پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین، مهران قمی، معاون برنامه‌ریزی و توسعه ذوب‌آهن اصفهان امروز سه‌شنبه ۵ آبان در پنل تخصصی «هم‌افزایی اکوسیستم علمی ـ صنعتی برای شتاب‌دهی تولید فولاد سبز» در سمپوزیوم فولاد ۴۰۵ اظهار کرد: عمده هیدروژن تولیدشده در ایران در حال حاضر از گاز طبیعی تأمین می‌شود و بنابراین نمی‌توان آن را هیدروژن سبز نامید. از سوی دیگر، تأمین برق سبز یکی از الزامات مهم تولید فولاد سبز است؛ چراکه تولید هر تن فولاد حدود ۳.۵ مگاوات برق نیاز دارد و بخش قابل‌توجهی از انرژی مورد نیاز نیز باید از منابع پاک تأمین شود. از این‌رو، توجه به برق تولیدشده از سلول‌های خورشیدی و توربین‌های بادی، با توجه به مزیت‌های ایران در این حوزه، ضروری است.

وی افزود: موضوع دیگر، سرمایه‌گذاری، بازار و سیاست‌گذاری است. هزینه سرمایه‌گذاری برای احداث واحدهای احیای مستقیم و کوره قوس الکتریکی به‌مراتب بیشتر از واحدهای فولادسازی متعارف است و همین مسئله یکی از چالش‌های اصلی توسعه فولاد سبز به شمار می‌رود. این موضوع موجب شده است بسیاری از پروژه‌ها در اروپا به تعویق بیفتند یا لغو شوند. قیمت‌گذاری کربن در جهان و همچنین میزان تقاضای خریداران، با توجه به ظرفیت تولید موجود، از دیگر موانع پیش‌روی توسعه فولاد سبز است.

مسیرهای فناورانه تولید فولاد سبز

قمی با اشاره به مسیرهای فناورانه دستیابی به فولاد سبز گفت: برای این هدف، چند مسیر فناورانه در کوتاه‌مدت، میان‌مدت و بلندمدت قابل تعریف است. در کوتاه‌مدت، تمرکز اصلی بر افزایش بهره‌وری انرژی و بهینه‌سازی کوره‌های موجود قرار دارد. استفاده از قراضه و کوره قوس الکتریکی نیز به‌عنوان یکی از مسیرهای کوتاه‌مدت تا بلندمدت مطرح است.

وی ادامه داد: احیای مستقیم گازمحور نیز می‌تواند مسیر گذار از کوره بلند به واحدهای احیای مستقیم هیدروژن‌محور باشد. در میان‌مدت، استفاده از فناوری‌هایی مانند جذب، استفاده و ذخیره‌سازی کربن (CCUS) در واحدهای کوره بلند نیز قابل توجه است. در کنار این روش‌ها، فناوری‌های جدیدی نیز در جهان در حال تحقیق و توسعه و استفاده هستند که می‌توانند در مسیر دستیابی به فولاد سبز مورد توجه قرار گیرند.

راهکارهای کوتاه‌مدت تا بلندمدت

معاون برنامه‌ریزی و توسعه ذوب‌آهن اصفهان اظهار کرد: راهکارهای کوتاه‌مدت عمدتاً بر پایش میزان مصرف انرژی، کاهش مصرف سوخت در کوره‌ها، بازیافت حرارتی، افزایش حجم هیدروژن در واحدهای احیای مستقیم و تشکیل زنجیره تأمین قراضه متمرکز هستند.

وی افزود: در میان‌مدت، جایگزینی کوره‌های بلند فرسوده، افزایش تدریجی سهم هیدروژن در واحدهای احیای مستقیم و توسعه فناوری‌های مرتبط باید در دستور کار قرار گیرد. در بلندمدت نیز حرکت به سمت تولید فولاد با استفاده از هیدروژن، یکی از مسیرهای اصلی دستیابی به فولاد سبز خواهد بود.

محدودیت‌های ایران در مسیر فولاد سبز

قمی با تأکید بر ضرورت توجه به شرایط صنعت فولاد کشور گفت: برای انتخاب مسیرهای فناورانه و تدوین برنامه اجرایی، باید محدودیت‌های فعلی صنعت فولاد ایران در نظر گرفته شود. ناترازی گاز و برق، نبود زیرساخت‌های لازم برای تولید هیدروژن، کمبود الکترولایزرهای صنعتی، محدودیت‌های ذخیره‌سازی و انتقال هیدروژن، کمبود آب مورد نیاز برای تولید هیدروژن و محدودیت منابع مالی از مهم‌ترین چالش‌های این مسیر هستند.

وی ادامه داد: ارزان بودن گاز طبیعی و در نتیجه کاهش انگیزه برای توسعه فناوری‌های نو نیز از دیگر موانع حرکت سریع به سمت فولاد سبز است.

معاون برنامه‌ریزی و توسعه ذوب‌آهن اصفهان تصریح کرد: ایران در یک بخش مهم، نسبت به بسیاری از کشورهای فولادساز جهان یک گام جلوتر است؛ زیرا عمده فناوری تولید فولاد در کشور بر پایه احیای مستقیم (DRI) قرار دارد، در حالی که بخش قابل‌توجهی از صنایع فولادی جهان همچنان از مسیر کوره بلند استفاده می‌کنند. این مزیت می‌تواند مسیر گذار صنعت فولاد ایران به تولید کم‌کربن و در نهایت فولاد سبز را کوتاه‌تر کند.