پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ آرش مرشدسلوک، مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان، در آیین رونمایی و آغاز به کار سامانه تأمین مالی زنجیره تأمین (SCF)، اظهار کرد: برای من، همکارانم و شرکت آوای اطمینان افتخار بزرگی است که این فرصت در اختیار شرکت ما قرار گرفت تا محصولات خود را در مجموعه بزرگ آتیهفولاد معرفی کنیم و با همکاری شرکتهای مؤثر این مجموعه، به محصولی برسیم که امیدواریم در آینده نقشی مهم در مدیریت معاملات، کاهش هزینههای مالی و توسعه فعالیتهای حقوقی و مالی گروه ایفا کند.
مرشدسلوک با مرور تاریخچه فعالیت آوای اطمینان اظهار کرد: آوای اطمینان در سال ۱۳۹۳ فعالیت خود را با تمرکز بر معاملات بورس کالای ایران آغاز کرد. دوستانی که با معاملات بورس کالا در آن سالها درگیر بودند، به خاطر دارند که فرآیندها عمدتاً بهصورت فیزیکی انجام میشد؛ مجموعهای از کاغذها و اوراق پس از معاملات، توسط پیک موتوری از شرکتی به شرکت دیگر ارسال میشد و در نهایت نیز اطلاعات بهصورت دستی در سامانهها و سیستمها ثبت میشد تا به مرحله حواله و تحویل برسیم.
وی افزود: ما در آوای اطمینان همواره تلاش کردهایم ابتدا نیاز را شناسایی کنیم و سپس برای آن راهکار ارائه دهیم؛ نه اینکه محصولی تولید کنیم و بعد برای آن به دنبال مشتری باشیم. یکی از نیازهایی که تشخیص دادیم بازار به آن نیاز دارد، عبور از روشهای سنتی و قدیمی به سمت زیرساختهای دیجیتال بود.
مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان ادامه داد: اگر این تحول دیجیتال محقق نمیشد، قطعاً بورس کالا نمیتوانست تجربهای را که امروز از سر میگذراند، تکرار کند. بورس کالای ایران در سال ۱۳۹۳ در مجموع حدود ۳ هزار مشتری فعال داشت، اما در دوره عرضه خودرو در بورس کالا، تعداد مشتریان آن به حدود یک میلیون و ۷۰۰ هزار نفر رسید. همچنین سال گذشته نزدیک به ۲۶ هزار شرکت حقوقی در صنایع مختلف از بورس کالا خرید کردند.
آوای اطمینان؛ از مدیریت معاملات تا خدمات بانکی و سرمایهگذاری
وی گفت: تلاش ما این بوده است که در حوزه مدیریت معاملات، از پیش از معامله تا پس از معامله در بورس کالا، همچنین سامانههای بانکی، اعتباری و سرمایهگذاری، محصولات و راهکارهای مورد نیاز را توسعه دهیم.
مرشدسلوک با اشاره به دستاوردهای آوای اطمینان از ابتدای سال اظهار کرد: در حوزه معاملات و خرید و فروش، در پنج ماه نخست سال، ۹۹ درصد خریدهای انجامشده در بورس کالا روی سامانههای شرکت آوای اطمینان بوده است. همچنین نزدیک به ۸۴ درصد فروشهای انجامشده در بورس کالا نیز بر بستر سامانههای آوای اطمینان انجام شده و از ابتدای سال، ۲۴ هزار خریدار و ۷۰۲ فروشنده از سامانههای این شرکت استفاده کردهاند.
وی ادامه داد: در حوزه خدمات پرداخت و بانکی، ارزش تراکنشهای سامانه اینترنتبانک اختصاصی آوای اطمینان از ابتدای سال ۴۴۸ هزار میلیارد تومان و تعداد تراکنشهای آن ۳۶ هزار مورد بوده است. در بخش پرداختهای حقوقی نیز سامانههای آوای اطمینان ۴۲ همت تراکنش و حدود ۴ میلیون و ۵۰۰ هزار تراکنش را ثبت کردهاند.
مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان افزود: سرویسهای ارزش افزوده آوای اطمینان نیز از ابتدای سال حدود ۱۱۶ همت وجوه مسدودی و ۲۳۳ هزار تراکنش را تجربه کردهاند.
عملکرد آوای اطمینان در تأمین مالی و سرمایهگذاری
مرشدسلوک با اشاره به فعالیتهای این مجموعه در حوزه تأمین مالی گفت: از ابتدای سال، ۱۰ همت برات الکترونیکی صادر شده است. همچنین ۱۸ همت مرابحه الکترونیکی منتشر شده و نزدیک به یکهزار و ۱۵ برات نیز از ابتدای سال روی پلتفرمهای آوا و ایوب صادر شده است. افزون بر این، ۳۸۰ همت تراکنش در قالب صورتحسابهای ثبتشده روی ERP و در حدود ۴۰۰ هزار تراکنش توسط سامانههای آوای اطمینان انجام شده است.
به گفته وی، در حوزه سرمایهگذاری نیز ۱۸ همت سبد اختصاصی منعقد شده که ۷ همت آن مربوط به مدیریت دارایی بوده است؛ ۲۵ همت نیز در صندوقهای سرمایهگذاری ثبت شده و در فروشگاه شرکت، ۸۰ کیلوگرم طلا توسط یکهزار و ۲۰۰ مشتری خریداری شده است.
نیاز مشتری، ارزش محوری آوای اطمینان
مرشدسلوک گفت: تصور میکنم اقبالی که بازار طی این سالها به محصولات آوای اطمینان نشان داده، ناشی از این است که در این مجموعه، نیاز مشتری ارزش محوری است و بر هر موضوع دیگری اولویت دارد.
وی افزود: یکی از نیازهایی که به این نتیجه رسیدیم باید برای آن پلتفرم و محصول طراحی کنیم، تأمین مالی است. امروز در بازار سرمایه، حدود یکهزار و ۵۰۰ هزار میلیارد تومان منابع در صندوقهای با درآمد ثابت وجود دارد؛ اما بخش قابل توجهی از این منابع در سپردههای بانکی و اوراق دولتی قرار گرفته است.
مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان تصریح کرد: حدود ۴۰ درصد از این رقم در اختیار بانکها و به شکل سپرده بانکی است و نزدیک به ۷۰۰ همت نیز اوراق دولتی است. در نتیجه، سهم واقعی خود بازار سرمایه از منابع صندوقهای با درآمد ثابت، عدد قابل توجهی نیست.
ضرورت توسعه تأمین مالی از مسیر بازار سرمایه
وی ادامه داد: شاید دلیل این وضعیت، آن باشد که هنوز به اندازه کافی ظرفیتسازی نکردهایم یا نتوانستهایم تأمین مالی از مسیر بازار سرمایه را توسعه دهیم. در عمل، دولت منابع بازار سرمایه را جذب میکند، شبکه بانکی نیز منابع بازار سرمایه را جذب میکند و شرکتهای پذیرفتهشده در بازار سهام و فعالان بورس کالا، همچنان برای تأمین مالی به شبکه بانکی بازمیگردند.
مرشدسلوک با اشاره به آمار معاملات بورس کالا گفت: در ماه گذشته، بیش از ۴۰۰ همت کالا در بورس کالا معامله شد که ۶۰ درصد آن اعتباری بود. این اعداد تنها به معاملات حلقه اول زنجیره مربوط است و با ورود به زنجیره شرکتهای بزرگی همچون فولاد مبارکه، نیاز به تأمین مالی بهمراتب افزایش مییابد.
وی تأکید کرد: بنابراین، نیاز به تأمین مالی کاملاً واقعی است. اینکه راهکار آوا فایننس تا چه اندازه کارآمد باشد یا در آینده چه مجموعههایی راهکارهای بهتر ارائه دهند، به اقتضائات بازار، شرایط کسبوکار و دسترسیها بستگی دارد؛ اما اصل نیاز، واقعی است و باید برای آن پاسخی مناسب طراحی شود.
