پایگاه تحلیلی خبری ایراسین، در سالهای اخیر، نقش هلدینگهای بزرگ معدنی و صنعتی در شکلدهی به مسیر توسعه اقتصاد ایران بیش از گذشته برجسته شده است. رشد نیاز صنایع به انرژی پایدار، ضرورت ارتقای فناوری در زنجیره تولید، و محدودیتهای ملی و بینالمللی در حوزه تأمین مواد اولیه، باعث شده مجموعههایی همچون میدکو در جایگاهی تعیینکننده قرار گیرند. همچنین شرکتهای بزرگ این حوزه با اتخاذ رویکردهای نوین مدیریتی، توسعه زیرساختهای انرژی و ورود به فناوریهای کمکربن، نقش مهمی در حفظ مزیت رقابتی صنعت ایران بر عهده دارند.
از سوی دیگر، تحولات بازار جهانی انرژی، ناترازی داخلی برق و گاز و روند روبهرشد سیاستهای محیطزیستی، لزوم بازنگری در برنامههای توسعه و بهرهبرداری هوشمندانه از ظرفیت معادن کشور را بیش از پیش نمایان کرده است. در چنین فضایی، بررسی برنامهها و چشمانداز توسعهای هلدینگهای بزرگ از جمله میدکو، تصویری روشن از آینده صنعت معدن و انرژی کشور ارائه میدهد. بر همین اساس، خبرنگار ایراسین در گفتوگویی اختصاصی با سیدعلی ایازی، مدیر امور توسعه میدکو، ابعاد مختلف توسعه این هلدینگ را بررسی کرده است که متن کامل آن در ادامه آمده است.
ایراسین: با توجه به نقش پررنگ هلدینگهای بزرگ خصوصی و خصولتی در آینده زنجیره معدن و فولاد ایران، این مجموعهها امروز در کدام حوزهها بیشترین تمرکز توسعه را دارند؟ چشمانداز پنجساله این مسیر چگونه ترسیم میشود؟
ایازی: هلدینگهای بزرگ معدنی و فلزی کشور، از جمله میدکو، مسیر توسعه خود را بر چند محور راهبردی متمرکز کردهاند. نخستین محور، تکمیل زنجیره ارزش در بخشهایی مانند فولاد، مس و سایر مواد معدنی است که موجب تقویت مزیت رقابتی ایران و کاهش اتکا به منابع بیرونی میشود. محور دوم، سرمایهگذاری گسترده در زیرساختهای انرژی و آب با هدف تضمین پایداری تولید و ایجاد ظرفیتهای جدید است. محور سوم نیز تنوعبخشی به سبد پروژهها و حرکت به سمت صنایع پاییندستی و فعالیتهای دانشبنیان است. در افق پنجساله، انتظار میرود هلدینگهای صنعتی کشور بتوانند با تکیه بر ترکیب سرمایهگذاری زیرساختی و فناوریمحور، نقش تعیینکنندهای در توسعه پایدار و خلق ارزش اقتصادی داشته باشند.
ایراسین: نوسانات قیمت و تغییرات تقاضای جهانی در حوزه انرژی و مواد معدنی چه تاثیری بر استراتژی توسعهای این هلدینگها داشته است؟
ایازی: تغییرات جهانی عملاً جهتگیری هلدینگهای معدنی و فلزی را به سمت مدلهای تابآورتر هدایت کرده است. امروز سه محور کلیدی دنبال میشود: ایجاد منابع مستقل تأمین انرژی شامل نیروگاهها و واحدهای تولید برق؛ بهینهسازی مصرف انرژی و مواد اولیه با ارتقای فرآیندها؛ و توسعه همکاریهای بینالمللی برای بهرهگیری از فناوریهای روز و تسهیل ورود هدفمند به بازارهای صادراتی. مجموعه این اقدامات سبب شده هلدینگهای بزرگ بتوانند خود را با شرایط پرنوسان جهانی سازگار کنند.
ایراسین: جایگاه این هلدینگها در توسعه و تکمیل زنجیره ارزش صنایع معدنی و فلزی ایران چیست؟
ایازی: هلدینگهای بزرگ همچون میدکو در سالهای اخیر توانستهاند زنجیرهای یکپارچه از استخراج تا تولید محصول نهایی در حوزههایی مانند مس، فولاد، منیزیم و زغالسنگ ایجاد کنند. این یکپارچگی علاوه بر ارتقای بهرهوری، موجب افزایش ارزش افزوده داخلی شده است. همچنین ارزآوری قابل توجه ناشی از صادرات محصولات معدنی و فلزی، جایگاه این هلدینگها را در توسعه صنعتی کشور تثبیت کرده و آنها را به پیشران بخش خصوصی بدل ساخته است.
