کمیسیون اروپا در قالب اصلاحات جدید «نظام تجارت انتشار آلایندهها» (EU ETS)، پیشنهاد داده است که از سال ۲۰۳۱ اعطای مجوزهای رایگان انتشار دیاکسیدکربن تنها به شرکتهایی اختصاص یابد که متعهد به سرمایهگذاری در پروژههای کربنزدایی در اروپا شوند. این پیشنهاد، اگرچه از سوی سرمایهگذاران بهعنوان گامی در جهت افزایش پاسخگویی شرکتها مورد استقبال قرار گرفته، اما همزمان نگرانیهایی را درباره تضعیف انگیزه صنایع برای کاهش انتشار گازهای گلخانهای نیز ایجاد کرده است.
کمیسیون اروپا جمعه گذشته بسته پیشنهادی اصلاح سیستم تجارت انتشار آلایندهها (EU Emissions Trading System - ETS) را ارائه کرد.بر اساس این پیشنهاد، روند کاهش مجاز انتشار گازهای گلخانهای کندتر خواهد شد و صنایع انرژیبر از جمله فولاد و سیمان برای مدت طولانیتری از سهمیههای رایگان انتشار کربن بهرهمند خواهند شد. همچنین دوره تخصیص این مجوزهای رایگان تا سال ۲۰۳۸ تمدید میشود. هدف از این اقدام، کاهش فشار هزینهای بر صنایع اروپایی و تقویت توان رقابتی آنها در برابر رقبای خارجی عنوان شده است.
شرط جدید؛ سرمایهگذاری در کربنزدایی برای دریافت سهمیه رایگان
مهمترین تغییر پیشنهادی کمیسیون اروپا آن است که از سال ۲۰۳۱، شرکتها تنها در صورتی میتوانند مجوزهای رایگان انتشار کربن دریافت کنند که متعهد شوند در پروژههای کربنزدایی داخل اروپا سرمایهگذاری کنند.این تغییر، یکی از اساسیترین اصلاحات نظام ETS محسوب میشود؛ سیستمی که فعالان محیطزیست سالها آن را به اعطای رایگان مجوزهای انتشار بدون دریافت تعهد مشخص از صنایع آلاینده متهم کرده بودند.
«امینه ایشچیل»، مدیر بخش اقلیم شرکت Storebrand Asset Management که حدود ۱۲۵ میلیارد یورو دارایی را مدیریت میکند، این پیشنهاد را «ابزاری قدرتمند برای سرمایهگذاران» توصیف کرد. به گفته وی، مجوزهای رایگان انتشار از این پس به نوعی قرارداد الزامآور برای رعایت تعهدات زیستمحیطی تبدیل خواهند شد.
او افزود که سرمایهگذاران اکنون میتوانند اطلاعات دقیقی درباره برنامههای سرمایهگذاری شرکتها در حوزه کربنزدایی درخواست کنند و همچنین ریسک مالی ناشی از احتمال از دست دادن سهمیههای رایگان انتشار را در ارزیابیهای خود لحاظ کنند.
دریافت کامل سهمیه رایگان منوط به اجرای سرمایهگذاری
طبق پیشنهاد کمیسیون اروپا:شرکتهایی که برنامه قابل قبول سرمایهگذاری در کربنزدایی ارائه کنند، در ابتدا ۸۰ درصد سهمیه رایگان خود را دریافت خواهند کرد، ۲۰ درصد باقیمانده تنها پس از اجرای واقعی سرمایهگذاریهای وعده دادهشده آزاد خواهد شد و در صورتی که شرکت نتواند برنامهای معتبر ارائه دهد یا به تعهدات سرمایهگذاری خود عمل نکند، امکان لغو مجوزهای رایگان انتشار وجود خواهد داشت.
به اعتقاد ایشچیل، این سازوکار میتواند جایگزین گزارشهای داوطلبانه و بعضاً مبهم ESG شود و آنها را با برنامههای استاندارد، الزامآور و قابل حسابرسی برای کاهش انتشار کربن جایگزین کند.
