ایراسین

افغانستان؛ آیا ذخایر عظیم سنگ آهن، مسیر توسعه صنعتی را بازتعریف می‌کند؟

سرزمین محبوس

داستان افغانستان، داستان «فرصت‌های محبوس» است. از حاجی‌گک بامیان تا غوریان هرات، معادن عظیم این کشور می‌توانند ستون فقرات صنعت فولاد و موتور محرک توسعه اقتصادی منطقه‌ای شوند، اما ناامنی، بی‌ثباتی سیاسی و فقدان زیرساخت‌ها، این ثروت را همچنان در دل زمین زندانی کرده است. افغانستان، با بیش از ۲.۲‌میلیارد تن ذخایر سنگ‌آهن با عیار ۴۷ تا ۶۲ درصد، یکی از غنی‌ترین کشورهای آسیا در منابع معدنی است. پرسش کلیدی اما آن است که آیا روزی افغانستان از «گزارش‌های زمین‌شناسی» به «قدرت صنعتی» تبدیل خواهد شد؟

رهبران چگونه انقلاب صنعتی پنجم را راهبری می‌کنند؟

تاب‌آوری، پایداری و انسان‌محوری

موج تازه‌ای از تحولات صنعتی در پیش است و حل مسائل اجتماعی و انسانی مهم‌ترین ویژگی پنجمین انقلاب صنعتی در جهان خواهد بود. تا انقلاب صنعتی چهارم، در کسب و کارهای تولیدی، دغدغه رهبران نفوذ بر کارکنان و تأثیرگذاری بر آنها برای تولید بیشتر با تکیه بر فناوری‌های تحول‌آفرین بود و مسائل موارد مرتبط با تاب‌آوری، انسان‌محوری و پایداری مطرح نبود. این نوشتار درصدد است تا نقش رهبری را در انقلاب صنعتی پنجم مورد کندوکاو قرار دهد.

گزارش مجمع جهانی اقتصاد، چه ریسک‌هایی را در دهه آینده نشان می‌دهد؟

مخاطرات فراگیر

مجموعه جدیدی از شرایط جهانی در حال شکل‌گیری است و جوامع به دنبال سازگاری با این نیروهای در حال تغییرند. در این مطالعه، براساس گزارش مجمع‌جهانی اقتصاد، ریسک‌های جهانی که در ۲ سال و سپس ۱۰ سال آینده شناسایی و رتبه‌بندی شده‌اند، بررسی شده است.

پایش پیش‌دستانه

پروژه‌های بزرگ صنعتی با ریسک‌های پیچیده و پیش‌بینی‌ناپذیری مواجهند. در این شرایط، فناوری‌هایی مانند هوش‌مصنوعی و یادگیری ماشین با تحلیل لحظه‌ای کلان‌داده‌ها، ابزارهایی قدرتمند برای شناسایی و پیش‌بینی ریسک فراهم کرده‌اند. این گزارش، با تکیه بر تحلیل‌های مک‌کینزی و نمونه‌های صنعتی موفق، نشان می‌دهد چگونه الگوریتم‌های هوشمند می‌توانند ارزیابی ریسک پروژه‌ها را دقیق‌تر، سریع‌تر و اثربخش‌تر بازطراحی کنند.

از تاتا تا واله

در شرایط افت سرمایه‌گذاری و بی‌ثباتی اقتصادی، تجربه بنگاه‌های پیشران، نشان می‌دهد توسعه زیرساخت مشترک، انتشار اوراق پروژه با تضمین دولتی و نقش‌آفرینی توسعه‌ای، فرمولی موثر برای فعال‌سازی پروژه‌های بزرگ زیرساختی است. ایران با الگوبرداری از این مدل‌ها، می‌تواند از مسیرهای سنتی تامین مالی فاصله گرفته و با ابزارسازی مالی و نهادسازی حمایتی، مشروط به عبور از سیاست‌های کوتاه‌مدت و ورود به طراحی‌های پایدار، زمینه جذب سرمایه‌گذار و اجرای طرح‌های کلان را فراهم کند.

