اقتصاد ایران
-
توسعه زنجیره ارزش فلزات معدنی برای اقتصاد ایران چه اهمیتی دارد؟
معدن در مسیر ارزشآفرینی
توسعه متوازن زنجیره ارزش فلزات از اکتشاف و استخراج تا فرآوری و تولید محصولات نهایی، میتواند با کاهش خامفروشی، افزایش ارزش افزوده و تقویت اشتغال و صادرات غیرنفتی، نقش معدن و صنایع معدنی را در رشد اقتصادی ایران پررنگتر کند؛ هرچند تحقق این هدف به تأمین پایدار انرژی، توسعه زیرساختها، نوسازی فناوری و تکمیل حلقههای پاییندستی وابسته است.
-
قائممقام بانک مرکزی تشریح کرد؛
ضرورت بازنگری در هدایت منابع و اولویتهای توسعه
قائممقام بانک مرکزی با تشریح مهمترین چالشهای اقتصاد ایران، سه عامل «بخش تقاضا و رشد نقدینگی»، «انتظارات تورمی» و «هزینههای بخش عرضه» را از جمله ریشههای اصلی مشکلات اقتصادی دانست و تأکید کرد که هدایت صحیح منابع مالی، استفاده از ظرفیت بازار سرمایه و تعیین اولویتهای توسعه در دوران بازسازی میتواند به عبور سریعتر اقتصاد از شرایط کنونی کمک کند.
-
بنگاههای بزرگ چگونه در هدایت سرمایههای ملی نقشآفرینی میکنند؟
از آرامکو تا پوسکو
بنگاههای بزرگ به مثابه ستونهای فقرات اقتصادهای ملی عمل میکنند. آنها سرمایههای عظیم را جذب، مدیریت و تخصیص میدهند، فناوریها را توسعه میدهند و با ایجاد زنجیرههای ارزش، اقتصادهای محلی را به بازارهای جهانی پیوند میزنند. این گزارش تحلیلی به بررسی نقش بنگاههای بزرگ در هدایت سرمایههای ملی میپردازد و با تمرکز بر دو نمونه برجسته - آرامکو و پوسکو - الگوهای موفقیت و چالشهای پیش روی بنگاههای پیشران را تحلیل میکند. این گزارش تاکید دارد، بنگاههای بزرگ میتوانند سرمایههای ملی را به گونهای هدایت کنند که هم رشد اقتصادی را تضمین کنند و هم به توسعه پایدار و عادلانه کمک کنند.
-
چگونه با فولاد سبز از خسارت ناترازی انرژی عبور کنیم؟
اقتصاد انرژی از دسترفته
ناترازی فصلی انرژی از یک چالش مقطعی عبور کرده و به یکی از مهمترین ریسکهای سیستماتیک در زنجیره ارزش صنعت فولاد ایران و خاورمیانه تبدیل شده است. افت چشمگیر تولید در کورههای قوس الکتریکی (EAF) و واحدهای احیای مستقیم (DRI)، علاوه بر ایجاد عدمالنفعهای میلیارد دلاری، سازوکار کشف قیمت در بورس کالا را نیز با نوسان مواجه کرده و امنیت صادراتی منطقه را تحت تأثیر قرار داده است. این گزارش با بررسی ابعاد اقتصاد کلان این بحران، الزامات راهبردی صنعت فولاد برای حفظ رقابتپذیری در بازارهای جهانی را تحلیل میکند و بر توسعه نیروگاههای خودتأمین و تسریع گذار به «فولاد سبز» بهمنظور کاهش ریسکهای تنظیمگری و عبور از سازوکارهایی نظیر مالیات کربن مرزی اتحادیه اروپا (CBAM) تمرکز دارد.
-
اختیار تام ستاد تنظیم بازار و وزارت صمت در وضع و تغییر و تسهیل مقررات و ضوابط تجاری
ستاد تنظیم بازار کشور در مصوبهای، اختیار تام تنظیم و تسهیل و تغییر مقررات و ضوابط تجاری را به وزارت صمت و کارگروه تنظیم بازار داد.