توسعه SCF بانکی و ضرورت راهکار صنعتی
مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان گفت: در دو تا سه سال اخیر، موضوع SCF یا تأمین مالی زنجیره تأمین بهطور جدی مطرح شده است. نخستین برات الکترونیکی را به یاد دارم که در بهمنماه سال ۱۴۰۳، روی معاملات پتروشیمی اروند در بورس کالای ایران ثبت کردیم.
وی افزود: پس از آن، بانکهای دیگری از جمله بانک ملت، بانک شهر، بانک رفاه و بانک سپه نیز به این حوزه وارد شدند و شبکه بانکی، ظرفیت خود را در زمینه SCF توسعه داد. خوشبختانه سیستم تأمین مالی زنجیره تأمین بانکی نیز روزبهروز در حال گسترش است.
مرشدسلوک در ادامه مطرح کرد: اما پرسش این است که چرا درباره SCF صنعتی صحبت میکنیم؟ مگر ابزارهای شبکه بانکی، از جمله محصولات بانک ملت و سایر بانکها، نمیتوانند نیازهای موجود را برطرف کنند؟ ارزش افزودهای که SCF صنعتی میتواند بر مدل بانکی بیفزاید، چیست؟
مقررات بانکی لزوماً پاسخگوی نیاز صنعت نیست
وی در پاسخ به این پرسش اظهار کرد: نخستین موضوع این است که طراحی ابزارها و مقررات حاکم بر آنها، بر اساس ضوابط پولی و مالی انجام شده است، نه الزاماً بر پایه نیاز روز صنعت و گروههای بزرگی همچون فولاد مبارکه.
مرشدسلوک ادامه داد: ضوابط مربوط به تنظیم، صدور و کاربرد ابزارها تعیین میکند که این ابزارها بر مبنای پیشفاکتور یا فاکتور، برای کالا یا خدمات و در چه شرایطی قابل صدور باشند. در SCF بانکی، ما تابع مقررات بانک مرکزی هستیم و طبیعی است که ضوابط پولی و مالی اقتصاد کشور در اولویت قرار بگیرد؛ نه الزاماً نیاز یک هلدینگ یا رکن اقتصادی در یک زنجیره صنعتی.
وی دومین مسئله را نبود انعطاف کافی در ضوابط دانست و گفت: استانداردهای مشخصی مانند حد گروه، ذینفع واحد و حریمهای اعتباری وجود دارد. این موضوعات در سطح هلدینگها مشکلاتی ایجاد میکند و در تلفیق گروه، گاهی کل مجموعه را تحت تأثیر قرار میدهد، در حالی که راهکار منعطف و متناسبی برای این موارد در ساختار بانکی تعریف نشده است.
انتقالپذیری اعتبار؛ مزیت مدل صنعتی SCF
مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان با اشاره به مزیت دیگر SCF صنعتی اظهار کرد: در معاملات بانکی، اعتبار معمولاً باید روی یک معامله مشخص قرار گیرد تا بتوان آن را جابهجا کرد؛ اما در مدل صنعتی، با استفاده از تجربههای جهانی، امکان انتقال اعتبار میان بخشهای مختلف زنجیره فراهم میشود.
وی افزود: به این ترتیب، اعتباری که در یک بخش از زنجیره قرار دارد، میتواند در بخش دیگری مورد استفاده قرار گیرد و مولد شود. کاهش هزینههای مالی نیز از مزیتهای اساسی SCF است؛ با این تفاوت که در SCF صنعتی، این کاهش هزینه بیشتر خود را نشان میدهد.
مرشدسلوک توضیح داد: در این مدل، خدمات و کارمزدهای بانکی در ابتدای ورود به پلتفرم پرداخت میشود و پس از آن، بانک در داخل پلتفرم حضور عملیاتی ندارد. در نتیجه، هزینههای مکرر اعتبارسنجی و سایر هزینههای مرتبط نیز به فرآیند تحمیل نمیشود. این سازوکار، سرعت عملیات و ظرفیت معاملات داخلی را افزایش میدهد و به شرکتها امکان میدهد بهتر از ظرفیتهای خود استفاده کنند.
