-
آیا صنعت فولاد ایران بدون اتکا به مزیتهای نسبی، توان رقابتپذیری دارد؟
زنجیره بیمزیت
این میزگرد تحلیلی، فراتر از مرور چالشهای تکراری، به ریشهیابی مزیتهای ازدسترفته، مسیرهای خلق مزیتهای جدید و الزامات رقابتپذیری در مقیاس جهانی میپردازد. از حکمرانی و انرژی تا فناوری، لجستیک، صادرات و فولادهای آلیاژی، همه حلقههای کلیدی زنجیره فولاد با نگاهی راهبردی و واقعبینانه واکاوی شدهاند. این متن برای مدیران صنعتی، سیاستگذاران، فعالان حوزه معدن و فولاد و هر خوانندهای که دغدغه آینده اقتصاد صنعتی ایران را دارد، خواندنی، الهامبخش و تأملبرانگیز است.
-
چرا بازآرایی حقوق دولتی، لازمه تحقق رشد ۱۳ درصدی است؟
موازنه نابرابر
دستیابی به رشد ۱۳ درصدی در بخش معدن، منوط به بازآرایی قوانین و مقررات مربوط به اخذ حقوق دولتی است. فعالان معدنی تاکید دارند، نحوه محاسبه و میزان حقوق دولتی معادن، باید با رویکرد حمایت از معادن کوچک و متوسط، بازآرایی شود و نباید تنها جنبه درآمدی برای دولت داشته باشد، بلکه باید به عنوان ابزار سیاستگذاری در خصوص تکمیل زنجیره ارزش صنایع معدنی استفاده شود.
-
افغانستان؛ آیا ذخایر عظیم سنگ آهن، مسیر توسعه صنعتی را بازتعریف میکند؟
سرزمین محبوس
داستان افغانستان، داستان «فرصتهای محبوس» است. از حاجیگک بامیان تا غوریان هرات، معادن عظیم این کشور میتوانند ستون فقرات صنعت فولاد و موتور محرک توسعه اقتصادی منطقهای شوند، اما ناامنی، بیثباتی سیاسی و فقدان زیرساختها، این ثروت را همچنان در دل زمین زندانی کرده است. افغانستان، با بیش از ۲.۲میلیارد تن ذخایر سنگآهن با عیار ۴۷ تا ۶۲ درصد، یکی از غنیترین کشورهای آسیا در منابع معدنی است. پرسش کلیدی اما آن است که آیا روزی افغانستان از «گزارشهای زمینشناسی» به «قدرت صنعتی» تبدیل خواهد شد؟
-
دولت چگونه میتواند تسهیلگر ارزشآفرینی بنگاهها شود؟
بازی هوشمند
این گزارش به طور جامع نقش حیاتی دولت در جذب سرمایهگذاریهای زیرساختی را نشان میدهد. با درک چرایی سهم بالای بخش خصوصی در کشورهای توسعهیافته و اینکه چگونه سیاستهای پایدار و مشوقهای هدفمند ریسک سرمایهگذاری را کاهش میدهند، خواننده تفاوتهای عملکرد اقتصادی کشورها را بهتر میفهمد. همچنین، توضیح درباره اصلاحات نهادی و تغییر نقش دولت به تسهیلگری، اهمیت همکاری هوشمندانه دولت و بنگاهها را در مسیر توسعه پایدار روشن میکند.
-
ماهنامه کارخانه - شماره ۵۵
راهبرد یکپارچه
شش محور استراتژیک گروه فولاد مبارکه برای افق ۱۴۰۴، نه مجموعهای از پروژههای مستقل، بلکه یک بسته بههمپیوسته حکمرانیمحور است که موفقیت هر جزء به تحقق سایر اجزا گره خورده است. توسعه ساحلی، تولید محصولات ویژه، تولید سبز و تنوع کسبوکار تنها زمانی به مزیت رقابتی پایدار بدل میشوند که با حکمرانی هلدینگی کارآمد، لجستیک دقیق، مدیریت انرژی و انضباط تخصیص سرمایه همراه باشند؛ در غیر این صورت، ریسکها بهجای مزیت انباشته میشوند.
