پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ اگر بخواهیم دمای موتورخانه اقتصاد ایران را در یک هفته پاییزی بسنجیم، تابلوهای معاملاتی بورس کالا دقیق‌ترین دماسنج ممکن هستند. جایی که عرضه‌کنندگان بزرگ معدنی، فولادی و پتروشیمی روبه‌روی صنایع پایین‌دستی و خریداران صادراتی قرار می‌گیرند. در هفته منتهی به ۲۲ آبان، دقیقا ۳ میلیون و ۱۰۲ هزار و ۹۳۲ تن انواع مواد اولیه و محصولات صنعتی در پنج تالار این بازار دست‌به‌دست شد. اما فراتر از این حجم معاملات سه میلیون تنی، نحوه توزیع نقدینگی ۱۵۶.۸ هزار میلیارد تومانی میان تالارهاست که ساختار واقعی ارزش‌افزوده در صنایع کشور را آشکار می‌سازد.
غول‌های صنعتی؛ جایی که پول رسوب می‌کند
قهرمان بلامنازع هفته گذشته، تالار محصولات صنعتی و معدنی بود. این تالار به تنهایی ۱ میلیون و ۲۸۰ هزار و ۳۹۵ تن کالا را از چرخه معاملات عبور داد که معادل ۴۱.۲ درصد از کل وزن بازار است. با این حال، قدرت نمایی اصلی این تالار نه در تناژ، بلکه در بلعیدن بیش از ۶۵ درصد از کل نقدینگی بازار بود؛ رقمی معادل ۱۰۲.۱ هزار میلیارد تومان از کل ارزش معاملاتی در سومین هفته آبان بود.
ستون فقرات این تالار را زنجیره فولاد تشکیل داد. معامله ۶۲۰ هزار و ۲۰۰ تن سنگ‌آهن در کنار ۱۶۰ هزار و ۷۵۰ تن آهن اسفنجی و ۳۰۰ تن چدن، نشان داد که کوره‌های ذوب همچنان با اشتها در حال بلعیدن خوراک هستند. در حلقه نهایی نیز ۴۷۸ هزار و ۲۸۹ تن محصولات فولادی به دست خریداران رسید. اما آنچه ارزش ریالی این تالار را چنین سنگین کرد، حضور فلزات رنگین و گران‌قیمت‌تر بود؛ جایی که ۸ هزار و ۵۶۰ تن آلومینیوم، ۴ هزار و ۷۷۵ تن مس و ۱ هزار و ۲۹۵ تن روی روی تابلو رفتند. در حاشیه این غول‌های فلزی، معاملات ظریف اما ارزشمندی همچون ۲۲۰ تن کنسانتره مولیبدن، ۸۰ تن مولیبدن، ۳۷ تن کنسانتره فلزات گرانبها، ۴ هزار و ۵۰۰ تن باریت، ۸۸۹ تن تیشو و ۵۰۰ تن قیر آند آلومینیوم، پازل متنوع این تالار را تکمیل کردند.
تناقض سیمان و کیمیاگری پتروشیمی‌ها
مقایسه دو تالار «سیمان» و «پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی» در هفته گذشته، کلاس درسی ملموس از مفهوم ارزش‌افزوده در اقتصاد است. در تالار سیمان، حجمی تقریبا برابر با کل تالار صنعتی و معدنی، یعنی ۱ میلیون و ۲۷۳ هزار و ۹۴۵ تن محصول معامله شد. این یعنی از هر ده کامیونی که بورس کالا را به مقصد کارخانه‌ها و پروژه‌های عمرانی ترک کرده‌اند، بیش از چهار کامیون حامل سیمان بوده‌اند. با این وجود، این حجم عظیم ۴۱ درصدی، تنها ۵.۳ هزار میلیارد تومان (۵۲,۷۰۹ میلیارد ریال) معادل ۳.۳۶ درصد از ارزش کل بازار را به خود اختصاص داد.
در سوی دیگر میدان، تالار پتروشیمی و فرآورده‌های نفتی قرار داشت؛ تالاری که با معامله تنها ۲۲۶ هزار و ۱۵۲ تن محصول (حدود ۷.۳ درصد از وزن کل بازار)، توانست ۳۴.۱ هزار میلیارد تومان نقدینگی جذب کند و نزدیک به ۲۲ درصد از کیک مالی بورس کالا را ببرد. در این تالار، ۱۲۵ هزار و ۶۱۳ تن مواد شیمیایی و ۵۹ هزار و ۴۱۶ تن مواد پلیمری نقش پیشران را ایفا کردند. همچنین دادوستد ۲۷ هزار و ۲۰ تن وکروم باتوم، ۶ هزار و ۳۹۰ تن گوگرد، ۴ هزار و ۲۳۴ تن روغن، ۲ هزار و ۸۹۹ تن قیر و ۵۸۰ تن گازها و خوراک‌ها، جایگاه دوم ارزش‌آفرینی بازار را برای پالایشگاه‌ها و پتروشیمی‌ها تثبیت کرد.
دریچه صادراتی کیش و نبض بازار فرعی
در تالار صادراتی کیش، نگاه‌ها به سمت مرزهای خروجی بود. معامله ۳۰۹ هزار و ۶۱۸ تن کالا به ارزش ۱۳.۵ هزار میلیارد تومان، گویای آن است که مزیت صادراتی بخش فیزیکی بورس همچنان بر محصولات پایه و ساختمانی متمرکز است. سیمان با ۱۰۸ هزار و ۱۰۴ تن، قیر با ۱۰۲ هزار و ۸۵۲ تن و کلینکر با ۶۸ هزار و ۱۲ تن، سه ضلع اصلی مثلث صادراتی این هفته بودند. در کنار آن‌ها، ۱۵ هزار تن گوگرد، ۱۱ هزار تن فولاد، ۲ هزار تن آهن اسفنجی، ۱ هزار و ۸۱۴ تن مواد شیمیایی، ۷۱۱ تن عایق رطوبتی و ۱۲۵ تن آلومینیوم نیز راهی بازارهای هدف شدند. در نهایت، تالار فرعی نیز با میزبانی از ۱۲ هزار و ۸۲۲ تن کالا به ارزش ۱.۷ هزار میلیارد تومان، پرونده معاملات این هفته را بست.
آمارهای هفته منتهی به ۲۲ آبان نشان می‌دهد که بورس کالا بر دو مدار موازی حرکت می‌کند؛ مدار نخست، جابه‌جایی میلیون‌ها تن مصالح پایه و معدنی با حاشیه قیمتی پایین برای روشن نگه داشتن چرخ ساخت‌وساز و صنایع مادر است و مدار دوم، گردش ده‌ها هزار میلیارد تومان نقدینگی در بازار فلزات رنگین، فولاد و پلیمرهاست که نبض مالی بنگاه‌های بزرگ اقتصادی کشور را در دست دارد.
نظر شما