماد عمومی دارد.
-
یادداشت؛
من، دولت و آینه
هفته دولت را می‌توان با شمارش پروژه‌ها، اعداد و دستاوردها روایت کرد؛ اما آینه واقعی عملکرد دولت، جایی است که انسان، جامعه، طبیعت و آینده در کنار یکدیگر دیده می‌شوند. پرسش اساسی این نیست که فقط «دولت چه ساخته است»، بلکه این است که آنچه ساخته، چه تغییری در کیفیت زندگی امروز ایجاد کرده و چه میراثی برای فردا بر جای می‌گذارد؛ چراکه توسعه زمانی معنا پیدا می‌کند که از پروژه و آمار عبور کند و به بهتر زیستن انسان، حفظ طبیعت، پیوند نسل‌ها و ساختن آینده‌ای شایسته‌تر برسد.
-
یادداشت؛
پزشک؛ محور پیوند سلامت، ایمنی و پایداری
یکم شهریورماه، زادروز حکیم فرزانه، شیخ‌الرئیس ابوعلی سینا و روز پزشک، فرصتی برای پاسداشت رسالت جامعه پزشکی است؛ رسالتی که در محیط‌های صنعتی و به‌ویژه در مجموعه‌ای مانند فولاد مبارکه، فراتر از تشخیص و درمان بیماری، پیشگیری از آسیب، حفظ توان کاری، ارتقای سلامت کارکنان و خانواده‌ها و کمک به پایداری تولید را دربرمی‌گیرد.
-
یادداشت؛
فولاد سبز؛ رقابتی که از کوره‌ها آغاز می‌شود
فشار برای کاهش انتشار کربن، صنعت فولاد را وارد مرحله تازه‌ای از رقابت کرده است؛ رقابتی که دیگر تنها بر پایه ظرفیت تولید یا قیمت تمام‌شده شکل نمی‌گیرد، بلکه میزان آلایندگی نیز به یکی از معیارهای اصلی بازار تبدیل شده است. در چنین شرایطی، تولیدکنندگان بزرگ جهان ناگزیرند مسیر فناوری خود را بازنگری کنند.