-
چگونه میتوان هم قهرمان محیطزیست بود و هم یک غول نفتی؟
بندبازی زیستمحیطی
رئیسجمهور برزیل معتقد است: «هیچکشوری به اندازه برزیل شرایط مساعد برای تبدیل شدن به یک قدرت بزرگ زیستمحیطی را ندارد.» دستاورد قبلی «لولا» کاهش قابل توجه جنگلزدایی آمازون و ترسیم برنامههای گسترده برای اقتصاد سبز بوده است. با این حال، در قلب آرزوهای لولا برای رهبری تغییرات اقلیمی در سطح جهان، یک تنش نه چندان آسان جریان دارد. این تنش را میتوان در یک کلمه خلاصه کرد: نفت.
-
سیاستهای درست، چگونه سنگاپور را از دل بحران به اوج موفقیت رساند؟
استراتژی هوشمندانه
سنگاپور دیگر آن کشور کوچک و فقیر دهه ۱۹۶۰ نیست. این کشور با تبدیل شدن به یکی از قطبهای مهم صنعتی و مالی جهان، الگویی برای سایر کشورهای در حال توسعه شده است. اما نکته قابل توجه آن است که موفقیت سنگاپور صرفاً حاصل شانس یا موقعیت جغرافیایی نبود، بلکه نتیجه یک تصمیم استراتژیک هوشمندانه و اجرای دقیق آن بود. تجربه سنگاپور نشان میدهد که حتی در شرایط به ظاهر ناامیدکننده نیز میتوان با اتخاذ سیاستهای درست و اجرای دقیق آنها، مسیر توسعه را هموار کرد.
-
رهبران چگونه انقلاب صنعتی پنجم را راهبری میکنند؟
تابآوری، پایداری و انسانمحوری
موج تازهای از تحولات صنعتی در پیش است و حل مسائل اجتماعی و انسانی مهمترین ویژگی پنجمین انقلاب صنعتی در جهان خواهد بود. تا انقلاب صنعتی چهارم، در کسب و کارهای تولیدی، دغدغه رهبران نفوذ بر کارکنان و تأثیرگذاری بر آنها برای تولید بیشتر با تکیه بر فناوریهای تحولآفرین بود و مسائل موارد مرتبط با تابآوری، انسانمحوری و پایداری مطرح نبود. این نوشتار درصدد است تا نقش رهبری را در انقلاب صنعتی پنجم مورد کندوکاو قرار دهد.
-
چین، چگونه بر بام صنعت فناوری دنیا قرار گرفت؟
جادوی اژدها
چین، که پیشتر بهعنوان پیرو فناوری شناخته میشد، اکنون به نیرویی پیشرو در حوزههای کلیدی مانند پهپادها، یادگیری ماشینی، باتریهای الکتریکی، انرژی هستهای، فتوولتائیکها، حسگرهای کوانتومی و استخراج مواد معدنی حیاتی تبدیل شده است. اژدها اکنون بالاتر از همیشه به پرواز درآمده و غرب در تلاش است تا با آن مقابله کند. اما چین چگونه بر فناوری دنیا تسلط یافت.
-
گزارش مجمع جهانی اقتصاد، چه ریسکهایی را در دهه آینده نشان میدهد؟
مخاطرات فراگیر
مجموعه جدیدی از شرایط جهانی در حال شکلگیری است و جوامع به دنبال سازگاری با این نیروهای در حال تغییرند. در این مطالعه، براساس گزارش مجمعجهانی اقتصاد، ریسکهای جهانی که در ۲ سال و سپس ۱۰ سال آینده شناسایی و رتبهبندی شدهاند، بررسی شده است.
