پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ از زمانی که نخستین نسخه ChatGPT در سال ۲۰۲۲ عرضه شد، هراس از نابودی مشاغل موج زد. در آمریکا، هفتاد درصد مردم میگویند هوش مصنوعی پیدا کردن شغل را دشوارتر کرده، و حدود یکسوم نگران از دست دادن کار خود هستند. در همین حال، فرصتهای شغلی برای فارغالتحصیلان دانشگاهی ــ خصوصاً برنامهنویسان ــ کاهش یافته است.
با این حال، دادههای بازار کار هنوز نشانی از «نابودی گسترده» مشاغل نشان نمیدهد. اما اقتصاددانان چیزی دیگر را میبینند: سرعت بیسابقه تغییر.
اقتصادی که از نفس میافتد
اکونومیست اشاره میکند که تفاوت این موج فناوری با موجهای پیشین، شتاب خیرهکننده آن است. شرکتهایی مانند Anthropic هزاران میلیارد دلار ارزش تازه خلق کردهاند؛ پیشبینی میشود درآمد سالانه همین شرکت تا پایان ژوئن به ۵۰ میلیارد دلار برسد.
در زیرساخت نیز نشانههایی از تحول دیده میشود: انتظار میرود دیتاسنترها تا سال ۲۰۲۷ نزدیک به ۸.۵٪ از مصرف برق اوج آمریکا را به خود اختصاص دهند؛ در حالی که این رقم در ۲۰۲۵ تنها ۴.۱٪ بود. چنین جهشی میتواند قیمت انرژی و زمین را بالا ببرد و نهایتاً فشار بیشتری بر دوش طبقه متوسط بگذارد.
خطر تمرکز ثروت در دست صاحبان AI
حتی اگر هوش مصنوعی نابودی کامل مشاغل را رقم نزند، خطر دیگری در کمین است: تمرکز بیسابقه ثروت.
اکونومیست هشدار میدهد که ممکن است اشتغال از میان نرود، اما کیفیت و درآمد مشاغل سقوط کند؛ در حالی که سود واقعی به جیب صاحبان سرمایه و شرکتهای AI سرازیر میشود. نویسندگان این تحول را به سرنوشت اسبها پس از اختراع خودرو تشبیه میکنند؛ موجوداتی که دیگر از نظر اقتصادی «ضروری» نبودند.
در چنین آیندهای، انسان ممکن است نقشی حاشیهای در اقتصاد داشته باشد؛ همانقدر محترم، اما نه چندان مفید.
وظیفه دولتها: از ترمز تا تکیهگاه
اکونومیست توصیه میکند که دولتها نباید در پی متوقف کردن هوش مصنوعی باشند، بلکه باید شبکهای حمایتی برای دوره گذار بسازند. ابزارهایی همچون مالیات بر سودهای مازاد شرکتهای AI، مالیات بر ارث، بیمه افت درآمد پس از اخراج، و برنامههای آموزش مجدد میتوانند شوک اجتماعی را تعدیل کنند.
تجربه تاریخی هشداردهنده است. این تجربه نشان میدهد که بین سالهای ۱۹۹۹ تا ۲۰۱۱ تنها حدود دو میلیون شغل آمریکایی در اثر «شوک چین» از دست رفت، اما همان شوک کوچک به صعود ترامپ و فوران پوپولیسم کمک کرد.
اگر دولتها از هماکنون آمادگی نداشته باشند، حتی یک موج محدود از اخراجهای ناشی از AI نیز ممکن است به بحران اجتماعی بزرگی بدل شود.
نظر شما