-
یادداشت؛
روایت اقتصاد ایران در شرایط پرتنش
فاطمه مهاجرانی، سخنگوی دولت، با اشاره به فشارهای همزمان اقتصادی، امنیتی و منطقهای بر کشور، تأکید کرد که اقتصاد ایران در ماههای اخیر علاوه بر چالشهای معمول، با تحریمها، جنگ روانی و تنشهای منطقهای مواجه بوده است؛ با این حال دولت تلاش کرده با تأمین مستمر کالاهای اساسی، پرداخت حقوق و یارانهها و مدیریت بازار، ثبات نسبی اقتصادی و اجتماعی کشور را حفظ کند.
-
در گزارش فایننشالتایمز بررسی شد:
راز تابآوری اقتصاد ایران در میانه جنگ
فایننشالتایمز در گزارشی نوشت: طی چهار دهه گذشته، ایران آنچه را «اقتصاد مقاومتی» مینامد بنا کرده؛ مدلی که برای تابآوری در برابر جنگ، تحریم و خصومت کشورهای نزدیک و دور طراحی شده است.
-
فولاد هرمزگان رکورد جدیدی در تولید و درآمد رقم زد؛
رشد ۳۴درصدی تولید و ۶۶درصدی درآمد فولاد هرمزگان
شرکت فولاد هرمزگان به عنوان یکی از واحدهای پیشرو در زنجیره تولید فولاد کشور علیرغم مواجهه با چالشها و محدودیتهای متعدد طی ۱۱ماهه سال جاری، موفق شد عملکرد خیرهکنندهای را در شاخصهای عملکردی خود بر جای بگذارد و رشد بیش از ۳۴ درصدی را در تولید اسلب و افزایش ۶۶ درصدی را در درآمدزایی اسلب در مقایسه با مدت مشابه سال ۱۴۰۳ رقم بزند.
-
یادداشت؛
فرصت طلایی اصلاح ساختار اقتصادی
در شرایطی که نبود چشمانداز اقتصادی شفاف و پایدار به یکی از اصلیترین چالشهای اقتصاد ایران تبدیل شده، هزینه تصمیمگیری برای بنگاهها و سرمایهگذاران به شدت افزایش یافته است. بیثباتی در سیاستهای مالی، پولی و ارزی موجب شده تا فعالان اقتصادی با رویکردی از «احتیاط افراطی»، سرمایهگذاریهای بلندمدت را متوقف کرده و به سمت داراییهای نقدشونده و امن مانند طلا و ارز مهاجرت کنند؛ روندی که کارشناسان اقتصادی هشدار میدهند در صورت تداوم، منجر به کاهش سرمایهگذاری مولد، تعطیلی طرحهای توسعه و فشار فزاینده بر اشتغال خواهد شد.
-
چگونه تنوعبخشی به بازارها میتواند اقتصاد ایران را در عصر تحریم پایدار کند؟
اقتصاد بدون غرب
چشمانداز روشنی برای رفع تحریمها در کوتاهمدت و میانمدت وجود ندارد. این نوشتار الگوی «اقتصاد بدون غرب» را مطرح میکند؛ رویکردی که به جای انزوا، بر تنوعبخشی به بازارها، فناوریها و منابع سرمایه با اتکا به ظرفیتهای جنوب جهان تمرکز دارد. اما آیا این الگو میتواند فشار تحریمها را کاهش دهد و رشد اقتصادی را تضمین کند؟
-
یادداشت؛
گذار از فرماندهی به باغبانی اقتصادی
در شرایطی که پیچیدگیهای اقتصاد داخلی و جهانی، سیاستهای دستوری و فرمولهای ساده را به چالش کشیده است، رویکرد «بازار سازگار» اقتصاد را نه به عنوان ماشینی قابل برنامهریزی دقیق، بلکه موجودی زنده و نیازمند درمانهای انعطافپذیر میبیند؛ دیدگاهی که برای خروج از بحرانها، گذار از نقش سنتی «فرماندهی» به «باغبانی» و تمرکز بر اعتماد، شفافیت و پرورش موجسازان توسعه را ضروری میداند.
-
عضو هیات رییسه مجلس شورای اسلامی مطرح کرد؛
اقتصاد ایران؛ نیازمند جراحی قوانین
عضو هیات رییسه مجلس، رفع مشکلات معیشتی و اقتصادی را در گروی اجرای قوانین بر زمین مانده ازجمله قانون تامین مالی تولید و زیرساختها، قانون جهش تولید مسکن، قانون تسهیل صدور مجوزهای کسب و کار و قانون جهش تولید دانشبنیان دانست.