-
توسعه بنگاههای پیشران چگونه به توسعه اقتصاد آمریکا انجامید؟
راه فورد
فورد در میان بنگاههای صنعتی مشهور ایالات متحده، جایگاه بارزی دارد. با تولید 4/4 میلیون دستگاه در سراسر جهان و فروش 2میلیون دستگاه خودرو در بازارهای داخلی، فورد دومین خودروساز آمریکایی حال حاضر جهان است. این شرکت در سال ۲۰۲۵ یکصد و بیست و دومین سال تاسیس خود را جشن گرفت. اما چگونه توسعه یک بنگاه پیشران، به توسعه اقتصاد آمریکا منجر شد؟
-
الزامات انتقال موفق فناوری در کشور چیست؟
دود استهلاک در چشم صنعت
امروزه فناوری نه تنها در دنیای کسبوکار، کلیدی طلایی رشد و تعالی محسوب میشود، بلکه به سلاح اصلی رقابت بین شرکتها تبدیل شده است. بدون تردید، استقبال و پذیرش فناوریهای نوپدید و سرمایهگذاری هدفمند، محرک اصلی پیشرفت و شکوفایی ایران در سالهای آتی خواهد بود. اما ایران چه جایگاهی به لحاظ انتخاب و توسعه فناوری در میان کشورهای جهان و منطقه برخوردار است؟ و الزامات انتقال موفق فناوری در کشور چیست؟
-
کلان روندها چگونه تزریق فناوری به صنعت را متاثر میسازند؟
چرخههای کارآمد
انقلاب صنعتی پنجم در راه است و بهرهمندی از فرصتهای نسل چهارم، مستلزم تدوین اسناد و سیاستهای بالادستی، سنجش توان توسعه فناوری، تدوین و بازنگری قوانین، توسعه دانش و پرورش نیروهای انسانی ضروری است. اما مهمترین سیاستها و راهبردها برای تزریق فناوری و نوآوری به بخشهای مختلف صنعتی و اقتصادی کشور چیست؟
-
چگونه مرکز ثقل ثروت از اقیانوس اطلس به قلب آسیا کوچ کرد؟
بازارهای نوظهور، محور استراتژی فولاد
از سال ۱۹۸۰ تاکنون، نقشه قدرت اقتصادی جهان دگرگون شده است؛ سلطه سنتی ایالاتمتحده و گروه هفت کاهش یافته و چین و هند به بازیگران کلیدی تبدیل شدهاند. این تحول چندقطبی و رشد سریع اقتصادهای نوظهور، جریان تجارت و زنجیرههای تأمین را از غرب به شرق و جنوب منتقل کرده است. برای صنعت استراتژیک فولاد ایران، پیام واضح است: بقا و توسعه در بازار جهانی امروز مستلزم همسویی با اقتصادهای نوظهور و اتصال به کریدورهای تجاری جنوب–جنوب است.
-
راهبری متمایز
در سیستم اقتصادی پیچیده امروزی و در شرکتها و سازمانهای بزرگ باید راههایی برای حفظ قدرت شرکت از نظر ساختاری یافت و در پیش گرفت. نویسندگان در این مقاله، مراحل متوالی برنامهریزی شرکتی را تدوین کرده و نتیجه گرفتهاند که آخرین مرحله یا همان مرحله مدیریت استراتژیک، میتواند به احیای حضور شرکتهای بزرگ در بازار کمک کند.
-
پیشنیازهای لازم برای ورود به عرصه هوشمندسازی معادن چیست؟
عصر فرمانروایی دادهها
با ظهور انقلاب دیجیتالی و گسترش روزافزون نسل چهارم صنعت، شرکتهای معدنی برای افزایش بهرهوری، کاهش هزینهها، پاسخ مناسب به ضرورتهای زیستمحیطی، پایبندی به تعهدنامههای بینالمللی و نیز اتخاذ رویکردهای مناسب در پاسخ به کاهش کمی و کیفی منابع معدنی، هوشمندسازی معادن را با جدیت بیشتری دنبال میکنند. اما پیشنیازهای لازم برای ورود به عرصه هوشمندسازی معادن چیست؟
-
بنگاهها، چقدر برای پذیرش هوشمصنوعی آماده اند؟
مختصات آینده باهوش
مدل آمادگی هوش مصنوعی، چارچوبی جامع برای سازمانها فراهم میکند تا آمادگی خود را برای استقرار آن ارزیابی و تقویت کنند. همچنین اطمینان حاصل کنند که آیا از زیرساختها، مهارتها، فرآیندها و فرهنگ سازمانی مناسب برای بهرهبرداری از فرصتهای مبتنی بر هوش مصنوعی برخوردار هستند؟. این مدل، مختصات دریای آشوبناک آینده را به سازمانها نشان میدهد و آمادگی آنها را برای سفر به این جزیره دوست داشتنی و استفاده از مواهب این گنج ارزشمند را فراهم میسازد.
-
دولت چگونه میتواند به توسعه نوآوری و تحول تولید کمک کند؟
سیاست نوآوری
تجربه تاریخی نشان میدهد که حتی توسعهیافتهترین دولتها هم برای تحقق نوآوری سیاستگذاری میکنند و این سیاستگذاریها نقشی اساسی در پیشبرد توسعه صنعتی دارند. این درحالی است که در ایران، الزامات تحقق نوآوری به درستی شناخته نشده یا در نتیجه بیثباتیهای اقتصادی و درگیری دولت با مسائل پیچیدهتر، این مهم به فراموشی سپرده شده است. دست آخر اینکه برای تحقق نوآوری در ایران، تحقق برخی الزامات نهادی اهمیت ویژهای دارد. این نوشتار، برخی از این الزامات را بیان میکند.
