تاریخ بشر همواره حکایت جابه‌جایی کانون‌های جمعیتی بوده است. زمانی اروپا قلب تپنده رشد جهان بود و زمانی دیگر آمریکا به‌عنوان سرزمین فرصت‌ها شناخته می‌شد؛ اما امروز در آستانه سال ۲۰۲۶ میلادی گویی گهواره تمدن به ریشه‌های باستانی خود در شرق و جنوب بازمی‌گردد. این تغییر جدی بازتعریف قدرت و مصرف و نیروی کار در مقیاس سیاره‌ای است که نشان از دگردیسی بنیادین در توازن قوای جهانی دارد.
روند پیش‌بینی‌های سازمان ملل متحد نشان می‌دهد که سال ۲۰۲۶ نقطه عطفی در تاریخ دموگرافیک بشر خواهد بود. داده‌ها حاکی از این روند است که ۸۵ درصد از نوزادان جهان در این سال تنها در دو قاره آسیا و آفریقا چشم به جهان می‌گشایند که آسیا با ۴۹ درصد از کل تولدها یعنی حدود ۶۴.۹ میلیون نوزاد در جایگاه نخست قرار خواهد داشت. آفریقا نیز با ۳۶ درصد و حدود ۴۷.۶ میلیون نوزاد در رتبه دوم ایستاده است که این روند سهمی تعیین‌کننده در شکل‌دهی به آینده جمعیت جهان ایفا می‌کند و سایر قاره‌ها را در حاشیه قرار می‌دهد.شکل روبه‌رواین روند توزیع نابرابر، اما معنادار را به‌خوبی به تصویر می‌کشد. در این نقشه مشاهده می‌کنید که چگونه آسیا و آفریقا بخش اعظم فضای زایش جهانی را اشغال کرده‌اند درحالی‌که سهم اروپا تنها ۵ درصد و آمریکای لاتین ۷ درصد و آمریکای شمالی ۳ درصد است. اقیانوسیه نیز با سهمی کمتر از یک درصد کمترین نقش را در این موازنه دارد. این روند واگرایی شدید میان قاره‌ها از شکافی عمیق در ساختارهای سنی و نرخ باروری (Fertility rate) حکایت دارد که جهان توسعه‌یافته را با بحران پیری و جهان درحال‌توسعه را با انفجار جوانی روبه‌رو می‌سازد.
روند تسلط آسیا بر این آمار علی‌رغم کاهش نرخ باروری در قدرت‌هایی نظیر چین و ژاپن و کره جنوبی همچنان پابرجاست. وسعت عظیم جمعیت پایه در این قاره باعث می‌شود که حتی با وجود کاهش تعداد فرزندان به ازای هر زن همچنان بیشترین تعداد نوزاد در این منطقه متولد شود. داده‌های چشم‌انداز جمعیت جهان ۲۰۲۴ نشان می‌دهد که آسیا همچنان کانون دموگرافیک زمین باقی می‌ماند و این ثبات، یک روند فازی انتقالی را نشان می‌دهد که در آن مقیاس جمعیت بر کاهش نرخ‌های فردی غلبه می‌کند.
در سوی دیگر روند صعود سریع آفریقا بازتابی از ساختار بسیار جوان و نرخ‌های بالای باروری در این قاره است. پیش‌بینی‌ها نشان می‌دهد که تولد ۴۷.۶ میلیون نوزاد در سال ۲۰۲۶ آفریقا را به موتور محرک جدید جمعیت تبدیل می‌کند. این روند جهش خیره‌کننده در تضاد کامل با پیر شدن جوامع غربی قرار دارد. آفریقا تنها منطقه‌ای است که نیروی کار آن تا سال ۲۰۵۰ سه برابر خواهد شد و برآوردها حاکی از این روند است که پس از سال ۲۰۲۸ سهم این قاره در افزودن نیروی کار جهانی از آسیا پیشی می‌گیرد. این روند تمرکز زادوولد در جنوب جهانی پیامدهای اقتصادی عمیقی به همراه دارد. افزایش تعداد نوزادان به معنای روند انفجار تقاضا در بازارهای مصرف آینده است. بااین‌حال گزارش‌ها هشدار می‌دهند که اگر نرخ‌های باروری در مناطقی مانند ساحل آفریقا کنترل نشود؛ این رشد می‌تواند به‌جای فرصت به باری بر دوش منابع تبدیل شود. کشورهایی نظیر رواندا با کاهش موفقیت‌آمیز نرخ باروری به ۳.۶ فرزند به ازای هر زن نشان داده‌اند که بهره‌مندی از روند سود جمعیتی (Youth dividend) نیازمند برنامه‌ریزی برای آموزش و انتقال به مشاغل رسمی است.
تحلیل‌های بلندمدت نشان می‌دهد که تا اواسط قرن، آفریقا سهم خود را از کودکان زیر ۱۸ سال به ۴۰ درصد کل جهان می‌رساند و از آسیا پیشی می‌گیرد. این روند، بازآرایی مراکز قدرت و مراکز بهداشت جهانی و الگوهای شهرنشینی و قطب‌های تولیدی را بازتعریف می‌کند. روند گذار باروری در جنوب جهانی ترکیبی از تغییر ترجیحات خانواده‌ها و دسترسی بهتر به روش‌های پیشگیری است که باعث شده نرخ باروری ۶ تا ۷ فرزند در دهه ۱۹۵۰ به زیر ۳ فرزند در اکثر مناطق آسیا و شمال آفریقا برسد.
روند تمرکز زایش در آسیا و آفریقا پیام استراتژیکی برای پیشرانان صنعت متالورژی ایران دارد. تولد ۸۵ درصد از نوزادان جهان در این دو قاره به معنای روند ساخت‌وسازهای عظیم زیربنایی در دهه‌های پیش روست. هر نوزاد در این مناطق به معنای نیاز آینده به مسکن و مدرسه و بیمارستان و زیرساخت‌های حمل‌ونقل است که همگی بر پایه فولاد هستند. برای یک صنعت پیشرو که ستون توسعه ملی است، بازار هدف آینده در شرق و جنوب جهان قرار دارد. تمرکز بر بازارهای صادراتی در جنوب شرق آسیا و کشورهای در حال رشد آفریقا یک ضرورت برای حفظ قدرت رقابت در بازارهای بین‌المللی است. هوشمندی در شناسایی این روند، کانون‌های جدید مصرف و انطباق محصولات با نیازهای زیرساختی این جوامع جوان، تضمین‌کننده پایداری تولید و رشد در دهه‌های آینده خواهد بود. آینده متعلق به کسانی است که بدانند شهرهای بزرگ فردا جایی بنا می‌شوند که گهواره‌های امروز در آن می‌جنبند.
منابع:
•https://www.visualcapitalist.com/mapped-85-of-babies-in-2026-will-be-born-in-asia-and-africa
•https://nashaniva.com/en/389127
•https://www.healthandme.com/parenting/2026-baby-boom-85-of-babies-will-be-born-in-asia-and-africa-article-153692028
•https://www.greenmatters.com/health-and-wellness/baby-boom-2026-asia-africa
•http://ipc2025.popconf.org/uploads/251879
•https://www.rfi.fr/en/international/20260201-africa-poised-to-outgrow-asia-for-first-time-amid-youth-boom
•https://www.niussp.org/fertility-and-reproduction/fertility-transitions-in-the-global-south-do-preferences-matter
•https://www.bmj.com/content/372/bmj.n19
نظر شما