پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ بازسازی در صنایع بزرگ، معمولاً مترادف با بازگرداندن تجهیزات به مدار تولید است؛ اما آنچه این روزها در فولاد مبارکه درباره «بازسازی» مطرح میشود، فراتر از تعمیر یا نوسازی است. نشست تخصصی «آینده فناوری و بازسازی هوشمند فولاد مبارکه» که با حضور مدیرعامل گروه فولاد مبارکه و جمعی از شرکتهای دانشبنیان و فناور شهرک علمی و تحقیقاتی اصفهان برگزار شد، تصویری از یک رویکرد تازه را ترسیم کرد؛ رویکردی که تلاش میکند بازسازی را به فرصتی برای جهش فناورانه، ارتقای بهرهوری و بازتعریف زیرساختهای صنعتی تبدیل کند. در این نشست، مجموعهای از شرکتهای فناور، فعالان حوزه هوش مصنوعی، بازیافت صنعتی، دانش فرایندی، اقتصاد چرخشی و زیرساختهای سبز، ظرفیتهای خود را برای مشارکت در مسیر نوسازی فولاد مبارکه ارائه کردند. آنچه در سخنان اغلب حاضران مشترک بود، تأکید بر این نکته بود که بازسازی نباید صرفاً بازگشت به وضعیت پیشین باشد، بلکه باید زمینهای برای ورود فناوریهای نو، اصلاح فرایندها و افزایش تابآوری صنعتی فراهم کند.
بازسازی؛ از جبران خسارت تا فرصت تحول
یکی از مهمترین محورهای مطرحشده در این نشست، تغییر نگاه به مفهوم بازسازی بود. سیدمهدی حسینی، مدیرعامل شرکت سامان انرژی، با تأکید بر اینکه بازسازی باید همزمان با نوسازی انجام شود، این رویکرد را «آیندهنگرانه» توصیف کرد. این نگاه در واقع نشان میدهد که فولاد مبارکه قصد ندارد صرفاً خطوط تولید را به شرایط قبلی بازگرداند، بلکه میخواهد از این مقطع برای ارتقای زیرساختها و بهینهسازی فرایندها استفاده کند.
این تغییر رویکرد، در عمل میتواند نقطه عطفی در توسعه صنعتی باشد. در بسیاری از صنایع بزرگ، بازسازی معمولاً با هدف احیای ظرفیت تولید انجام میشود؛ اما وقتی بازسازی با نوسازی و فناوری گره بخورد، نتیجه فقط بازگشت تولید نیست، بلکه ارتقای کیفیت، کاهش هزینهها و افزایش بهرهوری نیز حاصل میشود.
در همین چارچوب، موضوع هوش مصنوعی و فناوریهای هوشمند نیز مورد توجه قرار گرفت. حسینی با اشاره به پروژههای آغازشده در بخش احیا و فولادسازی، از دستیابی به راهکارهایی سخن گفت که میتوانند همزمان مصرف انرژی را کاهش دهند، راندمان را افزایش دهند و کیفیت فرایندها را ارتقا بخشند. اهمیت این موضوع در آن است که صنعت فولاد امروز بیش از هر زمان دیگری با مسئله بهرهوری انرژی و رقابتپذیری فناورانه روبهروست و استفاده از ابزارهای هوشمند به یکی از الزامات توسعه این صنعت تبدیل شده است.
دانش فنی؛ سرمایهای فراتر از تجهیزات
در میان مباحث مطرحشده، توجه به «سرمایه دانشی» فولاد مبارکه یکی از مهمترین نکات تحلیلی این نشست بود. مهدی حیدری، مدیرعامل شرکت دانشبنیان درصا، تأکید کرد که بازگرداندن ظرفیتهای فولاد مبارکه تنها به معنای بازگشت خطوط تولید نیست، بلکه بخش مهمی از این ظرفیت به دانش و تجربهای مربوط میشود که طی سالها در اکوسیستم این مجموعه شکل گرفته است.
این نگاه، نشاندهنده تغییر در تعریف داراییهای صنعتی است. در گذشته، دارایی اصلی صنایع بزرگ در ماشینآلات، خطوط تولید و تجهیزات خلاصه میشد، اما امروز بخش مهمی از ارزش یک صنعت در دانش فرایندی، نیروی انسانی متخصص، الگوریتمها، نرمافزارها و تجربههای انباشتهشده نهفته است.