«نیک گسکل»، مدیر ارشد سرمایهگذاری پایدار در شرکت Aberdeen Investments با دارایی تحت مدیریت حدود ۳۸۴ میلیارد پوند، معتقد است این سیاست میان حفظ انگیزه ناشی از قیمتگذاری کربن و نیاز صنایع دشوار برای کاهش انتشار، تعادل ایجاد میکند.با این حال، برخی سرمایهگذاران نسبت به سایر بخشهای بسته اصلاحی ابراز نگرانی کردهاند.
۲۵۵ میلیارد یورو مجوز رایگان در معرض تغییر
از سال ۲۰۱۳ تاکنون، اتحادیه اروپا حدود ۲۵۵ میلیارد یورو مجوز رایگان انتشار دیاکسیدکربن در اختیار صنایع قرار داده است تا هزینههای ناشی از قیمتگذاری کربن را کاهش دهد و رقابتپذیری آنها در برابر تولیدکنندگان خارج از اروپا حفظ شود.اما در چارچوب مقررات جدید، شرکتها باید حداقل معادل ارزش مالی مجوزهای رایگان دریافتی، در پروژههای کربنزدایی سرمایهگذاری کنند.این اصلاحات بخشی از راهبرد گسترده بروکسل برای احیای توان صنعتی اروپا و جلوگیری از انتقال سرمایهگذاریها به ایالات متحده و چین به شمار میرود.
با وجود استقبال از شرط سرمایهگذاری، برخی فعالان بازار سرمایه معتقدند اصلاحات جدید ممکن است در مجموع فشار بر صنایع برای کاهش انتشار را کاهش دهد.«ریکه برگ یاکوبسن»، مدیر ESG صندوق بازنشستگی AkademikerPension، ضمن حمایت از هدایت درآمدهای ETS به سمت پروژههای کربنزدایی گفت:«پرسش اصلی این است که آیا این اقدامات برای جبران کاهش سختگیریهای اعمالشده بر محدودیت انتشار کربن کافی خواهد بود یا خیر.»
وی هشدار داد که اصلاحات پیشنهادی در مجموع به صنایع اجازه خواهد داد دیاکسیدکربن بیشتری منتشر کنند و این موضوع میتواند اثربخشی نظام تجارت انتشار را کاهش دهد.
مذاکرات نهایی طی یک سال آینده
پیشنهاد کمیسیون اروپا اکنون باید وارد روند بررسی و مذاکره میان دولتهای عضو اتحادیه اروپا و پارلمان اروپا شود و انتظار میرود طی یک سال آینده تغییراتی در متن نهایی آن اعمال شود.«پیتر لیزه»، نماینده ارشد بزرگترین فراکسیون پارلمان اروپا و مسئول هدایت مذاکرات این پرونده، از اصل این پیشنهاد حمایت کرد و گفت:«میخواهیم به صنایع زمان بیشتری بدهیم، اما در این مدت نباید دست روی دست بگذارند و هیچ اقدامی انجام ندهند. هدف ما سرمایهگذاری در داخل اتحادیه اروپا است و این پیشنهاد نسبت به گذشته بسیار مؤثرتر به تحقق این هدف کمک میکند.»
اصلاحات پیشنهادی ETS نشاندهنده تلاش اتحادیه اروپا برای ایجاد توازن میان حفظ رقابتپذیری صنایع انرژیبر و تسریع روند کربنزدایی است. در صورت تصویب نهایی، شرکتهای فولادی، سیمانی و سایر صنایع پرانتشار برای حفظ مزایای مجوزهای رایگان، ناچار خواهند بود سرمایهگذاریهای قابل اندازهگیری و قابل راستیآزمایی در فناوریهای کمکربن و پروژههای کاهش انتشار گازهای گلخانهای انجام دهند؛ اقدامی که میتواند مسیر گذار صنعتی اروپا به اقتصاد کمکربن را تسریع کند.
نظر شما