-
صندوق بینالمللی پول رشد اقتصاد جهان را در ۲۰۲۶ بالاتر برده است؛
افزایش رشد جهانی با هوش مصنوعی
صندوق بینالمللی پول در بهروزرسانی جدید خود، رشد تولید ناخالص داخلی جهان در سال ۲۰۲۶ را ۳.۳ درصد پیشبینی کرد که نسبت به تخمین قبلی افزایش یافته است؛ این در حالی است که نرخ رشد اقتصادی ایران برای سالهای ۲۰۲۶ و ۲۰۲۷ به ترتیب ۱.۱ و ۱.۶ درصد ثابت مانده است.
-
وزیر کشور مطرح کرد:
اصلاحات اقتصادی ضامن آینده بهتر
وزیر کشور دو موضوع مهم روزهای اخیر یعنی «حذف ارز ترجیحی» و «ناآرامیها و اغتشاشات»اشاره کرد و اعلام کرد که با اجرای اصلاحات اقتصادی آینده بهتری در انتظار مردم ایران خواهد بود و در مورد وقایع اخیر نیز گزارشها حاکی از کاهش التهابات است.
-
اصلاح قانون پسماند پس از 21 سال:
آیا مشوقها به کمک صنایع پیشران میآیند؟
در معادلات نوین استراتژی صنعتی، پسماند دیگر بار اضافی تولید نیست، بلکه به سرمایهای راهبردی بدل شده است. گزارش پیشرو با نگاهی تحلیلی به اصلاح «قانون مدیریت پسماند» پس از ۲۱ سال و تطبیق آن با تجربه عملی فولاد مبارکه، نشان میدهد چگونه حکمرانی دادهمحور، مشوقهای مالیاتی و سازوکارهای نوین تأمین مالی میتوانند زنجیره ارزش پسماند را بازتعریف کنند. این گزارش با کنار هم گذاشتن سیاستگذاری کلان و تجربه صنعتی، تصویری روشن از مسیر گذار ایران به اقتصاد چرخشی، تولید سبز و تبدیل بحرانهای زیستمحیطی به فرصتهای پایدار اقتصادی ارائه میدهد.
-
جراحی در تاریکی؛
«کالابرگ» ۱ میلیون تومانی در ترازوی بودجه ۱۴۰۵
دولت با طرح کالابرگ دیجیتال یکمیلیونی، بهدنبال تغییر مسیر یارانهها از سازوکارهای رانتمحور به الگوی هدفمند و شفاف است. پرداخت مستقیم به حدود ۸۰ میلیون نفر، نشانه چرخش سیاست حمایتی از «کنترل عرضه» به «تقویت تقاضا»ست. با این حال، موفقیت طرح به توان دولت در تأمین مالی پایدار آن وابسته است؛ آن هم در شرایط ناترازی ساختاری بودجه. تجربه جهانی نشان میدهد بدون انضباط مالی و اصلاحات عمیق، چنین سیاستهایی میتواند به فشار تورمی منجر شود.
-
شوکهای جهانی و اقتصاد بیدفاع ایران؛
اقتصاد ایران زیر سایه جنگ تعرفهای
تشدید جنگ تعرفهای آمریکا و چین، اگرچه بهطور مستقیم اقتصاد ایران را هدف قرار نمیدهد، اما در سایه تحریمها، محدودیتهای مالی و حذف ایران از سازوکارهای نوین تجارت جهانی، میتواند فشارهای غیرمستقیم و پایداری بر تجارت خارجی، صادرات و معیشت کشور وارد کند؛ فشاری که بیش از هر چیز، ناتوانی اقتصاد ایران در تبدیل بحرانهای جهانی به فرصت را آشکار میسازد.
-
سیگنالهای بودجه برای ۱۴۰۵؛
سه روایت از اقتصاد ایران
گزارشهای پشتیبان لایحه بودجه ۱۴۰۵ نشان میدهد دولت با پیشبینی تورم بالا، رشد اقتصادی نزدیک به صفر و کاهش درآمدهای نفتی، رویکردی محتاطانه و واقعگرایانه در بودجهریزی در پیش گرفته و اصلاح تدریجی قیمتگذاری و نرخ ارز را بهعنوان محورهای اصلی سیاست اقتصادی سال آینده مدنظر قرار داده است.
