پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ حسین افشین، معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور، در آیین افتتاح نخستین نمایشگاه ملی ساخت افزایشی «AMnexus 2026»، با تأکید بر اینکه امید اجتماعی از مسیر مشاهده نتایج واقعی و ملموس شکل می‌گیرد، گفت: امیدآفرینی بیش از آنکه یک مأموریت رسانه‌ای باشد، مسئولیتی اجرایی است و زمانی در جامعه تقویت می‌شود که مردم، به‌ویژه جوانان، آثار پیشرفت علمی و فناوری را در زندگی، اشتغال و آینده خود احساس کنند.

وی با اشاره به شرایط اقتصادی، صنعتی و اجتماعی کشور و دشواری‌هایی که مردم و فعالان اقتصادی با آن مواجه‌اند، اظهار کرد: در شرایطی که کشور با فشارهای اقتصادی، آسیب به برخی زیرساخت‌های حیاتی و نگرانی درباره آینده روبه‌روست، سخن گفتن از امید بدون درک واقعیت‌های جامعه نمی‌تواند اثرگذار باشد. خانواده‌های نگران آینده فرزندان، جوانان مردد میان ماندن و رفتن، صنعتگرانی که برای تأمین مواد اولیه و قطعات با مشکل مواجه‌اند و پژوهشگرانی که نمی‌دانند ایده‌هایشان چه زمانی به محصول تبدیل می‌شود، بخش‌هایی از واقعیت امروز کشور هستند.

معاون علمی، فناوری و اقتصاد دانش‌بنیان رئیس‌جمهور با تبیین مفهوم «پویایی امید»تصریح کرد: امید یک وضعیت ثابت روانی یا احساس گذرا نیست که بتوان آن را صرفاً با یک سخنرانی ایجاد کرد یا با انتشار یک خبر ناخوشایند از بین برد؛ بلکه پدیده‌ای پویاست که به‌طور مستمر تولید، تقویت یا فرسوده می‌شود.

وی ادامه داد: وقتی جوانی احساس می‌کند دانش آموخته‌شده او می‌تواند مسئله‌ای واقعی را حل کند، انگیزه بیشتری برای یادگیری پیدا می‌کند. همچنین هنگامی که یک شرکت دانش‌بنیان محصول خود را به کارخانه‌ای می‌فروشد، علاوه بر ایجاد درآمد، اعتماد به توانایی ساختن را نیز تقویت می‌کند. حل موفق مسائل پیچیده صنعتی به دست مهندسان ایرانی نیز زمینه سپردن مسئولیت‌های بزرگ‌تر به توان داخلی را فراهم می‌سازد.

ساخت افزایشی؛ الگویی برای ساختن آینده ایران

افشین با اشاره به پیوند مفهومی فناوری ساخت افزایشی و توسعه ملی اظهار کرد: در ساخت افزایشی، قطعه به‌جای آنکه صرفاً از طریق برداشتن مواد از یک قطعه بزرگ یا شکل‌دهی به آن ساخته شود، در بسیاری از فرایندها به‌صورت سه‌بعدی و لایه‌به‌لایه شکل می‌گیرد. هر لایه بر لایه پیشین استوار می‌شود و در نهایت ساختاری جدید به وجود می‌آید.

معاون علمی رئیس‌جمهور این فرایند را استعاره‌ای از مسیر توسعه کشور دانست و افزود: آینده ایران نیز با یک تصمیم، یک پروژه یا یک فناوری ساخته نمی‌شود؛ بلکه حاصل مجموعه‌ای از گام‌های به‌هم‌پیوسته است. حل یک مسئله صنعتی، ورود یک شرکت دانش‌بنیان به بازار، فراهم شدن فرصت اثرگذاری برای جوانان نخبه و انتقال فناوری از آزمایشگاه به خط تولید، هرکدام لایه‌ای از آینده کشور را شکل می‌دهند.

افشین تأکید کرد: همان‌طور که در ساخت افزایشی، کیفیت اتصال لایه‌ها برای استحکام قطعه اهمیت دارد، در توسعه ملی نیز استحکام پیوند میان اجزای جامعه تعیین‌کننده است. دانشگاه بدون صنعت، صنعت بدون فناوری، فناوری بدون سرمایه و سرمایه بدون اعتماد نمی‌توانند ساختاری پایدار ایجاد کنند. امروز بیش از آنکه به جزیره‌های جدید موفقیت نیاز داشته باشیم، باید ظرفیت‌های موجود را به یکدیگر متصل کنیم.

فناوری باید وابستگی صنعتی را کاهش دهد

وی با اشاره به جایگاه ساخت افزایشی در تحول فرایندهای تولید و زنجیره تأمین گفت: این فناوری دیگر صرفاً ابزاری برای تولید نمونه‌های اولیه نیست، بلکه در حال تغییر منطق طراحی، تولید و زنجیره تأمین صنایع است.