مرور تجربههای جهانی در تأمین مالی زنجیرهای
وی با اشاره به تجربههای جهانی گفت: نمونههای متعددی از این مدل در کشورهای مختلف وجود دارد که برخی از آنها حتی به ۳۰ تا ۳۵ سال قبل بازمیگردند. از میان تجربههای متعدد، چند نمونه را انتخاب کردم که نیازهای آنها تا حدی به نیاز یک مجموعه بزرگ مانند گروه فولاد مبارکه و صنعت فولاد ایران نزدیک است.
مرشدسلوک درباره یک تجربه در چین اظهار کرد: یکی از نمونههای موفق، پلتفرمی در چین بود که بر انتقال اعتبار از حلقه نخست به حلقههای بعدی کسبوکار متمرکز شده بود. این پلتفرم حدود ۵۵۶ هزار عضو جذب کرد. پروژه آن از سال ۲۰۱۸ آغاز شد و در سال ۲۰۲۲ به بهرهبرداری رسید و حجم تراکنشهای آن به حدود ۲ تریلیون یوان رسید.
وی ادامه داد: نمونه دیگری نیز بهطور خاص برای صنعت فولاد طراحی شد. مسئله اصلی در این مدل، پراکندگی اعتبار در زنجیره فولاد بود؛ اعتبار در بخشهای مختلف زنجیره تجمیع شده بود، اما نیاز نقدینگی در بخشهای پاییندستی بهشدت احساس میشد و شرکتها امکان وصول مطالبات خود را نداشتند.
گواهی دیجیتال و تسویه مطالبات در زنجیره فولاد
مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان افزود: در این تجربه، با کمک هشت بانک، اعتبارات به گواهیهای دیجیتال تبدیل و بر بستر نرمافزار میان بازیگران زنجیره مبادله شد. حدود ۱۵۰ میلیارد تومان صورتحساب نیز بهصورت توکن صادر و تسویه شد. این تجربه، یک مطالعه موردی مشخص در صنعت فولاد است که بر مبنای چنین پلتفرمی عملیاتی شده است.
وی به نمونهای در آمریکا اشاره کرد و گفت: در یک مدل دیگر، شرکتی وجود داشت که خود چندین میلیارد دلار مطالبات داشت و در عین حال، به زنجیره تأمین خود نیز بدهکار بود. این شرکت در تأمین تجهیزات با مشکل روبهرو بود و هر سال باید حجم زیادی اعتبار اسنادی باز میکرد.
مرشدسلوک تصریح کرد: در این مدل، برای شرکت یک بانک درونگروهی یا به تعبیر دیگر یک بانک مجازی ایجاد شد. اگرچه اعتبارات به توکن تبدیل نشد، اما عملاً یک ابزار بانکی درونگروهی شکل گرفت و بر مبنای حسابهای مجازی تأمینکنندگان، اعتبارات میان زنجیره بالادست و پاییندست جابهجا شد. این پلتفرم سال گذشته حدود ۶۵۰ میلیون دلار تسویه را ثبت کرد.
نتینگ؛ راهکاری برای کاهش تراکنشهای تسویه
وی نمونه دیگری را مربوط به یک کسبوکار بینالمللی با حدود ۶۵ هلدینگ فعال در ۶۵ کشور عنوان کرد و گفت: این شرکت با ارزهای مختلف، تعهدات و مطالبات متعددی داشت. مسئله آنها انتقال مطالبات و بدهیهایی بود که مبنای ارزی متفاوتی داشتند.
مرشدسلوک ادامه داد: آنها با استفاده از روش نتینگ، صورتحسابها را توکنسازی کردند و سامانهای ایجاد شد که تمام صورتحسابهای شرکتها از سراسر جهان در آن ثبت میشد. بدهیها به توکن تبدیل شد و در نهایت، سال گذشته ۸۰ هزار صورتحساب در قالب ۳۰۰ تراکنش تسویه شد.