-
نسخه مدیریتی عبدهتبریزی برای عبور بنگاهها از روزهای پرریسک اقتصاد؛
چابکی به جای انقباض
حسین عبدهتبریزی، اقتصاددان، در نخستین نشست راهبردی مدیران عامل و اعضای هیئتمدیره گروه فولاد مبارکه تأکید کرد: در شرایط دشوار گردش نقدینگی، بنگاههای بزرگ ناگزیرند به شاخصهای عملیاتی مؤثر تکیه کنند؛ جایی که چابکسازی و کوتاهکردن چرخه بازگشت سرمایه به یک ضرورت راهبردی تبدیل شده است. به گفته او، حفظ سهم بازار با منابع محدود، تنها از مسیر بهرهوری، مدیریت هوشمند هزینهها، تصمیمهای شجاعانه و استفاده هدفمند از فرصتها ممکن خواهد بود
-
تولید ناخالص داخلی در نیمه اول سال درجا زد؛
نوسان رشد روی خط صفر
در حالی که برنامه هفتم توسعه رشد ۸درصدی را هدفگذاری کرده بود، اقتصاد ایران در نیمسال نخست ۱۴۰۴ تنها ۰.۱درصد رشد داشته و رشد بدون نفت به منفی ۰.۵درصد رسیده است؛ نشانهای از رکود گسترده در بخشهای مولد و فاصله چشمگیر با اهداف توسعه است.
-
تحلیل استراتژیک شامخ مهرماه:
بنگاههای پیشران یخ رکود را شکستند
اقتصاد ایران در مهرماه صحنه جدال دو واقعیت متضاد بود: در یک سو، بخش ساختمان در رکودی عمیق فرو رفته و در سوی دیگر، شاخص کل تولید صنعتی به بالاترین سطح ۱۷ ماه اخیر صعود کرده است. این تنها یک ناهمخوانی آماری نیست، بلکه تجلی یک شکاف ساختاری ژرف در بدنه اقتصاد ایران است؛ جدایی میان اقتصاد پیرو و اقتصاد پیشران. در حالی که بخشهای سنتی در انتظار بهبود شرایط فلج شدهاند، غولهای صنعتی با جذب شوک تورمی و تصاحب بازارهای جدید، در حال نوشتن سناریویی متفاوت برای آینده اقتصاد کشور هستند.
-
آیا اخراج مهاجران، میتواند ضربهای جدی به صنعت معدن وارد کند؟
کارگران بیپروانه
به رغم جنجالها درباره تأثیر مهاجران افغانستانی بر اقتصاد ایران، شواهد نشان میدهد حضور آنان در بخشهایی مانند معدن بسیار محدود بوده و خروجشان بحرانزا نیست. رکود معادن بیشتر ناشی از کمبود نقدینگی و بیثباتی اقتصادی است. در مقابل، مشاغل خدماتی و ساختمانی به نیروی مهاجر وابستهترند و با چالش مواجه میشوند. در نهایت، موفقیت در مدیریت مهاجرت، نیازمند رویکردی واقعگرایانه، مرحلهای و همراه با اصلاحات بازار کار است، نه تصمیمات دفعی و بدون پیوست اقتصادی!.
-
معاون وزیر صمت مطرح کرد؛
هدفگذاری رشد ۸.۵ درصدی صنعت در برنامه هفتم توسعه
معاون صنایع عمومی وزارت صمت از فعالیت صنایع کشور با تنها ۴۰ درصد ظرفیت نام برد و از درخواست این وزارتخانه از بانک مرکزی برای افزایش سهم بخش صنعت از تسهیلات بانکی به ۶۰ درصد خبر داد. این درخواست در حالی مطرح میشود که بر اساس برنامه هفتم، رشد ۸.۵ درصدی برای بخش صنعت هدفگذاری شده است.
