به گزارش ایراسین، همایون دارابی، کارشناس ارشد بازار سرمایه، در گفتوگویی با خبرنگار ایراسین به تشریح ابعاد رفتاری و ساختاری بورس در شرایط حساس اخیر پرداخت و تأکید کرد که رویکرد سیاستگذار باید بر ایجاد آرامش، جلوگیری از تصمیمات عجولانه و حفظ تابآوری بازار متمرکز باشد.
دارابی با اشاره به مفهوم عمق بازار (Market Depth) توضیح میدهد: «در ادبیات مالی، عمق بازار زمانی شکل میگیرد که حجم کافی سفارش خرید و فروش در قیمتهای مختلف وجود داشته باشد. توقف معاملات در شرایط بحران، هرچند جریان اطلاعات را موقتاً قطع میکند، اما نقش یک ترمز اضطراری را دارد و مانع از فروریختن عمق بازار بر اثر موجهای هیجانی میشود. اگر بازار در زمان اوج التهاب باز بماند، فشار روانی بهطور مستقیم به هسته معاملات منتقل میشود و کشف قیمت به سمت سطوحی رانده میشود که با ارزش ذاتی داراییها هیچ همخوانی ندارد.»
فاصله قیمت تئوریک و قیمت معاملاتی پس از بازگشایی
او درباره میزان گسترش فاصله میان قیمت تئوریک و قیمت معاملاتی در نمادهای بزرگ نیز میگوید: «این فاصله در نمادهای شاخصساز طبیعی و اجتنابناپذیر است، زیرا آخرین قیمت تابلویی بر اساس شرایط پیش از بحران شکل گرفته و قیمت جدید منعکسکننده شرایط پس از آن است. مهم این است که نباید برای پر کردن این فاصله شتاب کرد. تجربههای گذشته نشان داد بسیاری از افتها ناشی از تغییرات بنیادی نبود، بلکه محصول فضای روانی کوتاهمدت بود. سرمایهگذاران اگر بر دادههای واقعی، گزارشهای عملکرد و ارزش جایگزینی صنایع بزرگ تمرکز کنند، مشاهده میکنند که بخش عمده این فاصله پس از فروکشکردن التهاب، سریعتر از تصور ترمیم میشود.»
دارابی توقف معاملات را اگرچه محدودکننده نقدشوندگی میداند، اما آن را تصمیمی هدفمند برای حفظ ثبات میخواند: «بزرگترین مزیت بورس نقدشوندگی است، اما در مقاطع بحرانی اولویت اول حفظ تابآوری اقتصاد و جلوگیری از فروشهای هراسانه است. اگر بازار در اوج فشار روانی باز بماند، زنجیرهای از فروشهای بیمنطق شکل میگیرد و این وضعیت میتواند به داراییهای مردم آسیب بزند. در چنین مواقعی وقفههای کوتاهمدت نهتنها مانعی برای نقدشوندگی نیست، بلکه زمینهای ایجاد میکند تا بازار پس از بازگشایی، در فضایی آرام و تحلیلپذیر به تعادل برسد.»
مقایسه با رویکرد بازارهای جهانی
او درباره نحوه مدیریت بحران در بورسهای دنیا نیز توضیح میدهد: «در بازارهای توسعهیافته، سیاستگذاران از ابزارهای مختلفی مانند قطعکنندههای مدار، محدودیت موقت فروش استقراضی یا تزریق هدفمند نقدینگی به صندوقهای تثبیت استفاده میکنند. هدف در همه این ابزارها یک چیز است: کنترل سرعت بازار و جلوگیری از شتابزدگی. در ایران نیز میتوان نسخهای بومیشده از این ابزارها را بهکار گرفت؛ از جمله تقویت صندوق تثبیت بازار یا اعمال دامنه نوسان نامتقارن. رویکرد مناسب سیاستگذار آن است که آرامش تصمیمگیری به معاملهگر منتقل شود.»
دارابی در توضیح رفتارهای احتمالی سرمایهگذاران پس از بازگشایی بازار، به نقش روانشناسی سرمایهگذاری اشاره میکند: «در ساعات اولیه بازگشایی، ممکن است سوگیری زیانگریزی سبب افزایش فروشهای هیجانی شود؛ همان الگوی رفتاری رایجی که در بسیاری از بازارها مشاهده میشود. اما تجربه ثابت کرده است که سرمایهگذارانی که عجله نمیکنند و بر تحلیل بنیادی تکیه دارند، متضرر نمیشوند. معمولاً پس از فروکشکردن هیجانات اولیه، فاز جدیدی به نام ترس از جاماندن (FOMO) شکل میگیرد. این چرخه رفتاری تأکید میکند که صبر و تحلیل، بهترین راهبرد در شرایط نوسانی است.»
در جمعبندی گفتوگو، دارابی تأکید میکند: «در مقاطع پرتنش، سنجش دقیق دادهها، پرهیز از تصمیمات احساسی و توجه به ارزشهای ذاتی شرکتها مهمترین ابزارهای سرمایهگذار است. فشار روانی، اگر مدیریت نشود، میتواند به اقتصاد منتقل شود. وظیفه سرمایهگذار حرفهای این است که در چنین موقعیتهایی، آرامش را جایگزین رفتار هیجانی کند.»
نظر شما