ایراسین

یادداشت؛

شرط لازم، نه کافی برای جهش معدن

رقابت جهانی برای تأمین مواد معدنی راهبردی، از مس و لیتیوم گرفته تا عناصر نادر خاکی، وارد مرحله‌ای تازه شده است. رشد صنایع انرژی‌های پاک، خودروهای برقی و فناوری‌های پیشرفته، ارزش ذخایر معدنی را بیش از هر زمان دیگری افزایش داده و کشورها را به سرمایه‌گذاری گسترده در اکتشاف و توسعه معادن سوق داده است. ایران نیز با برخورداری از ظرفیت‌های قابل‌توجه زمین‌شناسی، می‌تواند از این فرصت بهره‌مند شود، اما تحقق این هدف تنها با کاهش تنش‌های سیاسی امکان‌پذیر نخواهد بود.

یادداشت؛

انفجار تورم یا فروپاشی اعتماد؟

همان‌طور که «رودی دورنبوش» هشدار می‌دهد، بحران‌های مالی برخلاف انتظار، بسیار دیر می‌آیند اما وقتی رخ می‌دهند، با سرعتی ویرانگر پیش می‌روند. اگر اعتماد عمومی سلب شود و نرخ‌ها ناگهان جهش کنند، وضعیت مالی دولت به شدت ناپایدار خواهد شد؛ در چنین شرایطی، «دیده‌بانان بازار اوراق قرضه» که از دهه ۱۹۹۰ خبری از آن‌ها نبود، دوباره برای تحمیل انضباط مالی به دولت، به صحنه بازخواهند گشت.

یادداشت؛

تجارت فولاد؛ نبرد سیاست بر سر قیمت

بازار جهانی فولاد وارد دوره‌ای شده که در آن، قیمت تنها یکی از عوامل تصمیم‌گیری است. امروز تعرفه‌های تجاری، الزامات زیست‌محیطی، ریسک‌های ژئوپلیتیکی و سیاست‌های صنعتی دولت‌ها به همان اندازه بر مسیر تجارت اثر می‌گذارند. نتیجه آنکه شرکت‌های فولادی ناچارند علاوه بر رقابت در هزینه تولید، خود را با قواعد جدید تجارت نیز تطبیق دهند.

یادداشت؛

بحران پنهان معدن‌کاری

در حالی که جهان تشنه مس، لیتیوم و نیکل برای پیشبرد صنایع مدرن است، صنعت معدن با مانعی استراتژیک و کمتر دیده‌شده مواجه شده است: «قحطی تخصص». برخلاف تصور عمومی، چالش اصلی شرکت‌های معدنی کمبود ذخایر نیست، بلکه کمبود نیروی انسانی خبره برای اکتشاف و توسعه است.

یادداشت؛

مشوق یا تله؟ ۶ میلیارد دلار در مسیر تهران

دولت ترامپ در اقدامی جهت تنش‌زدایی و حفظ توافق موقت آتش‌بس، با دسترسی تدریجی ایران به ۶ میلیارد دلار از دارایی‌های بلوکه‌شده در قطر برای خرید کالاهای بشردوستانه (مواد غذایی و تجهیزات پزشکی) از ایالات متحده موافقت کرد.

یادداشت؛

دوران جدید در تجارت سنگ‌آهن

بیش از دو دهه، بازار جهانی سنگ‌آهن با یک شاخص میزان تولید فولاد چین تعریف می‌شد. هر زمان ساخت‌وساز در این کشور رونق می‌گرفت، قیمت سنگ‌آهن افزایش می‌یافت و هرگاه اقتصاد چین با رکود مواجه می‌شد، بازار جهانی نیز تحت تأثیر قرار می‌گرفت. اما نشانه‌های سال‌های اخیر حاکی از آن است که این وابستگی مطلق در حال کاهش است.

یادداشت؛

فولاد سبز؛ رقابتی که از کوره‌ها آغاز می‌شود

فشار برای کاهش انتشار کربن، صنعت فولاد را وارد مرحله تازه‌ای از رقابت کرده است؛ رقابتی که دیگر تنها بر پایه ظرفیت تولید یا قیمت تمام‌شده شکل نمی‌گیرد، بلکه میزان آلایندگی نیز به یکی از معیارهای اصلی بازار تبدیل شده است. در چنین شرایطی، تولیدکنندگان بزرگ جهان ناگزیرند مسیر فناوری خود را بازنگری کنند.

فناوری، کلید معادن کم‌عیار

در حالی‌ که توجه افکار عمومی بیشتر بر کشف ذخایر جدید مس و سایر فلزات حیاتی متمرکز است، تحول اصلی صنعت معدن در جایی رخ می‌دهد که تا همین چند دهه پیش صرفاً «پسماند» تلقی می‌شد: باطله‌های معدنی. امروز، با پیشرفت فناوری، همین انباشت‌های قدیمی به منابعی ارزشمند برای تأمین فلزات راهبردی تبدیل شده‌اند.

