پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ طبق گزارشی از معدننامه، امروزه آفریقا یکی از مهمترین میدانهای رقابت بر سر منابع طبیعی جهان به شمار میرود. ذخایر قابلتوجه طلا، اورانیوم، نفت، گاز و مواد معدنی حیاتی، در کنار موقعیت ژئوپلیتیکی این قاره، کشورهای مختلف را به سرمایهگذاری در بخش معدن و انرژی آفریقا ترغیب کرده است. در این میان، ترکیه با اتکا به دیپلماسی اقتصادی و توسعه همکاریهای معدنی، انرژی و امنیتی، تلاش میکند سهم بیشتری از این بازار به دست آورد.
سیاست «گشایش بهسوی آفریقا» که از اواخر دهه ۱۹۹۰ در دستور کار آنکارا قرار گرفت، طی دو دهه گذشته به یکی از محورهای سیاست خارجی این کشور تبدیل شده است. افزایش تعداد سفارتخانههای ترکیه در کشورهای آفریقایی و حضور شرکتهای این کشور در حوزههای زیرساخت، معدن و انرژی، بخشی از این راهبرد به شمار میرود. تمرکز اصلی آنکارا نیز بر کشورهایی است که از ذخایر غنی معدنی و انرژی برخوردارند اما برای توسعه این بخشها به سرمایه و فناوری خارجی نیاز دارند.
تمرکز بر معادن آفریقا
بخش معدن یکی از ارکان اصلی حضور ترکیه در آفریقا است. نیجر، با ذخایر قابلتوجه اورانیوم و طلا، پس از تحولات سیاسی سال ۲۰۲۳ به یکی از مهمترین اهداف آنکارا تبدیل شد. دو کشور در سال ۲۰۲۴ توافق همکاری معدنی امضا کردند تا زمینه حضور شرکتهای ترکیهای در اکتشاف و استخراج این منابع فراهم شود.
سودان نیز در راهبرد معدنی ترکیه جایگاه ویژهای دارد. توافق همکاری در زمینه اکتشاف و بهرهبرداری از طلا و فلزات مرتبط، بخشی از تلاش آنکارا برای حضور در یکی از مهمترین مناطق طلای آفریقا است. علاوه بر این، ترکیه همکاریهای معدنی خود را با کشورهایی مانند مراکش، جیبوتی و نیجریه نیز دنبال میکند.
سومالی؛ محور راهبرد انرژی
در کنار معدن، انرژی دومین ستون راهبرد آفریقایی ترکیه است. سومالی طی دو سال اخیر به مهمترین مقصد سرمایهگذاری انرژی آنکارا تبدیل شده است. توافق همکاری دفاعی و اقتصادی دو کشور در سال ۲۰۲۴، علاوه بر همکاری امنیتی، مسیر حضور ترکیه در توسعه منابع دریایی سومالی را نیز هموار کرد.
پس از این توافق، عملیات اکتشاف نفت و گاز در آبهای سومالی آغاز شد و ترکیه با اجرای مطالعات لرزهنگاری و آغاز حفاری فراساحلی، به دنبال کشف ذخایر جدید هیدروکربنی است. موقعیت راهبردی سومالی در شاخ آفریقا و نزدیکی آن به یکی از مهمترین مسیرهای تجارت و انتقال انرژی جهان، اهمیت این پروژهها را دوچندان کرده است.
در کنار سومالی، لیبی نیز جایگاه ویژهای در سیاست انرژی ترکیه دارد. توافق دریایی میان آنکارا و دولت طرابلس، علاوه بر ابعاد ژئوپلیتیکی، زمینه حضور شرکت نفت ترکیه در برخی میدانهای نفتی این کشور را فراهم کرد. آنکارا همچنین همکاریهای انرژی خود را با نیجریه و آنگولا، دو تولیدکننده بزرگ نفت آفریقا، در حوزه هیدروکربن، معدن و انرژیهای تجدیدپذیر توسعه داده است.
اقتصاد و امنیت در یک مسیر
حضور ترکیه در آفریقا تنها به سرمایهگذاریهای معدنی و انرژی محدود نیست. آنکارا همزمان همکاریهای امنیتی خود را نیز گسترش داده است. ایجاد پایگاه نظامی TURKSOM در سومالی، آموزش نیروهای نظامی این کشور و مشارکت در حفاظت از آبهای سرزمینی سومالی، بخشی از این راهبرد محسوب میشود.
در لیبی نیز حضور نظامی ترکیه همزمان با توسعه همکاریهای اقتصادی و انرژی دنبال شده است. همچنین آنکارا در برخی کشورهای منطقه ساحل آفریقا، از جمله چاد، همکاریهای دفاعی و صادرات تجهیزات نظامی را افزایش داده است.
رقابت برای منابع آینده
راهبرد ترکیه در آفریقا نشان میدهد رقابت بر سر منابع طبیعی دیگر تنها در اختیار قدرتهای سنتی مانند آمریکا، چین و اروپا نیست. بازیگران منطقهای نیز تلاش میکنند با ترکیب سرمایهگذاری، فناوری، دیپلماسی و همکاریهای امنیتی، جایگاه خود را در زنجیره تأمین مواد خام جهان تثبیت کنند.
برای آنکارا، معادن، نفت و گاز صرفاً فرصتهای اقتصادی نیستند؛ بلکه ابزارهایی برای افزایش نفوذ ژئوپلیتیکی در قارهای به شمار میروند که نقش آن در تأمین مواد معدنی حیاتی و انرژی مورد نیاز اقتصاد جهان، در سالهای آینده بیش از گذشته افزایش خواهد یافت.
نظر شما