-
گزارش مرکز پژوهشهای مجلس بررسی شد؛
نقشه راه نوسازی صنایع ایران
اقتصاد ایران در برابر چالش صنعتزدایی خاموش، هنوز ظرفیتهای ارزشمندی برای بازآفرینی صنعتی دارد. گزارش مرکز پژوهشهای مجلس تأکید میکند که با تمرکز بر صنایع پیشران، استفاده هدفمند از منابع صندوق توسعه ملی و بهرهگیری از ابزارهای نوین تأمین مالی، امکان نوسازی و بازسازی خطوط تولید فراهم است. تجربه شرکتهای بزرگ معدنی و فولادی نیز نشان داده که با اراده سیاسی و برنامهریزی منسجم، میتوان موتور توسعه صنعتی کشور را دوباره روشن کرد.
-
طلای سرخ، چگونه جایگزین نفت در اقتصاد ایران میشود؟
از نفت تا مس
مس را طلای سرخ نامیدهاند از این رو که نه تنها یک فلز، بلکه یک عامل تحول اقتصادی و فناورانه است و آیندهای درخشان را برای صنایع مختلف رقم میزند. ایران با برخورداری از ذخایر غنی و فرصتهای توسعه، میتواند نقش مهمی در این عرصه ایفا کند. اما بهرهگیری از این فرصتها مستلزم سیاستگذاریهای هدفمند، جذب سرمایهگذاریهای خارجی و تقویت صنایع پاییندستی مس است. اما صنعت مس، چگونه میتواند جایگزین نفت را در اقتصاد ایران تصاحب کند؟
-
اثر انحرافی کسری بودجه دولت بر آمارهای پولی؛
نقدینگی به ۱۱ هزار همت رسید
بانک مرکزی آمار پولی و نقدینگی کشور در خرداد ۱۴۰۴ را منتشر کرد؛ رشد نقدینگی نقطه به نقطه ۳۲.۴ درصد، بیشترین رقم در ۲۶ ماه اخیر، همراه با افزایش پایه پولی و فشار تورمی، اقتصاد ایران را با سیگنالهای هشدار مواجه کرده است.
-
آیا رکود در حال پایان است؟
با اینکه شاخص شامخ هنوز در محدوده منفی قرار دارد و نشانههایی از رکود عمیق اقتصاد ایران را بازتاب میدهد، اما تحولات تازه در بازار بدهی چشمانداز متفاوتی را ترسیم کرده است.
-
اتحادیه اوراسیا و پاکستان کلید جبران کاهش صادرات؛
رکورد ۵۸ میلیارد دلاری صادرات غیرنفتی
معاون وزیر صمت و رئیس سازمان توسعه تجارت ایران، از ثبت رکورد بی سابقه ۵۸ میلیارد دلاری صادرات غیرنفتی در پایان سال گذشته خبر داد. این موفقیت در شرایطی محقق شده که صادرات غیرنفتی در چهار ماه نخست امسال با کاهش ۵.۵ درصدی مواجه بوده است. به گفته وی، اجرای موافقتنامه تجاری با اتحادیه اقتصادی اوراسیا و انعقاد پیمان تجارت آزاد با پاکستان، میتواند زمینه ساز جبران این کاهش و تحولی جدید در تجارت خارجی کشور باشد.
-
چگونه فرمول دولتی مزیتها را تخریب میکند؟
پایان افسانه انرژی ارزان
اغلب منتقدان دوست دارند روایتهای سادهای از اقتصاد بگویند. در ایران، یکی از پایدارترین این روایتها، داستان یارانه انرژی عظیمی است که به صنایع سنگین پرداخت میشود؛ یارانهای که گفته میشود دلیل اصلی ناترازی انرژی و قیمت پایین مصرفکننده است. اما این داستان، مانند بسیاری از روایتهای مرسوم، با واقعیت فاصله زیادی دارد.
-
مرز تابآوری
یکی از راهکارهای ترسیم چشماندازهای آتی و تحلیل سناریوهای آیندهنگر، تحلیل فاکتورهای ریسک مرتبط با پدیده مورد تحلیل است. از نظر نگارنده این یادداشت در حال حاضر، ازجمله فاکتورهای ریسک حیاتی برای بخش صنعت و تبعا اقتصاد ایران در وضعیت کنونی، مساله انرژی و واردات است. از این رو در این تحلیل تلاش میشود چشماندازی از بخش صنعت ایران با در نظر گرفتن فاکتورهای ریسک مذکور ارائه شود.