افشین افزود: توقف یک خط تولید بزرگ به دلیل نبود یک قطعه خاص می‌تواند هزینه سنگینی به اقتصاد کشور تحمیل کند. اگر بتوانیم با اتکا به دانش طراحی، مهندسی مواد، مهندسی مکانیک و فناوری ساخت افزایشی، قطعات موردنیاز صنعت را با کیفیت و هزینه منطقی در داخل تولید کنیم، اتفاقی فراتر از ساخت یک قطعه رخ داده است؛ زیرا وابستگی کاهش یافته، ظرفیت داخلی ایجاد شده و امکان تازه‌ای برای حل مسائل کشور به وجود آمده است.

وی با تأکید بر ضرورت پرهیز از نگاه شعاری به فناوری‌های نوین تصریح کرد: ساخت افزایشی جایگزین تمام روش‌های تولید نیست. آنچه اهمیت دارد، عبور از نمایش توانایی ساخت به اثبات قابلیت استفاده پایدار از این فناوری در صنعت است. کشور باید از اقتصادی که تمام ظرفیت خود را صرف تأمین نیازهای امروز می‌کند، به سمت اقتصادی حرکت کند که توانایی طراحی و تولید فناوری‌های آینده را نیز داشته باشد.

پیوند صنعت و دانشگاه باید به قرارداد و بازار برسد

معاون علمی رئیس‌جمهور نقش شرکت‌های دانش‌بنیان را در تحقق این هدف تعیین‌کننده دانست و گفت: طی سال‌های گذشته درباره ارتباط صنعت و دانشگاه تفاهم‌نامه‌های متعددی امضا و نشست‌های زیادی برگزار شده است، اما صرف کنار هم قرار گرفتن این دو بخش به معنای شکل‌گیری همکاری پایدار نیست. این ارتباط به سازوکار اقتصادی نیاز دارد.

وی ادامه داد: شرکت‌های دانش‌بنیان باید بتوانند دانش خود را به محصول و فناوری را به نوآوری و ثروت تبدیل کنند. از سوی دیگر، صنعت نیز باید به ظرفیت شرکت‌های فناور ایرانی اعتماد کند؛ البته صنعت با محصول آزمایشگاهی اداره نمی‌شود و به کیفیت پایدار، قیمت رقابتی و مسئولیت‌پذیری نیاز دارد. همکاری واقعی زمانی شکل می‌گیرد که هر دو طرف تعهدات عملی و مشخصی را بپذیرند.

افشین با اشاره به ضرورت تحقق خیزش علمی و مرزشکنی فناورانه خاطرنشان کرد: دستیابی ایران به جایگاه شایسته در فناوری، صرفاً با افزایش دانش محقق نمی‌شود؛ بلکه باید مسیر تبدیل دانش به توانمندی صنعتی و اقتصادی هموار شود. جهش علمی زمانی پایدار خواهد بود که ظرفیت دانشگاه، سرمایه صنعت و خلاقیت شرکت‌های دانش‌بنیان در یک مسیر مشترک قرار بگیرند.

معیار موفقیت AMnexus؛ حل مسائل واقعی صنعت

وی با تأکید بر اینکه دستاوردهای رویداد AMnexus 2026 نباید به برگزاری نمایشگاه و ارائه دستاوردها محدود بماند، اظهار کرد: موفقیت واقعی این رویداد را باید در ماه‌های آینده و بر اساس تعداد مسائل صنعتی حل‌شده، فناوری‌های رسیده به مرحله آزمون صنعتی و قراردادهای منعقدشده میان شرکت‌های دانش‌بنیان و صنایع بزرگ ارزیابی کرد، نه صرفاً تعداد شرکت‌کنندگان و غرفه‌ها.

افشین با اشاره به ظرفیت گروه فولاد مبارکه و صندوق سرمایه‌گذاری خطرپذیر این مجموعه برای توسعه بازار فناوری افزود: انتظار می‌رود این فرصت به الگویی برای توسعه بازار فناوری تبدیل شود. صنایع بزرگ باید علاوه بر خریدار محصولات، به سرمایه‌گذار و توسعه‌دهنده فناوری نیز تبدیل شوند و مسیر تجاری‌سازی دستاوردهای فناورانه را هموار کنند.

وی خاطرنشان کرد: حمایت واقعی از شرکت‌های فناور الزاماً به معنای اختصاص منابع مالی بیشتر نیست؛ گاهی فراهم کردن امکان آزمون محصول در یک محیط واقعی صنعتی یا ثبت یک سفارش خرید معتبر، می‌تواند از چندین دوره حمایت مالی مؤثرتر باشد.