ماهنامه فولادآینده؛ در تصور عمومی و ادبیات سنتی صنعت، کارخانه‌های فولادسازی با تناژ مذاب، غرش نوردها و خطرات ملموس فیزیکی توصیف می‌شوند. برای دهه‌ها، استاندارد سلامت شغلی در چنین محیط‌های پرتنشی در کلاه‌های ایمنی ضخیم‌تر، کفش‌های ضدضربه و معاینات دوره‌ای بینایی و شنوایی خلاصه می‌شد. اما در صنعتی که انسان در کانون سیستم‌های پیچیده مکانیکی و اتوماسیون قرار دارد، آسیب‌پذیرترین نقطه کجاست؟ پاسخ انجمن جهانی فولاد در سال ۲۰۲۶ بار دیگر نگاه‌ها را به متغیری نامرئی اما حیاتی معطوف کرد: روان انسان پیش از مواجهه با آتش.
در رویداد ارزیابی تعالی ایمنی و سلامت سال ۲۰۲۶ (Safety and Health Excellence Recognition) انجمن جهانی فولاد، پروژه‌ای از ایران توانست از فیلتر سه مرحله داوری سخت‌گیرانه عبور کند: «آمادگی روانشناختی بدو استخدام و حمایت زودهنگام» از شرکت فولاد مبارکه. این موفقیت زمانی معنای اقتصادی و صنعتی خود را آشکار می‌کند که وزن نهاد ارزیاب در نظر گرفته شود؛ انجمنی که شرکت‌های عضو آن نزدیک به ۸۵ درصد کل فولاد جهان را تولید می‌کنند و سازوکار ارزیابی سالانه آن از سال ۲۰۰۸ به عنوان مرجع تعیین استانداردهای پیشرو شناخته می‌شود.
رقابتی چندمرحله‌ای با داوری مستقل
فرایند گزینش در انجمن جهانی فولاد بر مقایسه گزارش‌های تبلیغاتی استوار نیست. در دوره ۲۰۲۶، از میان ۳۹ طرح ارسالی از سوی ۲۰ غول فولادسازی جهان، پس از غربالگری اولیه از حیث کاهش ریسک و نوآوری، ارزیابی در کارگروه راهبری و در نهایت قضاوت هیئت داوران مستقل و برون‌سازمانی، تنها شش طرح به عنوان برگزیده نهایی معرفی شدند. نکته کلیدی در مکانیزم داوری، ارزیابی بدون نام (Blind Review) و عدم دخالت کارشناسان در پرونده شرکت‌های متبوع است. در نهایت، تنها دو طرح در کل جهان در بخش مدیریت سلامت شغلی (Occupational Health Management) حائز رتبه تعالی شدند: یکی از اسلواکی (Nippon Steel Slovakia) و دیگری از ایران (فولاد مبارکه). نام گروه فولاد مبارکه در کنار شرکت‌هایی چون InfraBuild، JFE Steel، POSCO و Tata Steel بر تابلوی برگزیدگان ۲۰۲۶ نقش بست.
از آزمون‌محوری تا بستر حمایتی
تا پیش از سال ۲۰۲۲، طب کار سنتی در مبادی ورودی استخدام، عمدتاً سلامت فیزیکی را ملاک قرار می‌داد و ارزیابی سیستماتیکی از آمادگی روانی متقاضیان برای مشاغل پراسترس و پرریسک صنعتی وجود نداشت. فولاد مبارکه با ادغام آزمون‌های استاندارد روانشناختی (نظیر MMPI) در معاینات بدو استخدام، این خلأ را پوشش داد.
اما نقطه تمایز طرح که توجه داوران بین‌المللی را به خود جلب کرد، کاربرد این ابزار بود. در این الگو، نمرات آزمون روانشناختی ابزار غربالگری حذفی یا رد صلاحیت نیستند؛ بلکه داده‌ها در چارچوبی محرمانه تفسیر شده و در صورت نیاز، پرونده به کمیسیون سلامت روان ارجاع داده می‌شود تا بر اساس مقتضیات واقعی شغل، مسیرهایی نظیر تعدیل وظایف، حمایت درمانی یا تعویق موقت تعریف شود. از سال ۲۰۲۲ تاکنون، با پوشش ۱۰۰ درصدی، ۳ هزار و ۷۴۵ متقاضی ارزیابی شده‌اند که از این میان، ۲۵۱ نفر (معادل ۶.۷ درصد) برای بررسی تخصصی‌تر و انطباق بهینه شغلی شناسایی شدند. رویکردی که دقیقاً با سنجه‌های انجمن جهانی فولاد در ارجحیت «مداخلات پیشگیرانه فعال» بر «اقدامات واکنشی پس از حادثه» همخوانی دارد. این دستاورد حاصل یک جزیره منفرد سازمانی نبود؛ بلکه زنجیره‌ای هم‌افزا میان طب کار، مددکاری اجتماعی، روانپزشکان صنعتی و مدیریت HSE، ایده را به یک فرایند سازمانی تکرارپذیر و داده‌محور بدل ساخت.
فولاد مبارکه با پیشگیری داده‌محور نشان داد بهره‌وری پایدار در صنعت سنگین، نه فقط در گرو ماشین‌آلات، بلکه در توان و تاب‌آوری ذهن انسان‌هاست
امتداد یک بلوغ
کسب این عنوان برای فولاد مبارکه یک جرقه مقطعی نبود، بلکه امتداد توفیق سال ۲۰۲۵ به شمار می‌رود. سال گذشته نیز این گروه با سامانه «Ergonomica AI»پلتفرم مبتنی بر هوش مصنوعی برای پایش و کاهش ریسک‌های ارگونومیک، در همین شاخه، در کنار نام‌هایی چون آرسلورمیتال، پوسکو و تاتااستیل برگزیده شده بود. توالی این دو دستاورد، سیری منطقی را بازگو می‌کند: جهش از مهار ریسک‌های بیومکانیکی به شناسایی آسیب‌پذیری‌های روانشناختی در نقطه‌ای حتی پیش از چرخش نخستین کلید کارخانه.
پیام‌های تبریک رسمی اندرو پروس، مدیر تولید پایدار و شالینی کوماری، مدیر ایمنی و سلامت انجمن جهانی فولاد، تأییدی بود بر اینکه حضور پیاپی یک بازیگر ایرانی در کنار شرکت‌های مطرحی همچون Gerdau، Ternium، BlueScope و U.S. Steelتصادفی نیست. فولاد مبارکه با عبور از رویکردهای واکنشی و جایگزینی آن با مدل‌های پیشگیرانه داده‌محور، نشان داد که بهره‌وری پایدار یک بنگاه بزرگ‌مقیاس، در گرو تاب‌آوری ذهن‌هایی است که این چرخ‌های سنگین را به حرکت درمی‌آورند.
نظر شما