ایراسین: برای افزایش بهرهوری و رقابتپذیری، چه برنامههایی در حوزه فناوری و نوآوری دنبال میشود؟
ایازی: نوآوری اکنون بهعنوان یکی از ستونهای رقابتپذیری هلدینگها تعریف شده است. بهرهگیری از فناوریهای متنوع در خطوط تولید سبب افزایش تابآوری و کاهش ریسکهای عملیاتی شده است. علاوه بر جذب فناوری خارجی، ظرفیت شرکتهای خدماتی و دانشبنیان داخلی نیز فعال شده است؛ بهویژه آن دسته که دارای مجوز دانشبنیان هستند. از نمونههای شاخص میتوان به توسعه فناوری «تانک بایو لیچینگ» در حوزه مس اشاره کرد که از نظر زیستمحیطی و مصرف انرژی یک گام رو به جلو محسوب میشود.
ایراسین: هلدینگها در حوزه پایداری و مسئولیت اجتماعی چه اقداماتی انجام میدهند؟
ایازی: توسعه پایدار در رویکرد جدید هلدینگهای معدنی صرفاً یک شعار نیست؛ بلکه در فرآیندهای برنامهریزی و اجرا نهادینه شده است. پروژهها با پیوستهای زیستمحیطی و اجتماعی تعریف و نظارت میشوند. اقداماتی مانند مدیریت پسماند و پساب، کاهش مصرف انرژی و آب، بازسازی اراضی معدنی و کاشت پوشش گیاهی از برنامههای ثابت این مجموعههاست. همچنین سرمایهگذاری در فناوریهای کمکربن و برنامههای توانمندسازی جوامع محلی، بخش دیگری از مسئولیت اجتماعی آنها را تشکیل میدهد.
ایراسین: روندهای جهانی مانند توسعه انرژیهای تجدیدپذیر و فناوریهای سبز چه تاثیری بر سیاستگذاری صنعتی هلدینگها داشته است؟
ایازی: هلدینگهای بزرگ کشور در حال همگامسازی فعالیتهای خود با روندهای جهانی هستند. اجرای پروژههای نیروگاه خورشیدی در سایتهای صنعتی، توسعه فناوریهای کممصرف در تولید کاتد مس، بهبود فرآیند تولید کک متالوژی و بهرهگیری از فناوری «هات شارژ» در فولاد از جمله اقدامات عملی در راستای کاهش مصرف انرژی و کاهش انتشار گازهای گلخانهای است.
ایراسین: با توجه به چالشهای موجود در بازار انرژی ایران و منطقه، این روندها چه تهدیدها و فرصتهایی ایجاد کرده است؟
ایازی: صنایع معدنی و فولادی ایران بر پایه انرژی فسیلی شکل گرفتهاند، اما امروز سیاستهای جهانی کاهش کربن میتواند تهدیدزا باشد. در مقابل، بهرهگیری وسیع از احیا مستقیم با گاز طبیعی یک مزیت مهم برای کشور محسوب میشود که شدت انتشار کربنی را کاهش میدهد. چالش اصلی، ناترازی انرژی در داخل کشور است؛ موضوعی که با توسعه زیرساختهای انرژی درونصنعتی و همکاری میان تولیدکنندگان قابل مدیریت است.
چشمانداز بهرهبرداری از ظرفیتهای معدن و انرژی در ایران چگونه است؟
ایازی: هلدینگهای بزرگ کشور با تکیه بر مقیاس قابل توجه، توان مهندسی داخلی و فناوریهای بومی، توانستهاند اثر محدودیتها را کاهش دهند. بازطراحی فرآیندها بر اساس استانداردهای زیستمحیطی و توسعه همکاریهای فناورانه داخلی، مسیر بهرهبرداری پایدار از منابع را فراهم کرده است. در آینده، تمرکز این هلدینگها بر توسعه متوازن، عدالت منطقهای و پایداری محیطی تقویت خواهد شد.
نظر شما