پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ تحولات اخیر منطقه و احتمال تثبیت آتشبس، روزنهای از امید برای فعالان اقتصادی گشوده است؛ امیدی از جنس بازگشت آرامش به جریان تجارت، تحرک دوباره کامیونها و رونق گرفتن مبادلات صادراتی و وارداتی. تجار و فعالان حملونقل دقیقاً در لحظهای ایستادهاند که میتواند آغازگر مرحلهای تازه از بازسازی مسیرهای تجاری باشد. با این حال، مسیر پیشرو همچنان با چالشهای ساختاری و بیرونی همراه است؛ چالشهایی که بدون برنامهریزی دقیق و حمایت مؤثر، مانع شکلگیری رونق پایدار خواهند بود.
نخستین مانع، افزایش قابل توجه هزینههای حملونقل تحت فشار تحریمهاست. رشد هزینههای بیمهای برای ناوگان بینالمللی، قیمت تمامشده جابهجایی کالا را بهشدت بالا برده است. همچنین تأمین سوخت اکنون سهمی حدود ۲۵ درصد از هزینه کل حمل را به خود اختصاص میدهد؛ رقمی که تأثیر مستقیم بر نرخ نهایی کالا دارد و بهطور طبیعی در بازار منعکس میشود. این شرایط نشان میدهد که حملونقل، همانقدر که محور تجارت است، از هر شوک سیاسی یا اقتصادی بهسرعت متأثر میشود.
در همین راستا، موضوع مسیرهای جایگزین ترانزیتی برای ایران بیش از هر زمان دیگری اهمیت پیدا کرده است. در ماههای اخیر، تردد در مرز بازرگان و مسیرهای شمالی از طریق دریای خزر و بیلهسوار افزایش یافته و سهم بیشتری در جابهجایی کالا بر عهده گرفتهاند. اما مسیر گرجستان همچنان با نیازهای گستردهتری برای اخذ مجوزها و عبور از تشریفات مواجه است. این ناهمگونی مسیرها، اهمیت بازنگری در نقشه ترانزیتی کشور و تنوعبخشی به کریدورها را برجسته میکند.
در چنین شرایطی، استفاده از ظرفیتهای بخش خصوصی در جلسات و مذاکرات مشترک با کشورهای همسایه ضرورتی غیرقابل چشمپوشی است. بخش خصوصی به دلیل حضور عملیاتی در میدان، شناخت دقیقتری از گلوگاهها، سرعت حرکت کاروانها، هزینههای واقعی و نقاط ریسک دارد. بهرهگیری از این تجربه میتواند به طراحی مسیرهای امنتر، اقتصادیتر و رقابتیتر کمک کند و منافع منطقهای ایران را تقویت سازد.
با توجه به تغییر الگوهای ترانزیتی و تحولات هزینهای، انتظار ما از دولت روشن و منطقی است. امروز بخش حملونقل بیش از هر زمان دیگری نیازمند امکانات حمایتی است؛ از جمله تسهیل در تأمین ارز بینراهی برای رانندگان که متأسفانه با محدودیتهای جدی خرید ارز مواجهاند. افزایش نرخ ارز نیز بهطور طبیعی نرخ حملونقل را بالا میبرد و بدون حمایتهای سیاستی نمیتوان انتظار داشت فعالان این حوزه به رقابت منطقهای ادامه دهند.
ایران در الگوهای ترانزیتی منطقه جایگاه مهمی دارد و حتی در شرایط محدودیت، میتواند نقشی تعیینکننده ایفا کند. اما این نقش زمانی به واقعیت تبدیل میشود که با نگاه آیندهنگر، مسیرهای جایگزین طراحی شود و تفاهمنامههای کاربردی با کشورهای هممرز پایهریزی گردد. هدف روشن است: ایجاد مسیرهایی امنتر، سریعتر و مقرونبهصرفهتر برای انتقال کالاهای مورد نیاز تجار، تا کشور بتواند در رقابت منطقهای همچنان پیشتاز باقی بماند.
در مسیر پیشرو، حلقه اتصال تجارت، حملونقل و سیاستگذاری باید محکمتر از همیشه عمل کند؛ چراکه آینده ترانزیت ایران نه فقط به جغرافیا، بلکه به تصمیمهای امروز ما وابسته است.
*عضو هیئت نمایندگان اتاق ایران
نظر شما