پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ امین ابراهیمی، مدیرعامل فولاد خوزستان و نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران، با قدردانی از برگزارکنندگان بیست‌وهشتمین سمپوزیوم فولاد اظهار کرد: طرح موضوع فولاد سبز در پنل‌های مختلف طی سال‌های اخیر نشان می‌دهد این موضوع از یک دغدغه تخصصی عبور کرده و به دستور کار صنعت تبدیل شده است.

وی با اشاره به ضرورت استفاده از فناوری و زیرساخت‌های موجود افزود: همان‌طور که در متالورژی تغییر خواص فولاد همیشه نیازمند تغییر ترکیب نیست و گاهی با یک عملیات حرارتی مناسب، می‌توان به خواص جدیدی دست یافت و فولاد دیگری تحویل گرفت، در صنعت فولاد نیز پیش از تغییر فناوری و زیرساخت باید از ظرفیت بهینه‌سازی هوشمند فرایندهای موجود استفاده کرد.

مدیرعامل فولاد خوزستان ادامه داد: هیدروژن سبز، الکترولیز و جذب کربن، آینده صنعت فولاد جهان هستند؛ اما دستیابی به این فناوری‌ها در ایران دست‌کم به دو دهه زمان و سرمایه‌گذاری ارزی سنگینی نیاز دارد.در عین حال نباید تا آن زمان منتظر بمانیم؛ مسیر داده‌محور از همین امروز قابل اجراست؛ با خطوط موجود سازگار بوده و به سرمایه‌گذاری بسیار کمتری نیاز دارد.

ابراهیمی تأکید کرد: این دو مسیر رقیب یکدیگر نیستند و واحدهای احیای مستقیم گازی می‌توانند در آینده به‌تدریج به سمت استفاده از هیدروژن حرکت کنند؛ اما کارخانه‌هایی که امروز فرایندهای خود را با داده بشناسند، مسیر کم‌ریسک‌تری برای این تحول خواهند داشت.

وی با اشاره به بالاتر بودن شدت مصرف انرژی در فولاد ایران نسبت به میانگین جهانی گفت: این فاصله را باید یک فرصت دانست، زیرا بخش قابل‌توجهی از آن بدون تغییر فناوری و تنها با بهینه‌سازی هوشمند فرایندها قابل کاهش است. در صنعتی که تابستان با محدودیت برق و زمستان با محدودیت گاز مواجه است؛ هر مگاوات ساعت برگشت یعنی تولیدی که نمی‌خوابد.

ابراهیمی افزود: کوره قوس الکتریکی پرمصرف‌ترین بخش زنجیره فولاد از نظر مصرف برق است و مدل‌های یادگیری ماشین می‌توانند مصرف برق و الکترود این کوره را حدود ۵ تا ۸ درصد کاهش دهند. اگر فقط ۵ درصد برق مصرفی کوره قوس الکتریکی کشور را در یک حجم تولید ۳۲ میلیون تنی صرفه جویی کنیم؛ به اندازه یک نیروگاه ۱۰۰مگاواتی که به صورت شبانه روزی فعالیت می‌کند؛ خروجی خواهیم داشت.

مدیرعامل فولاد خوزستان در همین راستا اضافه کرد: همچنین با پایش گازهای خروجی کوره می‌توان تا ۹ درصد در مصرف الکترود، با کنترل بهتر پارامترهای الکتریکی حدود ۵ درصد در مصرف برق و با استفاده از یادگیری ماشین حدود ۴ درصد در مصرف کل انرژی صرفه‌جویی کرد.

وی رمز این اقدامات را «داده واقعی، مدل‌سازی هوشمند و کنترل پیشرفته» عنوان کرد و گفت: هوش مصنوعی از سه مسیر می‌تواند به توسعه فولاد سبز کمک کند؛ نخست، بهینه‌سازی انرژی و فرایندها؛ دوم، استفاده از دوقلوی دیجیتال برای آزمون سناریوهای کاهش کربن پیش از سرمایه‌گذاری؛ و سوم، پایش هوشمند انتشار کربن و اندازه‌گیری و مستندسازی دقیق آن که این مورد گذرنامه ورود به بازارهای جهانی است.
نایب‌رئیس انجمن تولیدکنندگان فولاد ایران با تأکید بر اهمیت پایش انتشار کربن گفت: با توجه به فعال شدن مکانیزم تنظیم مرزی کربن، تجربه همکاری با بازار اروپا نشان می‌دهد خریداران این منطقه از تولیدکنندگان می‌پرسند هر تن فولاد چه میزان کربن منتشر می‌کند و باید برای پاسخ به این سوال مستندات ارائه شود. بدون داده معتبر، مقادیر پیش‌فرض مبنای محاسبه قرار می‌گیرند و مزیت کربنی فولاد تولیدشده با مسیر احیای مستقیم نادیده گرفته می‌شود.

ابراهیمی با بیان اینکه مانع اصلی توسعه این مسیر، کمبود فناوری یا سرمایه نیست، اظهار کرد: صنعت داده دارد اما مدل ندارد و دانشگاه مدل دارد اما داده ندارد. این موضوع یک شکاف است؛ الگوریتم بدون داده واقعی یک تمرین دانشگاهی و داده بدون الگوریتم، سرمایه‌ای بلااستفاده است.

وی با اشاره به تجربه فولاد خوزستان در هوشمندسازی گفت: نسخه نخست کارخانه هوشمند فولاد خوزستان با استفاده از موتور بهینه‌سازی، در شرایط محدودیت برق، گاز و مواد اولیه، ظرفیت و نحوه تولید را برای دستیابی به بهترین خروجی پیشنهاد می‌دهد.

ابراهیمی در ادامه سه پیشنهاد برای تبدیل این رویکرد به یک تصمیم ملی ارائه کرد و گفت: نخست، ایجاد «پلتفرم ملی داده‌های فولاد» برای فراهم کردن دسترسی امن و ناشناس دانشگاه‌ها به داده‌های صنعتی؛ دوم، اجرای یک پایلوت ملی دوقلوی دیجیتال روی یک واحد احیای مستقیم و یک کوره قوس الکتریکی با همکاری دانشگاه‌های صنعتی؛ و سوم، پیوند مشوق‌ها و تعرفه‌های انرژی با نصب سامانه‌های پایش مصرف انرژی و انتشار کربن است.

وی افزود: اگر این سه پیشنهاد را در سه کلمه خلاصه کنیم، پلتفرم داده قفل دسترسی را باز می‌کند، پایلوت ملی قفل اعتماد را و مشوق انرژی قفل انگیزه را باز می‌کنند.

ابراهیمی در پایان گفت: ارزان‌ترین دی‌اکسیدکربنی که می‌توانیم حذف کنیم، همان است که داده‌ها و الگوریتم‌ها از خطوط تولید به ما نشان می‌دهند. اگر هیدروژن، فولاد سبز فردای ماست، هوش مصنوعی، فولاد سبز امروز ماست.