-
چرا سیاستهای صنعتی جدید، از گسترش جریان نوآوری حمایت میکنند؟
درسهای موج نوآوری
از سال ۲۰۲۳ در پارادایم جدید سیاست صنعتی در عرصه جهانی، دولتهای صنعتی گوی سبقت در مداخله و اعطای یارانهها را از کشورهای نوظهور و در حال توسعه ربودهاند؛ دخالتی که هدف از آن، ورود به بازار صنایع هدف، گذار سبز و امنیت اقتصادی است. در این مداخلهها محصولات صنعتی دارای کاربردهای دوگانه (صنعتی-نظامی) و فناوریهای پیشرفته بهویژه در حوزه نیمههادیها و فناوریهای کمکربن و زیرمجموعههای آنها مانند مواد راهبردی معدنی فعالیتهایی بودهاند که در سیاستهای صنعتی سال ۲۰۲۳ در سراسر جهان موضوع حمایتها قرار گرفتهاند.
-
پرهیز از تغییر ناگهانی مقررات
یکی از نکات قابل توجه در حوزه صنعت، معدن و تجارت این است که نباید با تغییر ناگهانی قوانین و مقررات مانع رشد تولید و افزایش اشتغال کشور شد.
-
چرا تنظیم درست سیاست تجاری حمایتگرایانه اهمیت دارد؟
جانبداری جانانه
«حمایتگرایی» نوعی سیاست تجاری است، که به صورت ساده به مفهوم حمایت موقت و مشروط از فعالیتهای تولیدی نوپای داخلی در برابر رقابت خارجی تا هنگام دستیابی به بلوغ است در ایران اما، حمایتگرایی مصداقی روشن از نوزادی است که بهرغم دههها حمایت، هنوز به بلوغ و توان رقابتپذیری دست نیافته و همچنان متکی به دیوار تعرفه و حیات آن به گرانفروشی محصولات مشابه خارجی گره خورده است. اما آیا واقعیت همینطور است؟ این نوشته چند ملاحظه مختصر اما مهم در این زمینه را مطرح میکند.
-
آلکوئا، چگونه از روشهای منحصر به فرد برای کاهش ردپای کربن استفاده میکند؟
تصفیه آینده
آلومینیوم یکی از مهمترین مواد موجود برای یک آینده کمکربن است و میتواند جایگزین فلزات سنگینتر و پلاستیک در طیف گستردهای از وسایل و ابزارها شود. آلومینیوم را به خاطر وزن سبک و به خاطر اینکه به صورت نامحدود قابل بازیافت است، میتوان در ساخت تکنولوژیهای سبزی مثل دستگاههای خورشیدی و برقی به کار برد. از سوی دیگر، از آنجا که آلومینیوم یکی از غیرآهنیترین فلزات دنیاست، این صنعت بخش بسیار بزرگی از اقتصاد اتحادیه اروپا را تشکیل میدهد، بهطوری که در سال ۲۰۱۸ گردش مالی سالانه آن ۴۰ میلیارد یورو ارزیابی شده است. ارزش آلومینیوم برای اتحادیه اروپا، تنها مساله تولیدش نیست، بلکه ماده اولیه مهمی برای بسیاری از صنایع دیگر اتحادیه مثل صنعت خودرو، ساخت و ساز، بستهبندی، هوافضا و انتقال انرژی محسوب میشود.
-
ژاپن چگونه با رویکردهای نوآورانه، در پیادهسازی اقتصاد چرخشی موفق شد
از زباله به ثروت
این مقاله به بررسی جامع از سیستم مدیریت زباله و بازیافت در ژاپن میپردازد و رویکردهای نوآورانهای که این کشور برای کاهش ضایعات و افزایش بهرهوری منابع به کار میگیرد را تحلیل میکند. ژاپن با تمرکز بر اقتصاد چرخشی، توانسته به بهبودهای قابل توجهی در استفاده مجدد و بازیافت مواد خام دست یابد. استانداردهای بینالمللی را به عنوان پایهای برای ارزیابی چرخه عمر محصولات مورد استفاده قرار میدهد تا تأثیرات زیستمحیطی را کاهش دهد.
