پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ محدودیت منابع اولیه، ناترازی انرژی و تشدید الزامات زیستمحیطی، الگوی سنتی تولید و مصرف در صنایع فولادی را با چالشهای جدی مواجه کرده است. در چنین شرایطی، اقتصاد چرخشی دیگر صرفاً راهکاری برای مدیریت پسماندهای صنعتی نیست، بلکه به ضرورتی راهبردی برای افزایش بهرهوری، کاهش اتلاف منابع و بازتعریف فرایندهای تولید تبدیل شده است.
در همین راستا، کارشناسان حاضر در پنل «اقتصاد چرخشی در صنعت فولاد، از مدیریت پسماند تا خلق ارزش اقتصادی» در نمایشگاه ایران متافو ۱۴۰۵، ابعاد مختلف این رویکرد را بررسی کردند و بر نقش صنایع بزرگ، دانشگاهها و شرکتهای دانشبنیان در تحقق آن تأکید داشتند.

اقتصاد چرخشی؛ مسیری برای خلق ارزش اقتصادی در فولاد هرمزگان
رضا بارانپویان، مدیرعامل شرکت نگین فولاد هرمزگان، در این پنل با اشاره به ظرفیتهای اقتصاد چرخشی برای ارتقای بهرهوری اقتصادی اظهار کرد: اجرای این رویکرد از یکسو زمینه افزایش ارزش اقتصادی داراییهای موجود و ایجاد ارزش افزوده بیشتر برای فولاد هرمزگان را فراهم میکند و از سوی دیگر، میتواند به الگویی قابل توسعه برای سایر صنایع مشابه تبدیل شود.
وی با اشاره به پیامدهای زیستمحیطی دفن این پودرها افزود: پیش از اجرای این پروژه، پودرهای قالب پس از مصرف دفن میشدند؛ اقدامی که آثار مخرب زیستمحیطی به همراه داشت. اجرای موفق این طرح، حاصل پذیرش ریسک و حمایت فولاد هرمزگان از راهکارهای فناورانه بود.
این تجربه نشان میدهد که اقتصاد چرخشی در صنعت فولاد میتواند از پروژههای مشخص و قابلاندازهگیری آغاز شود؛ پروژههایی که همزمان هزینههای زیستمحیطی را کاهش میدهند و امکان بازگشت مواد به چرخه ارزش را فراهم میکنند.
اقتصاد چرخشی و خلق ارزش اقتصادی در فولاد هرمزگان
اردشیر پورشعبان، عضو هیئت علمی جهاد دانشگاهی، نیز با تأکید بر ضرورت توسعه راهکارهای علمی و فناورانه در حوزه اقتصاد چرخشی اظهار کرد: با شناسایی علمی پسماندها، توسعه فناوریهای بازیافت، اجرای طرحهای پایلوت و تدوین استانداردهای لازم میتوان بخش قابل توجهی از مواد دورریز را به منابع اقتصادی تبدیل کرد و گام مؤثری در مسیر توسعه پایدار برداشت.
پورشعبان همچنین با اشاره به نبود قانون مشخص برای بازیابی پسماندهای صنعتی در کشور، بر ضرورت ورود دانشگاهها به این حوزه تأکید کرد. به اعتقاد وی، توسعه اقتصاد چرخشی بدون پشتوانه علمی، پژوهشی و چارچوبهای قانونی نمیتواند به یک الگوی فراگیر در صنایع تبدیل شود.

تبدیل پسماندهای صنعتی به منابع اقتصادی
مسعود هراتیان، مدیر پژوهش و نوآوری فولاد مبارکه، نیز با اشاره به ابعاد مدیریتی و فناورانه اقتصاد چرخشی اظهار کرد: در این رویکرد تلاش میکنیم علاوه بر مدیریت بهینه منابع، فرهنگ اقتصاد چرخشی را در مجموعه توسعه دهیم و با بهرهگیری از فناوری و نوآوری، زمینه خلق ارزش اقتصادی را فراهم کنیم.
مدیر پژوهش و نوآوری گروه فولاد مبارکه، صنایع بزرگ را از بازیگران اصلی توسعه اقتصاد چرخشی دانست و تصریح کرد: همانطور که صنایع بزرگ در توسعه ملی نقش پیشران دارند، در اقتصاد چرخشی نیز باید مسئولیت و نقش خود را ایفا کنند. وی همچنین بر اهمیت همکاری میان شرکتهای فولادی تأکید کرد و گفت: اقتصاد چرخشی و فناوری در مرز شرکتها حرکت میکنند؛ بنابراین شرکتهای فولادی میتوانند با همکاری و همافزایی، از مزایای این رویکرد بهرهمند شوند.
این نگاه، اقتصاد چرخشی را از سطح اقدامات منفرد بنگاهها فراتر میبرد و به ضرورت شکلگیری شبکهای از همکاریهای فناورانه و صنعتی اشاره دارد؛ شبکهای که در آن، پسماند و منابع مازاد یک شرکت میتواند به نهاده ارزشمند شرکت دیگر تبدیل شود.

بازطراحی محصولات و فرایندها؛ گامی برای افزایش بهرهوری
حجت سمائی، معاون توسعه و سرمایهگذاری صندوق خطرپذیر فولاد مبارکه، نیز با اشاره به رویکردهای پیشرفتهتر اقتصاد چرخشی اظهار کرد: در این رویکردها، بازطراحی محصولات و بازنگری در فرایندهای تولید اهمیت پیدا میکند و از همان ابتدای طراحی و تولید تلاش میشود مصرف مواد اولیه کاهش یابد، اتلاف منابع به حداقل برسد و بهرهوری انرژی افزایش پیدا کند.
وی با بیان اینکه این دیدگاه بر یکی از بنیادیترین اصول اقتصاد چرخشی تأکید دارد: بهجای آنکه مدیریت پسماند در انتهای فرایند تولید مورد توجه قرار گیرد، باید از ابتدا طراحی فرایندها به شکلی باشد که مصرف منابع، تولید ضایعات و اتلاف مواد به حداقل برسد.
مجموع دیدگاههای مطرحشده در این پنل نشان میدهد که تحقق اقتصاد چرخشی در صنعت فولاد، به رویکردی فراتر از بازیافت پسماندها نیاز دارد. مدیریت بهینه منابع، شناسایی علمی مواد دورریز، توسعه فناوریهای بازیافت، تدوین استانداردها و بازطراحی محصولات و فرایندهای تولید، از جمله اقداماتی هستند که میتوانند زمینه کاهش اتلاف منابع و افزایش ارزش اقتصادی داراییهای موجود را فراهم کنند. در این مسیر، توسعه فرهنگ اقتصاد چرخشی در صنایع و بهرهگیری از ظرفیتهای علمی و فناورانه، نقش مهمی در گسترش این الگو خواهد داشت.
نظر شما