به گزارش ایراسین، صنعت خودروی ایران امروز در نقطهای ایستاده که دیگر نمیتوان آن را صرفاً با شاخصهایی مانند میزان تولید یا سطح کیفی محصولات توضیح داد؛ آنچه اکنون با آن مواجهیم، حاصل انباشت چند دهه سیاستگذاری غیرکارشناسی، مداخلات گسترده و تصمیمات دستوری در یکی از راهبردیترین صنایع کشور است؛ این صنعت نهتنها از مسیر توسعه و رقابتپذیری فاصله گرفته، بلکه تحت فشار همزمان قیمتگذاری دستوری، تحریمهای داخلی و خارجی، کمبود شدید نقدینگی بهویژه در حوزه ارزی و ناترازیهای ساختاری، وارد مرحلهای شده که بیش از هر چیز دغدغه بقا دارد.
در چنین فضایی، سخن گفتن از کیفیت، نوآوری یا حتی اصلاحات مقطعی، بدون بازنگری در بنیانهای سیاستگذاری، چندان معنایی ندارد. حذف تدریجی ارز ترجیحی، تشدید شکاف میان قیمت تمامشده و توان خرید مصرفکننده، رکود عمیق بازار و انتقال تقاضا به خودروهای کارکرده، تنها بخشی از پیامدهای مسیری است که طی سالها برای صنعت خودرو ترسیم شده است. بررسی وضعیت امروز این صنعت، در واقع واکاوی مجموعهای از خطاهای استراتژیک و تصمیمات کلان است که آینده بازار خودرو و توان تولید صنعتی کشور را با ابهام جدی مواجه کرده است.
صنعت خودرو ایران در بحران بقا
مسیح فرزانه، کارشناس و فعال صنعت و بازار خودرو در گفتوگو با خبرنگار ایراسین درباره وضعیت فعلی صنعت خودروی ایران اظهار کرد: صنعت خودروسازی کشور در شرایطی قرار دارد که میتوان گفت برای بقا میجنگد؛ بنابراین در چنین وضعیتی نه امکان توسعه دارد و نه توان رقابت، در نتیجه سخن گفتن از کیفیت عملاً بیمعناست.
وی در پاسخ به این پرسش که مهمترین متغیر تهدیدکننده تولید خودرو در شرایط فعلی کدام است؛ قیمتگذاری، تحریم، انرژی یا مدیریت، افزود: وضعیت امروز صنعت خودرو حاصل دههها سیاستگذاریهای کلان و غیرکارشناسی در حوزه اقتصاد و دانش خودرو است؛ این شرایط در کنار تصدیگری دولتها در همه ادوار، بهویژه در حوزه قیمتگذاری دستوری، و همچنین تحریمها در دو بخش داخلی و بینالمللی شکل گرفته است، در میان همه این عوامل، کلانترین متغیر اثرگذار، کمبود نقدینگی بهویژه در حوزه ارزی است.
این کارشناس و فعال صنعت و بازار خودرو در پاسخ به این پرسش که آیا میتوان گفت صنعت خودرو وارد فاز «فرسایش ساختاری» شده است، بیان کرد: همانطور که در پاسخ به پرسش نخست اشاره کردم، به نظر میرسد این صنعت از مرحله فرسایش عبور کرده و اکنون به مرحله جنگیدن برای بقا رسیده است.
فرزانه درباره بزرگترین خطای سیاستگذار در صنعت خودرو ادامه داد: به باور من، برآیند وضعیت امروز صنعت و بازار خودرو حاصل سه خطای استراتژیک بزرگ است؛ نخست، قیمتگذاری دستوری، دوم تأکید بر مسیر خیالی و توصیف خود بهعنوان تولیدکننده، و سوم تصدیگری حداکثری دولتها در این صنعت است.
وی افزود: در حالی از تولید سخن گفته میشود که در عمل، صنعت خودرو در کشور بیشتر ماهیت مونتاژی و آن هم با کیفیتی نهچندان مطلوب دارد و شاخصههای واقعی تولید در مقیاسهای توسعهپذیر، قابلیت صادرات محصول و فناوری و حضور در بازارهای جهانی رقابتی تعریف میشود؛ شاخصههایی که صنعت خودروی ایران از آنها بیبهره مانده است.
حذف ارز ترجیحی و جهش قیمتها؛ رکود بازار و فشار بر خودروهای داخلی و مونتاژی
کارشناس و فعال صنعت و بازار خودرو با اشاره به تأثیر حذف تدریجی ارز ترجیحی بر قیمت تمامشده خودرو گفت: این موضوع در حال حاضر به شکل افزایش افسارگسیخته قیمتها از درِ کارخانه و سپس تورم انباشته در بازار، آثار منفی خود را نشان داده است؛ در نهایت، خروجی این روند به تعمیق رکود در بازار خودرو، کاهش چشمگیر معاملات و حرکت بخش عمده مصرفکنندگان به سمت خرید خودروهای کارکرده منجر شده است.
کارشناس و فعال صنعت و بازار خودرو در پاسخ به این پرسش که اگر ارز ترجیحی حذف شود، صنعت خودرو اصلاح و یا وارد شوک جدید خواهد شد، توضیح داد: از ابتدای سال جاری، عملاً حذف ارز ترجیحی در حوزه واردات خودرو اعمال شده و این روند به تدریج به خودروهای مونتاژی چینی و تولیدات داخلی نیز سرایت کرده است؛ بهگونهای که انتظار میرود فشارها در هر دو بخش چینیها و ایرانیها بیشتر هم شود؛ به نظر میرسد چنین رویکردی از سوی سیاستگذاران حامل یک پیام روشن است، منابع ارزی برای این حوزه کاهش یافته و از این پس، تأمین مالی در این بخش بیش از گذشته بر عهده خود شرکتها خواهد بود؛ این روند نهتنها بازار خودروهای وارداتی را با جهش قیمتی مواجه کرده، بلکه اثر آن به بازار محصولات داخلی و مونتاژی چینی نیز منتقل شده است؛ بهطوری که کف قیمت ارزانترین خودروی صفرکیلومتر داخلی به مرز یک میلیارد تومان نزدیک شده است، پیامد طبیعی این شرایط، عدم تناسب قیمتها با توان اقتصادی خریداران، افت محسوس معاملات و در نهایت تضعیف هرچه بیشتر بنیه بازار خودرو بوده است.
نظر شما