از بانک تا بلاک‌چین

بلاک‌چین و پلتفرم‌های سرمایه‌گذاری آنلاین، جمع‌سپاری سرمایه را شفاف، سریع و بدون واسطه کرده‌اند. این فناوری‌ها امکان جذب سرمایه خرد از سرمایه‌گذاران متنوع را فراهم می‌کنند، اعتماد را با قراردادهای هوشمند تقویت می‌سازند و هزینه تامین مالی را کاهش می‌دهند. با استفاده از توکن‌سازی دارایی‌ها، حتی پروژه‌های کوچک یا نوآور می‌توانند به منابع مالی دست یابند و سرمایه‌گذاران نیز با نقدشوندگی بهتر و دسترسی جهانی مواجه‌اند.

فرصت تاریخی بلاک‌چین

در سال‌های اخیر، سرمایه‌گذاری جمعی از ابزار تامین مالی پروژه‌های فرهنگی و نوآورانه فراتر رفته و به گزینه‌ای جدی برای پروژه‌های زیرساختی و صنعتی تبدیل شده است. با گسترش فناوری‌های مالی و اعتماد به پلتفرم‌های دیجیتال، مشارکت افراد با مبالغ خرد در طرح‌های بزرگ ممکن شده است. ابزارهایی مانند اوراق بدهی خرد، سهام کوچک و توکن‌های دیجیتال، امکان مشارکت مستقیم، رصد پروژه و دریافت بازدهی را فراهم کرده‌اند و مسیر جدیدی برای تامین مالی پایدار گشوده‌اند.

«لئون توپالیان» از چشم‌انداز «نوکور» برای تحول فولاد و توسعه زیرساخت‌های دیجیتال می‌گوید؛

فراتر از فولاد

آیا یک شرکت فولاد، می‌تواند به بازیگری کلیدی در توسعه زیرساخت‌های دیجیتال بدل شود؟ مدیرعامل نوکور، غول فولادسازی آمریکا، بر این باور است که پاسخ مثبت است. این شرکت با ورود به حوزه ساخت تاسیسات سفارشی مراکز داده و توسعه فولاد بدون کربن، از مرزهای سنتی صنعت فراتر رفته است. در گفت‌وگویی اختصاصی مکنزی با لئون توپالیان، او از چشم‌انداز تازه‌ای می‌گوید که می‌تواند آینده صنعت فولاد و اقتصاد زیرساختی آمریکا را دگرگون سازد.

فرآیند ادغام، چگونه می‌تواند آلام مزمن معادن ایران را درمان کند؟ 

هموارسازی جاده ناهموار

صنعت معدن ایران با وجود ذخایر غنی، سهم کمی در تولید ناخالص داخلی دارد و با مشکلاتی چون پراکندگی معادن کوچک، فرسودگی تجهیزات و کمبود فناوری‌های نوین مواجه است. ادغام شرکت‌های معدنی به‌عنوان راهکاری استراتژیک می‌تواند مجموعه‌های بزرگ‌تر و قدرتمندتری ایجاد کند. آینده صنایع بزرگ به شرکت‌هایی تعلق دارد که با تحولات جهانی همگام شوند و از ابزارهایی مانند ادغام برای افزایش بهره‌وری و تقویت رقابت‌پذیری استفاده کنند، تا نقش مؤثری در توسعه اقتصادی کشور ایفا کنند.

آیا دنیا به جای فناوری، شیفته میلیاردرهای فناوری شده است؟

دنیای مسحور

«آدام اسمیت» در کتاب «ثروت ملل» بارها و بارها به خوانندگان خود می‌گوید که پول نمی‌تواند تنها معیار ارزش باشد. نویسنده این مقاله معتقد است، روایت رایج در رسانه‌های اقتصادی غرب، درباره صنایع یارانه‌ای چین، که چون سودآوری ندارند ارزش‌آفرین هم نیستند؛ مصداق بارزی است که نشان می‌دهد، ۲۴۸ سال پس از انتشار کتاب «ثروت ملل»، غرب راه اقتصادی خود را گم کرده است. او تاکید دارد که دنیای امروز، مسحور میلیاردرهای فناوری شده است؛ نه خود فناوری؟ 

