پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ اتحادیه اروپا در واکنش به رشد سریع مصرف انرژی مراکز داده، برنامه‌ای را برای تدوین استانداردهای حداقل بهره‌وری انرژی در این صنعت آغاز کرده است. این اقدام در حالی صورت می‌گیرد که گسترش هوش مصنوعی، پردازش ابری و خدمات دیجیتال، تقاضا برای ساخت مراکز داده جدید را به شدت افزایش داده است.

کمیسیون اروپا اعلام کرده است که برای مراکز داده جدید و همچنین تأسیسات موجود، استانداردهای حداقل عملکرد انرژی تدوین خواهد شد. نخستین ارزیابی رسمی درباره نیازها و الزامات این استانداردها قرار است تا سال ۲۰۲۷ تکمیل شود.

برآوردهای اتحادیه اروپا نشان می‌دهد ظرفیت مراکز داده در این بلوک از حدود ۱۲ گیگاوات در سال ۲۰۲۵ به حدود ۲۸ گیگاوات در سال ۲۰۳۰ خواهد رسید؛ رشدی که بیانگر بیش از دو برابر شدن توان پردازشی و زیرساختی این صنعت در کمتر از یک دهه است. در نتیجه این توسعه، سهم مراکز داده از مصرف برق اروپا که اکنون حدود ۲.۵ درصد است، در سال‌های آینده به شکل محسوسی افزایش خواهد یافت.

هوش مصنوعی؛ محرک اصلی جهش تقاضای برق

مراکز داده ستون فقرات اقتصاد دیجیتال محسوب می‌شوند و رشد سریع مدل‌های هوش مصنوعی، به‌ویژه مدل‌های مولد (Generative AI)، نیاز به توان پردازشی عظیم را افزایش داده است.بر اساس برآوردهای آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، مراکز داده تا سال ۲۰۳۰ حدود ۲۰ درصد از رشد تقاضای برق در اقتصادهای پیشرفته را به خود اختصاص خواهند داد. همچنین پژوهشگران سازمان ملل هشدار داده‌اند که مصرف برق و آب مراکز داده در جهان ممکن است تا پایان دهه جاری تقریباً دو برابر شود؛ روندی که مستقیماً با توسعه هوش مصنوعی مرتبط است.

یکی از مهم‌ترین نگرانی‌های سیاست‌گذاران اروپایی، تأثیر مصرف فزاینده مراکز داده بر اهداف کربن‌زدایی و گذار سبز اتحادیه اروپا است. مقامات اروپایی هشدار می‌دهند اگر شبکه برق نتواند انرژی مورد نیاز این مراکز را از منابع تجدیدپذیر تأمین کند، دولت‌ها ناچار خواهند شد نیروگاه‌های فسیلی را برای مدت طولانی‌تری در مدار نگه دارند یا حتی ظرفیت جدید مبتنی بر سوخت‌های فسیلی ایجاد کنند. چنین وضعیتی می‌تواند برنامه‌های کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای را با چالش جدی مواجه سازد.

علاوه بر این، فشار بیشتر بر شبکه‌های برق می‌تواند به افزایش هزینه انرژی برای خانوارها و صنایع منجر شود.

در کنار استانداردهای بهره‌وری انرژی، کمیسیون اروپا در حال طراحی یک نظام رتبه‌بندی و برچسب پایداری برای مراکز داده است. این برچسب معیارهایی همچون:میزان مصرف آب، شدت مصرف انرژی، سهم انرژی‌های تجدیدپذیر، کارایی سیستم‌های خنک‌کننده و میزان بازیافت گرما را ارزیابی خواهد کرد و اپراتورهای بزرگ مراکز داده موظف خواهند بود این اطلاعات را به‌صورت عمومی منتشر کنند.

یکی از دلایل تأخیر در انتشار طرح رتبه‌بندی پایداری، اختلافات داخلی در اتحادیه اروپا درباره نحوه ارزیابی مراکز داده‌ای است که از برق هسته‌ای استفاده می‌کنند. برخی کشورهای عضو، انرژی هسته‌ای را منبعی کم‌کربن و سازگار با اهداف اقلیمی می‌دانند، در حالی که برخی دیگر معتقدند نباید در رتبه‌بندی‌های پایداری جایگاه مشابه انرژی‌های تجدیدپذیر داشته باشد. این اختلاف باعث شده نهایی‌سازی سازوکار رتبه‌بندی زمان بیشتری نیاز داشته باشد.

بخشی از راهبرد فناوری و استقلال دیجیتال اروپا

طرح جدید صرفاً یک ابتکار زیست‌محیطی نیست، بلکه بخشی از راهبرد گسترده‌تر اتحادیه اروپا برای توسعه زیرساخت‌های بومی رایانش ابری و هوش مصنوعی نیز محسوب می‌شود. بروکسل همزمان در حال تدوین قوانین جدیدی از جمله «قانون توسعه ابر و هوش مصنوعی» و «قانون تراشه‌های اروپا ۲» است تا وابستگی خود به شرکت‌های بزرگ فناوری آمریکایی را کاهش دهد و ظرفیت پردازشی و ذخیره‌سازی داده را در داخل اروپا گسترش دهد.

کمیسیون اروپا همچنین اعلام کرده است که از ابزارهای مبتنی بر هوش مصنوعی برای بهینه‌سازی مدیریت شبکه‌های برق، پیش‌بینی مصرف انرژی و تسریع فرآیند صدور مجوز پروژه‌های انرژی استفاده خواهد کرد. هدف این است که رشد اقتصاد دیجیتال و توسعه هوش مصنوعی بدون ایجاد فشار غیرقابل کنترل بر زیرساخت‌های انرژی اروپا ادامه یابد.