معدنکاری؛ نبرد بر سر کنترل زنجیره‌ها

طی سال‌های گذشته، مواد معدنی حیاتی از یک کالای صنعتی به یک دارایی راهبردی تبدیل شده‌اند. مس، لیتیوم، نیکل و عناصر نادر خاکی دیگر تنها خوراک صنایع نیستند؛ بلکه به بخشی از رقابت قدرت‌های اقتصادی برای حفظ امنیت زنجیره تأمین بدل شده‌اند.

آیا فرصت هوش‌مصنوعی را هدر می‌دهیم؟

هوش مصنوعی یکی از بزرگ‌ترین تهدیدات برای بشریت است، نه تنها به دلیل احتمال تسلط ماشین‌های هوشمند، بلکه به این خاطر که می‌تواند فرآیندهای یادگیری، تحقیق و تبادل دانش را تضعیف کند و به شکلی که انسان‌ها را از فعالیت‌های معنادار خود دور سازد، عمل کند.

یادداشت؛

راز تاب‌آوری مالی بنگاه‌ها در دوران بحران

صرف‌نظر از اینکه تصمیم‌گیری در سطح دولت، سازمان بزرگ یا یک بنگاه کوچک انجام شود، مجموعه‌ای از اصول مشترک وجود دارد که می‌تواند مسیر تامین مالی در شرایط بحرانی را هموار کند. این اصول نه تنها اعتماد سرمایه‌گذاران و ذی‌نفعان را جلب می‌کنند، بلکه پایه‌های تاب‌آوری اقتصادی را نیز تقویت می‌کنند.

یادداشت؛

از رکود مزمن تا بازآرایی بنگاه‌ها

یکی از نکات قابل تأمل در تاریخ اقتصادی ایران، ثبت رشد میانگین سالانه حدود یک درصد در دهه گذشته است؛ نرخی که فاصله معناداری با نیازهای توسعه‌ای کشور دارد. این در حالی است که پس از سال‌ها رکود، در مقاطعی از سال‌های اخیر، برخی بخش‌ها رشدهای دو رقمی را تجربه کرده‌اند؛ نشانه‌ای از بروز تغییرات جدید و بعضا غیرمنتظره در ساختار اقتصاد که می‌تواند حامل پیام‌های مهمی برای آینده باشد.

یادداشت؛

فولاد سبز و چالش خودکفایی اروپا

قواعد سازمان تجارت جهانی به‌طور کلی ترجیح می‌دهند تولیدکنندگان داخلی را ممنوع می‌کند، هرچند برای ملاحظات امنیتی استثناهایی در نظر گرفته شده است.

یادداشت؛

بحران پنهان در میادین مشترک

امروز نزدیک به ۵۰ درصد گاز کشور در پنج استان شمالی شامل تهران، مازندران، آذربایجان شرقی، خراسان رضوی و سمنان مصرف می‌شود و به‌طور مشخص حدود ۴۰ درصد مصرف گاز خانگی تنها مربوط به تهران و البرز است.

یادداشت؛

پاشنه‌آشیل تولید و صادرات

تجربه سال‌های گذشته به‌روشنی نشان می‌دهد که تولیدکنندگان ایرانی حتی در سخت‌ترین شرایط تحریمی نیز توان بالایی در تطبیق، تاب‌آوری و یافتن مسیرهای جایگزین داشته‌اند. از دور زدن محدودیت‌های تامین مواد اولیه گرفته تا حفظ بازارهای صادراتی در شرایط نااطمینانی، بخش تولید بارها ثابت کرده که می‌تواند خود را با فشارهای بیرونی وفق دهد. با این حال، در شرایط کنونی به نظر می‌رسد چالش اصلی پیش‌روی تولید نه تحریم‌های خارجی، بلکه مجموعه‌ای از مشکلات ساختاری داخلی و سیاستگذاری‌های ناکارآمد است؛ مسائلی که بیش از همه در حوزه ارزی خودنمایی می‌کنند و عملا به پاشنه‌آشیل تولید و صادرات تبدیل شده‌اند.

یادداشت؛

سرمایه‌گذاری دولتی، جرقه رشد خصوصی

بررسی‌ها نشان می‌دهد که در اقتصاد بریتانیا، افزایش هزینه‌کرد دولت در حوزه تحقیق‌ و توسعه نه‌تنها به هدررفت منابع منجر نمی‌شود، بلکه به‌طور مستقیم سرمایه‌گذاری بخش خصوصی را تحریک می‌کند.