هوش مصنوعی چگونه تجارت بین‌المللی را تحت‌تأثیر قرار می‌دهد؟

تجارت هوشمند

هوش مصنوعی در حال تغییر تجارت بین‌المللی است. این فناوری نوظهور، توانایی کاهش هزینه‌های مرتبط با لجستیک تجاری، مدیریت زنجیره تأمین و رعایت مقررات را دارد. هوش مصنوعی می‌تواند فرآیندهای گمرکی و کنترل مرزی را خودکار و ساده کرده، مقررات پیچیده تجاری را مدیریت و ریسک‌ها را پیش‌بینی کند. ابزارهای مبتنی بر هوش‌مصنوعی با تحلیل داده‌ها در زمان واقعی و ارائه بینش‌های پیش‌بینی‌کننده، زنجیره تأمین را بهبود می‌بخشند. این پیشرفت‌ها نه‌تنها هزینه‌های تجاری را کاهش می‌دهند، بلکه ورود کسب‌وکارهای کوچک و کشورهای درحال‌توسعه به بازارهای جهانی را تسهیل می‌کنند. مرکز پژوهش‌های اتاق ایران در این گزارش به بررسی تلاقی هوش‌مصنوعی و تجارت بین‌المللی پرداخته است.

تحلیل «مدرسه عالی بازرگانی پاریس» از موج درون‌سپاری و نوسازی صنایع؛

سه تفنگدار فرانسه

پژوهش حاضر که توسط مدرسه عالی بازرگانی پاریس (قدیمی‌ترین دانشکده بازرگانی و کسب‌وکار جهان) صورت گرفته است به بررسی رویکرد دولت فرانسه در مسیر درون‌سپاری، برون‌سپاری و دوست‌سپاری پرداخته و ادعا می‌کند آنچه دولت فرانسه در نظر دارد، نه الزاماً تلاشی صِرف در راستای جابه‌جایی مکانی شرکت‌های تولیدی این کشور، بلکه کوشش برای نوسازی صنعتی و بهبود زیرساخت‌های صنعتی این کشور است که با هدف تقویت استقلال اقتصادی-سیاسی فرانسه در حال انجام است.

صنایع بزرگ، چگونه در باتلاق‌های ریلی گرفتار شده‌اند؟ 

سقوط آزاد لجستیک

با توجه به افزایش قیمت حامل‌های انرژی، مواد اولیه و حقوق و دستمزد، نیاز به زیرساخت‌های لجستیکی بیش از پیش احساس شده و چون هدف‌گذاری معینی در این خصوص انجام نشده بسیاری از صنایع بزرگ کشور در باتلاق‌های لجستیکی گرفتار شده‌اند. اما موانع پیش‌روی شکوفایی حمل و نقل ریلی کشور چیست؟ و چه راهکاری برای برون‌رفت از این وضعیت وجود دارد؟

چگونه می‏‌توان از ظرفیت سرمایه‌های خرد برای توسعه انرژی پاک استفاده کرد؟ 

مردم، سرمایه، انرژی

در حالی که دولت‏‌ها با محدودیت منابع مالی برای توسعه زیرساخت‌های انرژی مواجهند، بهره‌گیری از سرمایه‌های خرد مردمی می‌تواند ضمن تسریع روند توسعه انرژی‌های پاک، به توزیع عادلانه‏‌تر منافع اقتصادی این صنعت کمک کند. تجربه کشورهای موفق نشان می‏‌دهد که گذار به انرژی‌های تجدیدپذیر تنها با مشارکت فعال همه ذی‏‌نفعان از جمله دولت، بخش‌خصوصی، نهادهای مالی و جوامع محلی امکان‏‌پذیر است.

میزان مصرف انرژی، چه تأثیری بر رشد اقتصادی کشورها دارد؟

نگرانی چندبُعدی

امنیت انرژی در گذشته، به در دسترس بودن منابع، امنیت عرضه، خودکفایی، تنوع انرژی و مقرون‌به‌صرفه بودن آن محدود می‌شد. اما تحولات جهانی مانند همه‌گیری کرونا، تغییرات اقلیمی، درگیری‌های نظامی و کمبود منابع، موجب تغییر درک این مفهوم شده و آن را به یک نگرانی چندبعدی تبدیل کرده است. امروزه، امنیت انرژی نه‌تنها شامل تأمین پایدار انرژی، بلکه کاهش تأثیرات زیست‌محیطی و افزایش بهره‌وری نیز می‌شود.

