پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ محمدصادق مهرجو، کارشناس ارشد حوزه نفت و انرژی در گفتوگو با خبرنگار ایراسین با اشاره به اینکه کلیت صنایع ایران در زمره صنایع انرژیبر قرار میگیرند، اظهار کرد: صنایع کشور را میتوان به سه بخش تفکیک کرد؛ نخست صنایع جدید و «هایتک» هستند که عمدتاً وارداتیاند و قدیمیترین صنعت مدرن کشور، صنعت نفت است که ماهیتی وارداتی داشته و با ورود آن، ایران وارد عرصه جدیدی از توسعه صنعتی شد؛ در حالی که پیش از آن، اقتصاد کشور بر پایه کشاورزی، تجارت و تبادلات تجاری محدود منطقهای استوار بود.
وی در ادامه افزود: با کشف نفت، توسعه صنایع وابسته و روند صنعتیشدن کشور آغاز شد. در این میان، صنایع جدید عمدتاً انرژیبر نیستند و بیشتر بر مصرف انرژی الکتریکی استوارند؛ اما دستهای دیگر از صنایع مانند نیروگاهها، سیمان، فولاد و صنایع پتروشیمی، جزو صنایع بزرگ و انرژیبر کشور به شمار میروند.
کارشناس انرژی، همچنین به وجود صنایع سنتی و قدیمی مانند آجرپزی و بخشهایی از صنعت ساختمان اشاره کرد که به دلیل فرسودگی فناوری، بهرهوری بسیار پایینی در مصرف انرژی و مواد اولیه دارند.
ضرورت نوسازی برای افزایش بهرهوری
مهرجو با تأکید بر اینکه بیشترین مصرف انرژی مربوط به صنایع بزرگ است، تصریح کرد: ایجاد بهرهوری و مدیریت مصرف انرژی در این بخشها نیازمند بازنگری اساسی در زنجیره و حلقههای مصرف انرژی است.
وی افزود: این میزان صرفهجویی میتواند در توسعه زنجیرههای ارزشافزوده مورد بهرهبرداری قرار گیرد؛ بهجای آنکه گاز طبیعی صرفاً به عنوان سوخت و در فرآیندهای موازی مصرف شود، میتوان آن را در توسعه صنایع پتروشیمی با ارزش افزوده بالاتر استفاده کرد؛ حتی صادرات خام گاز به کشورهای همسایه، با توجه به قیمت و ارزش صادراتی آن، از محل صرفهجویی ایجاد شده در صنایع بزرگ، درآمد بیشتری نسبت به وضعیت فعلی ایجاد میکند.
حکمرانی انرژی و نقش دولت چهاردهم
این کارشناس انرژی با بیان اینکه کشور نیازمند بازنگری اساسی در حوزه مدیریت مصرف و بهینهسازی انرژی است، گام دولت چهاردهم در ایجاد «سازمان مدیریت و بهینهسازی مصرف» را اقدامی مهم و مؤثر دانست و افزود: کشور باید حدود ۲۰ سال پیش به سمت ایجاد چنین سازمانی حرکت میکرد؛ نهادی فرابخشی که وظیفه رصدگری، تنظیمگری، ایجاد هماهنگی میان بخشهای تولید و مصرف، سیاستگذاری صحیح و در نهایت بهینهسازی مصرف را بر عهده داشته باشد.
مهرجو تأکید کرد که باید نوع نگاه به مصرف انرژی تغییر کند تا مشخص شود چگونه میتوان با مصرف کمتر، درآمدزایی بیشتری برای کشور ایجاد کرد و استفاده از فناوریهای روز در نوسازی صنایع را در دستور کار قرار داد.
ظرفیتهای معدنی و معضل خامفروشی
وی در بخش دیگری از اظهارات خود به ظرفیتهای عظیم ایران پرداخت و گفت: ایران با وجود آنکه کمتر از یک درصد جمعیت جهان را در اختیار دارد، بیش از ۹ درصد ثروت معادن دنیا (با احتساب نفت و گاز) را داراست. کارشناس افزود: ایران از معادن متنوعی همچون سنگآهن، طلا، نقره و دیگر ذخایر ارزشمند برخوردار است و این موضوع مزیت بزرگی برای تأمین مواد اولیه و حضور در بازارهای جهانی ایجاد کرده است.
مهرجو تأکید کرد: توسعه معادن میتواند جایگاه ایران را در نقشه جغرافیایی جهان ارتقا دهد، مشروط بر آنکه از ظرفیتها به شکل بهینه استفاده شود. وی با بیان اینکه با حرکت به سمت خصوصیسازی صنایع و بهرهبرداری از معادن، اقدامات مهمی برداشته شده، اما این روند باید با شتاب بیشتری دنبال شود، تصریح کرد: در توسعه صنایع معدنی باید به سمت تکمیل زنجیرههای پاییندستی حرکت کنیم. در حال حاضر همچنان خامفروشی در بخش معدن ادامه دارد و سنگآهن و دیگر مواد معدنی به شکل خام صادر میشوند، در حالی که همان مواد پس از فرآوری با چندین برابر قیمت دوباره وارد کشور میشوند.
کارشناس انرژی خاطرنشان کرد: کاهش رغبت سرمایهگذاران برای ورود به صنایع پاییندستی و وجود برخی ریسکها موجب شده بسیاری ترجیح دهند مواد خام را صادر کنند و محصولات جانبی با چندین برابر قیمت مجدد وارد شود؛ این در حالی است که خامفروشی، بهویژه در کشوری با جمعیت جوان و نرخ بیکاری بالا، یک سم مهلک برای اقتصاد محسوب میشود. ایران میتواند با توسعه صنایع وابسته و تکمیل زنجیره ارزش در بخش معدن، علاوه بر کاهش بیکاری و ایجاد اشتغال، بازار منطقه و آسیا را نیز در اختیار بگیرد و مزیت رقابتی قابل توجهی برای اقتصاد کشور ایجاد کند.
نظر شما