وی گفت: در این روش، ابتدا و انتهای زنجیره به یکدیگر متصل و تسویه فقط میان حلقه ابتدایی و انتهایی انجام شد؛ در نتیجه، حلقههای میانی از فرآیند تسویه مستقیم خارج شدند و تعداد و حجم تراکنشهای تسویه به میزان محسوسی کاهش یافت.
پشتوانه بانکی؛ شرط پایداری پلتفرمهای SCF
مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان همچنین به یک نمونه ناموفق اشاره کرد و گفت: شرکت خودروسازی BYD چین نیز پلتفرم SCF خود را برای پرداخت بدهی به تأمینکنندگان و قطعهسازان راهاندازی کرد؛ اما به دلیل آنکه برای توکنهای خود پشتوانه بانکی قرار نداد، نتوانست اعتبار لازم را ایجاد کند.
وی افزود: دارندگان توکن نمیدانستند برای وصول آن در زمان سررسید باید به کجا مراجعه کنند و همین مسئله باعث شد این مدل با شکست مواجه شود. این شرکت در سال ۲۰۲۳ مدل خود را بازنگری کرد و کنسرسیومی متشکل از پنج بانک، مسئولیت ایجاد پشتوانه اعتباری بانکی برای توکنهای این شرکت را بر عهده گرفت.
مرشدسلوک اظهار کرد: در ایران نیز در گذشته تجربههایی از ایجاد SCF صنعتی وجود داشته است، اما به دلیل نبود اعتبار بانکی پشتوانه، این مدلها نتوانستند پایدار بمانند و حسابهای بدهی شرکتها را بهدرستی تهاتر کنند.
تشریح مدل عملیاتی سامانه آوای اطمینان
وی درباره مدل عملکردی سامانه آوای اطمینان گفت: این سامانه با کمک و راهنمایی شرکتهای زیرمجموعه گروه متیل طراحی شده است. در ادامه جلسه نیز خود سامانه بهصورت عملیاتی معرفی خواهد شد، اما بهطور کلی میتوان فرآیند را مرحلهبهمرحله تشریح کرد.
مرشدسلوک توضیح داد: فرض کنیم یکی از شرکتهای گروه با یک خریدار خارج از گروه، در یک بازارگاه معاملهای انجام داده است. خریدار برای تسویه اعتباری، نزد بانک وثیقه میگذارد، حد اعتباری میگیرد و یک ابزار تعهدی به نفع شرکت ما گشایش میکند.
وی ادامه داد: ابزار تعهد بانکی که پشتوانه بانکی دارد، نزد بانک عامل شرکت توثیق میشود و بانک در مقابل، تعهد پرداخت صادر میکند. برای مثال، شرکت میتواند یک برات سهماهه را نزد بانک شهر، بانک ملت یا بانک تجارت ارائه دهد و در مقابل، تعهد پرداخت آن بانک را دریافت کند.
تبدیل تعهد بانکی به توکن اعتباری
مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان گفت: پلتفرم، تعهد پرداخت بانکی را دریافت و آن را به یک توکن اعتباری تبدیل میکند. این توکنها میتوانند در آینده ارزشهای متفاوتی داشته باشند؛ زیرا ممکن است بانکی توکنهایی را که پشتوانه آنها ابزار تعهدی همان بانک است، بهعنوان وثیقه برای صدور اعتبار اسنادی یا برات بپذیرد و بانک دیگری چنین قابلیتی را نپذیرد.
وی افزود: بنابراین، بر مبنای بانک یا بانکهای عامل، نمادها و توکنهای متفاوتی تعریف خواهد شد. کیف پول همه شرکتها نیز در پلتفرم تعریف میشود و به محض اینکه ابزار تعهدی شرکت نزد بانک عامل توثیق و تعهد پرداخت صادر شود، توکن در کیف پول شرکت داخل پلتفرم قابل مشاهده خواهد بود.
