پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ دولت اندونزی برنامه‌ای بلندپروازانه را برای تبدیل این کشور به یکی از بازیگران اصلی تجارت جهانی مواد خام و محصولات معدنی آغاز کرده است؛ طرحی که هدف آن کاهش وابستگی به شرکت‌های بزرگ بین‌المللی و تسلط بیشتر بر زنجیره ارزش صادراتی عنوان شده است.

دولت اندونزی در سال‌های اخیر تلاش کرده با محدودکردن صادرات مواد خام و توسعه صنایع فرآوری داخلی، نقش پررنگ‌تری در بازارهای جهانی ایفا کند. اکنون مقام‌های این کشور قصد دارند مدل تجاری‌ای ایجاد کنند که بتواند با شرکت‌های بزرگ جهانی تجارت کالا مانند Glencore و Trafigura رقابت کند. به گفته مقام‌های اندونزی، هدف اصلی این برنامه آن است که سود ناشی از تجارت منابع طبیعی بیشتر در داخل کشور باقی بماند و وابستگی به واسطه‌های خارجی کاهش یابد.

اندونزی بزرگ‌ترین تولیدکننده نیکل جهان است؛ فلزی که برای تولید باتری خودروهای برقی اهمیت حیاتی دارد. دولت این کشور طی سال‌های گذشته صادرات سنگ معدن خام نیکل را ممنوع کرده تا سرمایه‌گذاری در صنایع ذوب و فرآوری داخلی افزایش یابد. اکنون جاکارتا به‌دنبال آن است که علاوه بر تولید، تجارت جهانی این فلز و سایر مواد معدنی راهبردی را نیز تحت کنترل بیشتری قرار دهد.

تشکیل شرکت‌های تجاری قدرتمند داخلی

براساس این برنامه، شرکت‌های دولتی و خصوصی اندونزی تشویق خواهند شد تا شبکه‌های بین‌المللی تجارت کالا ایجاد کنند و مستقیماً با خریداران جهانی قرارداد ببندند؛ اقدامی که می‌تواند نقش شرکت‌های واسطه سنتی را کاهش دهد. مقام‌های دولتی معتقدند شرکت‌های بین‌المللی طی دهه‌ها بخش بزرگی از سود تجارت مواد خام را در اختیار گرفته‌اند، درحالی‌که کشورهای تولیدکننده سهم کمتری از ارزش افزوده دریافت کرده‌اند.

اندونزی در تلاش است مدلی مشابه برخی کشورهای بزرگ تولیدکننده منابع طبیعی ایجاد کند؛ کشورهایی که علاوه بر استخراج، در تعیین قیمت و مدیریت جریان تجارت جهانی نیز نفوذ دارند. این کشور همچنین قصد دارد با استفاده از صندوق‌های سرمایه‌گذاری دولتی و همکاری با بانک‌ها، منابع مالی لازم برای توسعه تجارت بین‌المللی را تأمین کند.

برخی تحلیلگران هشدار داده‌اند که سیاست‌های سخت‌گیرانه صادراتی و افزایش کنترل دولت ممکن است موجب نگرانی سرمایه‌گذاران خارجی شود. شرکت‌های بین‌المللی بارها اعلام کرده‌اند که تغییرات ناگهانی قوانین صادرات و مالیات در اندونزی، فضای سرمایه‌گذاری را دشوار کرده است. با این حال، دولت اندونزی تأکید دارد که هدف اصلی این سیاست‌ها، ایجاد ارزش افزوده داخلی و تبدیل کشور به مرکز جهانی تجارت مواد معدنی است.

رقابت جدید در بازار جهانی کالا

اگر برنامه اندونزی موفق شود، این کشور می‌تواند به یکی از بازیگران تعیین‌کننده در بازار جهانی فلزات حیاتی، به‌ویژه نیکل، تبدیل شود؛ بازاری که با رشد سریع صنعت خودروهای برقی اهمیت ژئوپلیتیکی و اقتصادی فزاینده‌ای پیدا کرده است. کارشناسان معتقدند موفقیت این طرح می‌تواند الگوی جدیدی برای سایر کشورهای دارای منابع طبیعی ایجاد کند؛ کشورهایی که تلاش می‌کنند سهم بیشتری از سود تجارت جهانی مواد خام را به دست آورند.