یادداشت؛

معمای صادرات در سایه سیاست‌های ارزی

بررسی سیاستگذاری‌های ارزی ایران، به‌ویژه از سال ۱۳۹۷ به بعد، نشان می‌دهد که سخت‌گیری‌های گسترده‌ای در حوزه تجارت خارجی شکل گرفته که پیامدهای آن همچنان گریبان اقتصاد را رها نکرده است.

یادداشت؛

هزینه سیاست، بر دوش بازار

پس از یک دوره کوتاه خوش‌بینی، فضای کسب‌وکار در تگزاسِ کاملا جمهوری‌خواه دوباره تیره شده است. منشأ این بدبینی، نااطمینانی حقوقی‌ای است که می‌تواند مستقیما سیاست تجاری آمریکا را تحت‌تاثیر قرار دهد.

یادداشت؛

سود غول‌ها، زیان استارت‌آپ‌ها

استارت‌آپ‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه در حوزه مولد، به چاه‌های عمیق زیان تبدیل شده‌اند.

یادداشت؛

تعطیلی بی‌سروصدای وزارت بهره‌وری آمریکا

وزارت افزایش بهره‌وری دولت (DOGE) بی‌سروصدا منحل شد، درحالی‌که هنوز چند ماه تا پایان‌دوره ماموریتش باقی مانده بود.

یادداشت؛

عبور چین از تله درآمد متوسط

چین به نظر می‌رسد که از «تله درآمد متوسط» عبور کرده است؛ دام بزرگی که بسیاری از اقتصادهای در حال توسعه در آن گرفتار می‌شوند. با رسیدن درآمد ناخالص ملی سرانه به ۱۳۶۶۰ دلار در سال ۲۰۲۴، این کشور به سرعت به آستانه درآمد بالای بانک جهانی یعنی ۱۳۹۳۵ دلار برای سال مالی ۲۰۲۶ نزدیک می‌شود.

پرهیز از تغییر ناگهانی مقررات

یکی از نکات قابل توجه در حوزه صنعت، معدن و تجارت این است که نباید با تغییر ناگهانی قوانین و مقررات مانع رشد تولید و افزایش اشتغال کشور شد.

پایبندی یونان به سیاست‌های هوشمندانه

هرچند سرانه تولید ناخالص داخلی یونان هنوز به طور چشمگیری از سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا کمتر است اما رشد اقتصادی قوی، موجب کاهش این فاصله شده است.

افزایش خوش‌بینی به اقتصاد هند

هند به دلایل کاملا متفاوتی مورد توجه سرمایه‌گذاران قرار گرفته است.

دورنمای ورود اندونزی به باشگاه پردرآمدها

آیا اندونزی می‌تواند هدف خود را برای تبدیل‌شدن به کشوری با درآمد بالا تا سال ۲۰۴۵ تحقق بخشد.

راه دشوار استقلال فناورانه

تجربه بیش از صد ساله نشان می‌دهد که توسعه در کشور مبتنی بر بومی‌سازی، فناوری و تقویت توانمندی داخلی نبوده است. به همین دلیل، حتی پس از گذشت یک قرن، نگاه ما همچنان وابسته است و بسیاری از صنایع در ابعاد مختلف هنوز نتوانسته‌اند استقلال عملیاتی واقعی پیدا کنند. این وابستگی موجب شده که صنایع در مواجهه با تحریم‌ها یا محدودیت‌های خارجی، آسیب‌پذیری بالایی داشته باشند و پیشرفت آنها با کندی همراه شود.

ترامپ، بریکس و فرصت‌سازی چین

دونالد ترامپ، رئیس‌جمهور آمریکا، در پیامی هشدار داد هر کشوری که با سیاست‌های ضدآمریکایی بریکس همسو شود، با تعرفه‌های تجاری روبه‌رو خواهد شد.

خودکفایی هند؛ تاب‌آوری یا خودبسندگی

ایده خودکفایی اقتصادی سال‌هاست در دستور کار دهلی نو قرار دارد و بخشی از آن واکنشی به نگرانی هند از وابستگی بیش از حد به چین است. با این حال، دو رویکرد متفاوت از «خودکفایی» وجود دارد.

مسابقه بی‌قاعده به سمت هوش مصنوعی‌

شرکت‌های چینی در حال رونمایی از مدل‌های هوش مصنوعی هستند که هم ارزان‌تر و هم پیچیده‌تر از آن چیزی هستند که ما تصور می‌کردیم. تلاش‌های دولت چین بسیار فراتر از جاه‌طلبی‌های اقتصادی است. حزب کمونیست چین آشکارا به‌دنبال تسلط تکنولوژیکی است که در اصول اصلی خودش ریشه دارد: «نظارت، سانسور و کنترل.»