تنظیمگری داخلی بر مبنای نیازهای گروه
مرشدسلوک با اشاره به بخش مدیریت عملیات معامله در پلتفرم اظهار کرد: در این بخش، مقررات و تنظیمگری بر مبنای نیاز گروه و توسط رگولاتوری تعریفشده از سوی خود گروه مشخص میشود. ضوابط حاکم بر معاملاتی که مجاز به ثبت در پلتفرم هستند، در همین بخش تعیین خواهد شد.
وی گفت: برای نمونه، مشخص میشود که آیا خدمات حملونقل نیز در پلتفرم تعریف میشود، آیا معاملات خدماتی و خرید خدمات امکان ثبت دارند و دامنه مقررات داخلی گروه چه خواهد بود. معاملات میتوانند از ERP موجود شرکتها وارد پلتفرم شوند یا بهصورت مستقیم در آن ثبت شوند.
مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان افزود: عملیات تسویه از طریق کیف پول خریدار در پلتفرم انجام میشود. اسناد انتظامی بهصورت خودکار و مرحلهبهمرحله در سراسر زنجیره ثبت و دستور پرداخت متناظر به هسته تسویه ارسال خواهد شد.
تأمین منابع و تسویه در سررسید
وی ادامه داد: در این ساختار، میتوان یک رکن دیگر را نیز تعریف کرد؛ این رکن میتواند از منابع بانکی یا منابع داخلی تأمین شود. برای مثال، صندوقهای سرمایهگذاری اختصاصی پس از اخذ مجوزهای لازم از سازمان بورس میتوانند وارد عمل شوند، بانکها میتوانند نقشآفرینی کنند یا از منابع شرکتهایی که مازاد نقدینگی دارند استفاده شود.
مرشدسلوک بیان کرد: در این فرآیند، عملیات تنزیل با تغییر و ثبت اسناد در کیف پولها و دفترکل انجام میشود، دادهها ثبت و دستورهای پرداخت متناظر در هسته معاملات درج میشود تا در سررسید، هسته تسویه کل فرآیند تسویه را انجام دهد.
وی افزود: مرز پلتفرم نیز در همین بخش مشخص است. تسویه نهایی بر اساس ضوابط رگولاتور پلتفرم، که همان هلدینگ است، میتواند بهصورت نتینگ انجام شود؛ یعنی ابتدا و انتهای زنجیره با یکدیگر تسویه کنند. همچنین ممکن است تصمیم بر این باشد که همه مسیر زنجیرهای که توکن در آن حرکت کرده، با واریز و برداشت وجه ریالی در حساب هر یک از طرفین تسویه شود.
آینده تبادل توکن میان پلتفرمهای صنعتی
مدیر شرکت مدیریت سرمایه آوای اطمینان گفت: با توسعه این ادبیات و سامانهها، ممکن است در آینده هلدینگهایی مانند خلیج فارس نیز سامانه مشابهی داشته باشند. حتی ممکن است در مجموعه فولاد مبارکه بیش از یک پلتفرم ایجاد شود و در هلدینگهای بزرگ، هر مجموعه پلتفرم اختصاصی خود را درخواست کند.
وی افزود: اطلاعاتی دارم که بسیاری از خودروسازان نیز طراحی چنین پلتفرمهایی را آغاز کردهاند و یکی از این پروژهها نیز با همکاری شرکت ما در حال انجام است.
مرشدسلوک تأکید کرد: توکنها در آینده میتوانند میان پلتفرمها قابل تبادل باشند. برای مثال، اگر گروهی مانند ماموت نیز چنین ابزاری را طراحی کند، در صورت استاندارد، قابلمصرف و هماعتبار بودن توکنها، امکان تبادل آنها میان پلتفرمهای SCF فراهم میشود.
وی ادامه داد: به این ترتیب، هنگامی که زنجیره وارد یک هلدینگ دیگر میشود، خواه آن مجموعه مشتری ما باشد یا ما از آن خدمات دریافت کنیم، امکان انتقال توکن وجود خواهد داشت و این ابزارها در سررسید تسویه میشوند.
نظر شما