رهبران الهام‌بخش

این گزارش جالب و خواندنی از گالوپ در سال ۲۰۲۵ با عنوان پیروان از رهبران‌شان (مدیرها) چه می‌خواهند؟ منتشر شده و حاصل نظرسنجی از افراد ۵۲ کشور، با ۳۰ زبان مختلف و تکمیل بیش‌از ۳۰ هزار پرسشنامه است. این گزارش تاکید دارد، بیشترین نیازی که افراد جامعه از رهبران خود مطالبه می‌کنند امید است و این عنوان در کنار مواردی همچون اعتماد، ثبات، شفقت و مهربانی بیشترین امتیاز را به خود اختصاص داده است.

درس‌های معدنی زیمبابوه

تجربه زیمبابوه نشان می‌دهد که منابع معدنی تنها در صورت مدیریت درست می‌توانند به توسعه اقتصادی منجر شوند. کشورهای موفقی مانند فنلاند و شیلی، با استفاده از معادن به‌عنوان پایه‌ای برای صنعتی‌سازی، پیوندهای قوی با سایر بخش‌های اقتصاد ایجاد کرده‌اند. زیمبابوه نیز در مسیر گذار از خام‌فروشی به صنعتی‌سازی است. این رویکرد می‌تواند برای ایران، با منابع متنوع معدنی، الهام‌بخش باشد.

نوآوری، پایداری و سودآوری

صنعت معدن و فلزات در آستانه تغییر پارادایم قرار دارد. شرکت‌هایی که بتوانند فناوری‌های جدید را با استراتژی‌های اقتصاد چرخشی و پایداری ترکیب کنند، احتمالاً در این بازار رقابتی پیشتاز خواهند بود. با این حال، موفقیت به عوامل متعددی بستگی دارد. در این محیط پیچیده، شرکت‌های معدنی که بتوانند تعادل بین نوآوری، پایداری، و سودآوری را حفظ کنند، بهترین شانس را برای موفقیت خواهند داشت.

مرز نادیده نوآوری

دموکراتیزه کردن دسترسی به مسیرهای نوآوری، کلیدی برای رشد بلندمدت و کاهش نابرابری‌هاست. اگر بتوانیم استعدادهای پنهان را کشف و آنها را به کار بگیریم، می‌توانیم رشد اقتصادی بالاتری داشته باشیم و هم‌زمان چالش‌های اساسی مانند گذار به انرژی سبز، پایداری بدهی‌های عمومی، کاهش فقر و شکاف‌های جنسیتی و بین‌نسلی را بهتر مدیریت کنیم.

نگاهی به چالش‌ها و دستاوردهای سیاست گذاری صنعتی در کشورهای مختلف

نسخه صنعتی‌سازی

سیاست‌های صنعتی باید به گونه‌ای طراحی شوند که بتوانند با چالش‌های جهانی و داخلی مقابله کرده و از منابع عمومی به نحو احسن استفاده کنند. این گزارش، به بررسی تجربیات کشورهای مختلف در زمینه سیاستگذاری صنعتی پرداخته و چالش‌ها و موفقیت‌های آنها در این مسیر مورد تحلیل قرار گرفته است. تجربه کشورهایی نظیر چین، اتحادیه اروپا، کره جنوبی و اسکاتلند نمونه‌های بارزی از سیاست‌های صنعتی است که در قالب این گزارش بررسی خواهند شد.

در آستانه توفان

تحولات زیست‌محیطی و اقتصادی در خاورمیانه، دیگر یک پیش‌بینی دور از ذهن نیست، بلکه واقعیتی است که نشانه‌های آن از هم‌اکنون آشکار شده است. افزایش دما، کاهش منابع آب، تشدید آلودگی و ناآرامی‌های اجتماعی، کشورها را وادار به تغییر در سیاست‌های توسعه‌ای خود خواهد کرد. این گزارش با نگاه به مطالعه اخیر بانک جهانی، چالش‌های اقلیمی ایران، عربستان سعودی، امارات متحده عربی و عراق را بررسی می‌کند و شوک‌های آینده این کشورها را تحلیل می‌کند.