پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ دوازده آبان‌ماه ۱۳۹۵ در تقویم زیرساخت‌های ورزشی ایران، تنها تاریخ بریدن روبان افتتاح یک استادیوم نیست؛ بلکه نقطه پایانی بر یکی از طولانی‌ترین ماراتن‌های عمرانی کشور پس از انقلاب اسلامی است. مجموعه ورزشی نقش‌جهان که عملیات اجرایی استادیوم فوتبال آن از سال ۱۳۷۲ آغاز شده بود، پس از یک دوره بهره‌برداری ناقص در دهه هشتاد، به منظور افزایش ظرفیت از ۳۰ هزار به ۷۵ هزار نفر به حالت تعلیق درآمد. تزریق قطره‌چکانی بودجه‌های دولتی، محدودیت‌های مالی کشور و ناهماهنگی‌های اجرایی باعث شد تا دومین پروژه بزرگ ورزشی ایران پس از استادیوم آزادی، بیش از دو دهه در غبار بلاتکلیفی بماند و به یک کلاف سردرگم و مطالبه عمومی بی‌پاسخ در استان اصفهان تبدیل شود.

بن‌بست بودجه دولتی و ورود راهبردی فولاد مبارکه

تحلیل روند ساخت نقش‌جهان نشان می‌دهد که اتکا به اعتبارات دولتی در شرایط محدودیت‌های اقتصادی، عملا توان به سرانجام رساندن این طرح عظیم را نداشت. در چنین مقطعی، ورود فولاد مبارکه به عنوان پیشران صنعتی و اقتصادی کشور، معادلات را تغییر داد. هرچند نهادهایی همچون شهرداری اصفهان نیز برای تحویل پروژه ابراز تمایل کرده بودند، اما نگاه صرفا شهری، مدیریت کلان را به سمت انعقاد تفاهم‌نامه با فولاد مبارکه سوق داد؛ بنگاهی که پیش از آن نیز تعهد ۱۰۰ میلیارد ریالی در قبال این پروژه داشت و ۷۰ میلیارد ریال آن را تزریق کرده بود.

این اقدام سترگ فولاد مبارکه، به اعتراف کارشناسان، در واقع بزرگ‌ترین حمایت مالی، ورود راهبردی و سرمایه‌گذاری بخش صنعت در تاریخ ورزش ایران به شمار می‌رود که رکورد بی‌نظیری در تاریخ ورزش کشور خلق کرد. بر اساس تفاهم‌نامه منعقده در سال ۱۳۹۳، تکمیل و بهره‌برداری بلندمدت از این ورزشگاه به فولاد مبارکه واگذار شد. این شرکت با تعهد سرمایه‌گذاری ۳۰۰ میلیارد ریالی (به ارزش ریالی زمان قرارداد) و در یک بازه زمانی ۲۰ ماهه، مسئولیت خود را از سطح شعار به فاز اجرای مهندسی رساند و پروژه‌ای را که به نماد فرسایش عمرانی تبدیل شده بود، به مدار بهره‌برداری استاندارد بازگرداند.

بازآفرینی بر مدار استانداردهای روز AFC

ورود فولاد مبارکه به پروژه نقش‌جهان، فقط تزریق منابع مالی برای اتمام دیوارکشی‌ها نبود، بلکه یک بازآفرینی مهندسی تمام‌عیار به شمار می‌رفت. فاز اول استادیوم که سال‌ها پیش ساخته شده بود، به دلیل فرسودگی و تغییر معیارهای کنفدراسیون فوتبال آسیا (AFC)، فاقد استانداردهای لازم در بخش صندلی‌ها، رختکن‌ها، پاویون و فضاهای رسانه‌ای بود.

تیم‌های فنی و اجرایی با حمایت فولاد مبارکه، ضمن بازسازی کامل فاز نخست و تکمیل سازه‌های فاز دوم، زیرساخت‌های تاسیساتی پیشرفته‌ای را در این مجموعه پیاده‌سازی کردند:

• مهندسی زمین چمن: اجرای بیش از ۳۳ کیلومتر لوله‌گذاری در زیر بستر چمن، راه‌اندازی موتورخانه مرکزی و سیستم گرمایش از کف به همراه نصب دستگاه‌های آب‌شیرین‌کن اختصاصی برای تضمین کیفیت و سبزی دائمی چمن در چهار فصل سال.

• تاسیسات و رفاهیات پیرامونی: تکمیل پلتفرم‌های اطراف، محوطه‌سازی وسیع، ایجاد پارکینگ‌های استاندارد و تعبیه ۳۲۰ چشمه سرویس بهداشتی (۸۰ چشمه در هر چهار گوشه استادیوم) برای پاسخگویی به جمعیت حداکثری.

• هم‌افزایی در طرح جامع المپیک: ایجاد زیرساخت پایه در کنار بخش‌های دیگر مجموعه نظیر استخر ۵۰ متری قهرمانی و پیست دوچرخه‌سواری که ظرفیت تبدیل شدن اصفهان به قطب گردشگری ورزشی خاورمیانه را فراهم می‌کند.

پایان کوچ اجباری طلایی‌پوشان و حذف جاده مرگ هواداران

فراتر از ابعاد عمرانی، افتتاح ورزشگاه نقش‌جهان در سال ۱۳۹۵ گره کور یکی از بزرگ‌ترین تناقض‌های فوتبال ایران را باز کرد. تیم فوتبال فولاد مبارکه سپاهان به عنوان یکی از ارکان اصلی قدرت در فوتبال ایران، تنها نماینده تاریخ کشور در جام باشگاه‌های جهان و پای ثابت لیگ قهرمانان آسیا، سال‌ها از داشتن یک ورزشگاه خانگی محروم بود.

کوچ اجباری طلایی‌پوشان به ورزشگاه فولادشهر (استادیوم اختصاصی باشگاه ذوب‌آهن) برای برگزاری دیدارهای ملی و آسیایی، دو پیامد منفی بنیادین به همراه داشت: نخست از منظر هویت باشگاهی و پرستیژ حرفه‌ای؛ زیبنده مکتب ورزشی دیرینه‌ای همچون سپاهان نبود که بدون داشتن خانه اختصاصی و جایگاه ویژه هوادارانش، در زمین رقیب همشهری از حریفان آسیایی میزبانی کند. دوم از منظر امنیت جانی و آسیب‌های اجتماعی؛ حضور هزاران هوادار پرشور اصفهانی در ورزشگاه فولادشهر، نیازمند پیمودن مسیر رفت و برگشت در اتوبان پرترافیک اصفهان–ذوب‌آهن (فولادشهر) بود. این جابه‌جایی‌های انبوه در ساعات پایانی شب یا پس از هیجانات مسابقه، بارها به حوادث رانندگی دلخراش و تصادفات منجر به فوت هواداران انجامید.

تکمیل و افتتاح نقش‌جهان در آبان ۱۳۹۵ توسط فولاد مبارکه، تنها بهره‌برداری از یک سازه بتنی نبود؛ بلکه آغاز فعالیت منسجم ورزشی یک باشگاه بزرگ، حفظ جان صدها جوان هوادار در جاده‌های برون‌شهری و اهدای یک سرمایه ماندگار ملی به ورزش ایران بود که به عنوان بزرگ‌ترین و ماندگارترین ورود بخش صنعت به عرصه زیرساخت‌های ورزشی، الگوی موفقی از پیوند «صنعت» و «توسعه اجتماعی» را به تصویر کشید.