شرکتهای دانشبنیانی که طی سالها در کنار فولاد مبارکه رشد کردهاند، اکنون بخشی از همین سرمایه دانشی به شمار میروند. بسیاری از این شرکتها در حوزههایی مانند هوشمندسازی، کنترل کیفیت، تحلیل داده، بهینهسازی مصرف انرژی و توسعه فرایندهای صنعتی فعالیت میکنند و میتوانند در بازسازی و نوسازی، نقشی فراتر از پیمانکاران فنی ایفا کنند.
اقتصاد چرخشی؛ تبدیل ضایعات به فرصت
یکی دیگر از محورهای مهم این نشست، توجه به اقتصاد چرخشی و بازیافت صنعتی بود؛ موضوعی که در سالهای اخیر به یکی از روندهای مهم جهانی در صنایع بزرگ تبدیل شده است. چندین شرکت حاضر در نشست، پیشنهادهایی برای استفاده مجدد از پسماندها و ضایعات فرایندی فولاد مبارکه ارائه کردند.
زهرا حیدری، مدیرعامل فناور سبز بتن، از پژوهشهایی سخن گفت که با همکاری دانشگاه اصفهان برای تبدیل ضایعات فرایندی فولاد به محصولات قابلاستفاده در صنعت ساختمان و حوزههای صنعتی انجام شده است. این موضوع نشان میدهد که نگاه جدید به پسماندهای صنعتی، دیگر نگاه «دفع ضایعات» نیست، بلکه رویکرد «خلق ارزش» از مواد بلااستفاده مورد توجه قرار گرفته است.
حسین فخاری، مدیرعامل فناوریهای نوین فدک سپاهان، نیز پا را فراتر گذاشت و بازیابی پسماندها را حتی مسیری برای تأمین منابع مالی بازسازی دانست. این نگاه، اهمیت اقتصاد چرخشی را دوچندان میکند؛ زیرا در چنین مدلی، ضایعات نهتنها هزینه محسوب نمیشوند، بلکه میتوانند به منبع درآمد و سرمایهگذاری تبدیل شوند.
ضرورت تصمیمگیری سریع و هماهنگی فناورانه
در کنار مباحث فناورانه، بخش مهمی از سخنان حاضران به چالشهای اجرایی و مدیریتی بازسازی اختصاص داشت. حسین مظاهری، مدیرعامل پایا صنعت سما، بر ضرورت تصمیمگیری سریع و چابکی اجرایی تأکید کرد و هشدار داد که طولانی شدن فرایندهای اداری و مناقصهای میتواند روند بازسازی را با تأخیر مواجه کند.
این موضوع از آن جهت اهمیت دارد که در پروژههای بازسازی صنعتی، زمان یکی از تعیینکنندهترین عوامل است. هر میزان تأخیر در بازگشت واحدها به مدار تولید، میتواند هزینههای اقتصادی بیشتری ایجاد کند. از همین رو، بسیاری از فعالان فناور حاضر در نشست معتقد بودند که باید سازوکاری متمرکز برای هماهنگی میان فولاد مبارکه و شرکتهای دانشبنیان ایجاد شود.
پیشنهاد تشکیل کارگروه تخصصی یا کنسرسیوم فناوری نیز دقیقاً در همین راستا مطرح شد؛ ساختاری که بتواند ظرفیت شرکتهای فناور را تجمیع کند و مسیر ارائه و اجرای راهکارها را سرعت ببخشد. در واقع، آنچه شرکتهای دانشبنیان مطالبه میکنند، صرفاً مشارکت در پروژهها نیست، بلکه شکلگیری یک سازوکار منسجم برای ارتباط پایدار میان صنعت و اکوسیستم فناوری است.
بازسازی فولاد مبارکه؛ آزمون اعتماد به توان داخلی
شاید مهمترین پیام این نشست را بتوان در یک جمله خلاصه کرد: بازسازی فولاد مبارکه آزمونی برای سنجش میزان اعتماد به ظرفیت فناوری داخلی است.
اظهارات فعالان دانشبنیان حاضر در نشست نشان میدهد که بخش قابلتوجهی از توان فناورانه کشور، آمادگی ورود به پروژههای بزرگ صنعتی را دارد؛ از هوش مصنوعی و تحلیل فرایندی گرفته تا بازیافت صنعتی، زیرساختهای سبز و بهینهسازی انرژی. اگر این مسیر با تکیهبر دانش داخلی، هماهنگی فناورانه و نگاه آیندهنگر ادامه پیدا کند، فولاد مبارکه همراه با بازسازی صنعتی، میتواند الگوی تازهای از پیوند صنعت و فناوری در کشور ارائه دهد.
نظر شما