پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ صنعت سیمان منطقه در بهار ۲۰۲۶ با یک جابهجایی مهم روبهرو شد؛ رخدادی که اگرچه هنوز موقتی به نظر میرسد، اما میتواند مسیر بازارهای صادراتی را برای سالهای آینده تغییر دهد. بسته ماندن مرزهای پاکستان و افغانستان برای ششمین ماه متوالی، یکی از مهمترین بازارهای سنتی سیمان پاکستان را عملاً از دسترس این کشور خارج کرده و در مقابل، یک پنجره فرصت کمسابقه برای صادرکنندگان منطقه بهویژه ایران ایجاد کرده است.
بررسی آمارهای رسمی صنعت سیمان پاکستان در آوریل ۲۰۲۶ نشان میدهد این کشور در مجموع ۳.۹ میلیون تن سیمان ارسال کرده که نسبت به سال گذشته ۱۱ درصد رشد داشته است. بخش عمده این رشد از بازار داخلی آمده است. فروش داخلی پاکستان به ۳.۲ میلیون تن رسیده که ۲۲ درصد افزایش سالانه را نشان میدهد. در مقابل، صادرات با کاهش قابل توجهی مواجه شده و به ۷۰۰ هزار تن رسیده است؛ یعنی ۱۸ درصد کمتر از سال قبل.
در نتیجه این تغییرات، نرخ بهرهبرداری از ظرفیت کارخانههای سیمان پاکستان به ۵۳.۵ درصد رسیده که نسبت به ۴۴.۷ درصد در سال گذشته افزایش محسوسی دارد.
افزایش قیمت سیمان در پاکستان
همزمان با رشد فروش داخلی، قیمت سیمان در پاکستان نیز روندی صعودی داشته است. در آوریل ۲۰۲۶ قیمت هر کیسه ۵۰ کیلویی سیمان در شمال پاکستان به ۱,۵۳۴ روپیه و در جنوب به ۱,۵۳۰ روپیه رسید که نسبت به ماه قبل به ترتیب ۶۹ و ۶۲ روپیه افزایش داشته است.
افزایش قیمت سوخت داخلی، بالا رفتن هزینه حملونقل زمینی، رشد قیمت زغالسنگ و همچنین نوسانهای ناشی از تنشهای منطقهای از مهمترین عوامل این افزایش قیمت بودهاند. نکته قابل توجه این است که تولیدکنندگان پاکستانی توانستهاند افزایش هزینهها را بهطور مستقیم به قیمت فروش منتقل کنند و به این ترتیب حاشیه سود خود را حفظ کنند؛ موضوعی که در بسیاری از صنایع مشابه در منطقه به سادگی امکانپذیر نیست.
بازار داخلی پاکستان؛ موتور رشد صنعت
بر اساس تحلیل مؤسسه AKD Research، رشد ۲۲ درصدی فروش داخلی پاکستان ناشی از احیای فعالیتهای ساختوساز و کاهش نسبی هزینههای مالی در این کشور است. همچنین گزارشهای بینالمللی از جمله تحلیلهای مجمع جهانی اقتصاد نشان میدهد افزایش فعالیتهای ساختمانی پس از ماه رمضان و عید نیز به رشد تقاضا کمک کرده است.
در همین دوره، فروش ماهانه سیمان در جنوب پاکستان حدود ۲۲ درصد و در شمال ۰.۸ درصد افزایش داشته است. فعالان صنعت انتظار دارند این روند در کل سال مالی ۲۰۲۶ ادامه یابد و رشد دو رقمی تقاضای داخلی برای سیمان حفظ شود.
افت صادرات؛ نتیجه دو بحران متفاوت
در سوی دیگر، افت صادرات پاکستان از دو عامل متفاوت ناشی میشود.
عامل نخست و مهمتر، توقف کامل صادرات از شمال پاکستان به افغانستان است. از اواسط اکتبر ۲۰۲۵ گذرگاههای مرزی تورخم و چمن میان پاکستان و افغانستان بسته شدهاند و این وضعیت اکنون وارد ششمین ماه خود شده است. صدها کانتینر در مرز متوقف مانده و دولت پاکستان اعلام کرده تا زمانی که کابل تضمینهای امنیتی مشخصی ارائه نکند، تجارت به حالت عادی بازنخواهد گشت.
تحلیلگران هشدار دادهاند اگر این وضعیت ادامه پیدا کند، افغانستان ممکن است بهطور ساختاری مسیر تأمین سیمان خود را به سمت ایران و کشورهای آسیای مرکزی تغییر دهد؛ تغییری که میتواند سهم بازار پاکستان را برای همیشه کاهش دهد.
عامل دوم کاهش صادرات، مربوط به صادرات جنوب پاکستان به بازارهای خاورمیانه است که حدود ۴.۹ درصد افت داشته است. با این حال، این کاهش بیشتر به اختلالهای حملونقل دریایی ناشی از تنشهای منطقهای نسبت داده میشود و نشانه ضعف رقابتی صنعت سیمان پاکستان نیست. حتی در مقیاس ماهانه، صادرات جنوب پاکستان ۳.۹ درصد رشد داشته است.
پیام تحولات برای صنعت سیمان ایران
برای صنعت سیمان ایران، مهمترین پیام این تحولات در بازار افغانستان نهفته است. بسته بودن مسیر پاکستان باعث شده خلأ واقعی در عرضه سیمان به افغانستان ایجاد شود؛ بازاری که ایران از نظر جغرافیایی نزدیکترین و عملیاتیترین تأمینکننده زمینی آن محسوب میشود.
با این حال، این فرصت را نباید با یک تغییر دائمی در توازن بازار اشتباه گرفت. صنعت سیمان پاکستان همچنان از بازار داخلی قدرتمند، ظرفیت تولید بالا و توانایی انتقال افزایش هزینهها به قیمت فروش برخوردار است. به همین دلیل، در صورت بازگشایی مرزها، این کشور میتواند به سرعت به بازار افغانستان بازگردد.
در واقع، بازار افغانستان برای صادرکنندگان منطقه امروز یک پنجره فرصت بازشده است، نه دری که برای همیشه بسته شده باشد. استفاده از این فرصت، به سرعت عمل و تثبیت روابط تجاری در ماههای پیشرو بستگی خواهد داشت.
نظر شما