-
نهادینهسازی نظام بازیافت، چگونه مسیر اقتصاد چین را تغییر داد؟
بازچرخانی چینی
در چند دهه اخیر آلودگی و تخریب محیطزیست با رشد اقتصادی شتابان چین همراه شد و مشکلات زیست محیطی بزرگی را برای این کشور ایجاد کرد. با این وجود، چین یکی از کشورهای پیشرو در استقرار اقتصاد چرخشی است و در این زمینه پس از تدوین و تصویب قوانین متعدد فعالیتهای ارزندهای انجام داده است.
-
سیطره انبوهسازی چه مخاطرانی بر تولید و صنایع ترکیه وارد کرد؟
اقتصاد بتن
یکی از انتقادات مهم علیه سیاستهای اقتصادی دولت ترکیه، تمرکز اغراقآمیز بر صنعت ساختمان، انبوهسازی و پروژههای عمرانی است که در ادبیات سیاسی این کشور با عبارتی به نام «اقتصادِ بتُن» از آن یاد میشود. منتقدین بر این باورند، سران حزب حاکم ترکیه، به جای آنکه منابع مالی کشور را در مسیر تولید و توسعه صنایع هدایت کنند، به شکلی اغراقآمیز به بخش ساخت و ساز و پروژههای عمرانی برده و این امر باعث تورم افسار گیسخته در بخش مسکن شده است. گزارش پیشروی، به بررسی مهمترین دلایل و پیامدهای اقتصاد بتُن در ترکیه پرداخته و علاوه بر جوانب اقتصادی موضوع، به انگیزهها و پسزمینههای سیاسی و حزبی آن اشاره میکند.
-
مهار غول تقاضا
در دهههای اخیر بخش وسیعی از آلیاژهای آلومینیوم کارپذیر دنیا از بازیافت قراضه یا ضایعات آلومینیوم تأمین و در صورت دارابودن کیفیت مطلوب، در فرایند اکستروژن و تولید پروفیل آلومینیوم از آنها استفاده میشود. جایگزینکردن حتی بخش کوچکی از آلومینیوم اولیه در آلیاژهای کارپذیر به وسیلۀ قراضههای بیارزش که معمولاً دارای ناخالصیهای مختلف غیرفلزی میباشند، بدون اینکه این ناخالصی ها تأثیری در کیفیت آلیاژ بگذارد، از نقطه نظر متالورژی بسیار با ارزش است.
-
معادن باهوش
آینده معدنکاری در معدنکاری نسل 4 نهفته است، جایی که اتوماسیون، حسگرهای اینترنت اشیا، ذخیرهسازی دادههای ابری، تجزیه و تحلیل دادههای پیشرفته و هوش مصنوعی همگی برای ایجاد عملیات استخراج هوشمند، بسیار کارآمد و کاملا خودکار با حداقل نیاز به حضور انسان به کار گرفته میشوند. براین اساس آیا جهان شاهد انتقال از معدنکاری نسل یک به نسل 4 خواهد بود؟ اما چه فناوریهایی معدنکاری نسل 4 را تقویت میکنند؟
-
پایبندی یونان به سیاستهای هوشمندانه
هرچند سرانه تولید ناخالص داخلی یونان هنوز به طور چشمگیری از سایر کشورهای عضو اتحادیه اروپا کمتر است اما رشد اقتصادی قوی، موجب کاهش این فاصله شده است.
-
افزایش خوشبینی به اقتصاد هند
هند به دلایل کاملا متفاوتی مورد توجه سرمایهگذاران قرار گرفته است.
-
سازمانها برای ورود به عصر هوشمصنوعی چه پیشنیازهای لازم دارند؟
سنجههای الهامبخش
پیش از ورود هوشمصنوعی به هر سازمان و نهادی ضرورت دارد، مجموعه نکات و مسائلی که پیشنیاز ورود به این حوزه است از سوی سازمانها مورد توجه قرار گیرند. متن حاضر به بررسی مدل شرکت سیسکو برای ارزیابی شرکتها برای ورود به حوزه هوشمصنوعی میپردازد و تاکید دارد که استفاده از هوشمصنوعی مستلزم، تدوین استراتژی، جمعآوری دادههای مناسب، ارتقای فرهنگ، حکمرانی دادهمحور است و برای نهادینهسازی آن، نیازمند متخصص خلاق و زیرساختهای پردازشی مناسب هستیم.