پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ در صنعتی که بهره‌وری آن به آمادگی تجهیزات، کیفیت فرایندها و توان تخصصی نیروی انسانی وابسته است، فاصله میان آموزش دانشگاهی و محیط واقعی تولید می‌تواند به یکی از هزینه‌های پنهان بنگاه تبدیل شود. مهندسی که با دانش نظری وارد کارخانه می‌شود، برای شناخت تجهیزات، درک محدودیت‌های عملیاتی و تطبیق آموخته‌های خود با شرایط تولید به زمان نیاز دارد. کاهش این فاصله، نه‌تنها مسئله‌ای آموزشی، بلکه بخشی از معادله بهره‌وری و توسعه قابلیت‌های صنعتی است.
در صنعت فولاد، این مسئله ابعاد پیچیده‌تری پیدا می‌کند. کار با تجهیزات سنگین، شناخت رفتار مواد در فرایندهای متالورژیکی و مواجهه با مسائل عملیاتی خطوط تولید، مهارت‌هایی هستند که انتقال آن‌ها به محیط واقعی کارخانه وابستگی دارد. در چنین شرایطی، هرچه آموزش تخصصی به تجربه عملی نزدیک‌تر شود، امکان آماده‌سازی نیروهای متناسب با نیازهای صنعت افزایش می‌یابد. این همان نقطه‌ای است که همکاری دانشگاه و صنعت می‌تواند از یک ارتباط آموزشی به سرمایه‌گذاری بلندمدت روی سرمایه انسانی تبدیل شود.
اجرای طرح فرآ با همکاری فولاد هرمزگان
شرکت فولاد هرمزگان با همکاری دانشگاه هرمزگان و اجرای طرح «فرآ»، درصدد است بخشی از این مسیر را در دوران تحصیل دانشجویان شکل دهد. بر اساس این برنامه، دانشجویان مهندسی مکانیک و متالورژی ۴۰ واحد از دروس عملی خود را در محیط کارخانه سپری می‌کنند و در کنار متخصصان صنعتی با فرایندهای واقعی تولید و تعمیرات آشنا می‌شوند. در نخستین مرحله نیز ۳۰ دانشجو، شامل ۱۵ دانشجوی مکانیک و ۱۵ دانشجوی متالورژی، در این طرح پذیرش خواهند شد.
اهمیت این الگو در تغییر محل آموزش بخشی از مهارت‌های تخصصی است. در ساختار متعارف، دانشگاه مسئول انتقال دانش علمی است و کارخانه پس از ورود نیروی جدید، بخش قابل‌توجهی از فرایند آموزش عملی را برعهده می‌گیرد. طرح «فرآ» تلاش می‌کند این دو مرحله را به یکدیگر نزدیک کند تا دانشجو پیش از ورود به بازار کار، شناخت دقیق‌تری از محیط تولید و الزامات فعالیت صنعتی به دست آورد. در این مدل، دانشجوی مکانیک در کنار واحد تعمیرات با تجهیزات و ماشین‌آلات آشنا می‌شود و دانشجوی متالورژی فرصت شناخت فرایندهای ذوب، ریخته‌گری و آلیاژسازی را پیدا می‌کند.
با این حال، ظرفیت این همکاری صرفا به آماده‌سازی نیروی انسانی محدود نمی‌شود. حضور دانشجویان در کارخانه می‌تواند زمینه انتقال دانش دانشگاهی به مسائل واقعی تولید را نیز فراهم کند. خطوط تولید فولاد با مجموعه‌ای از چالش‌های فنی، عملیاتی و فناورانه مواجه‌اند که حل آن‌ها به دانش تخصصی و توان تحلیل نیاز دارد. اگر این مسائل به پروژه‌های دانشگاهی متصل شوند، کارخانه به محیطی برای آزمون ایده‌ها و دانشگاه به شریک توسعه راه‌حل‌های صنعتی تبدیل خواهد شد. در چنین شرایطی، ارتباط میان آموزش و تولید می‌تواند به افزایش بهره‌وری و توسعه قابلیت‌های فناورانه نیز کمک کند.
از آموزش مهارتی تا خلق ارزش اقتصادی در صنعت فولاد
این همکاری برای فولاد هرمزگان نیز معنای مشخصی دارد. تربیت نیروهایی که پیش از استخدام با محیط صنعتی آشنا شده‌اند، می‌تواند زمان تطبیق نیروی انسانی با شرایط کارخانه را کاهش دهد و زمینه بهره‌گیری مؤثرتر از دانش تخصصی را فراهم کند. همچنین، آشنایی دانشجویان با نیازهای واقعی صنعت، امکان تعریف پروژه‌هایی را افزایش می‌دهد که مستقیماً به بهبود عملکرد تجهیزات، ارتقای کیفیت تولید و توسعه محصولات ارزش‌افزا مرتبط هستند. البته تحقق این ظرفیت‌ها به کیفیت آموزش عملی، میزان مشارکت دانشجویان در فعالیت‌های تخصصی و استمرار ارتباط میان دانشگاه و کارخانه وابسته است.
در این میان، موفقیت طرح «فرآ» به چگونگی تبدیل تجربه آموزشی به قابلیت صنعتی بستگی دارد. حضور دانشجویان در محیط کارخانه، به‌تنهایی تضمین‌کننده انتقال مهارت یا خلق ارزش اقتصادی نیست. تعریف برنامه‌های آموزشی هدفمند، مشارکت فعال متخصصان صنعتی، اتصال پروژه‌های دانشگاهی به مسائل واقعی تولید و ارزیابی نتایج همکاری، عواملی هستند که می‌توانند اثربخشی این الگو را تعیین کنند. از همین رو، سنجش عملکرد طرح در سال‌های آینده باید علاوه بر تعداد دانشجویان پذیرش‌شده، میزان مهارت‌آموزی، دستاوردهای پژوهشی و نقش فارغ‌التحصیلان در بهبود فرایندهای صنعتی را نیز دربرگیرد.
صنعت فولاد در مسیر افزایش بهره‌وری و توسعه فناوری، به سرمایه‌گذاری در تجهیزات و زیرساخت‌های جدید نیاز دارد؛ اما بخشی از ظرفیت رشد آن در توان نیروی انسانی برای بهره‌گیری از همین امکانات نهفته است. طرح «فرآ» در فولاد هرمزگان را می‌توان تلاشی برای نزدیک‌کردن دو بخش از این معادله دانست؛ تلاشی که در صورت پیوند مؤثر آموزش، تجربه عملی و نیازهای تولید، می‌تواند مسیر تربیت مهندسان را با الزامات صنعت هم‌راستا کند و دانشگاه را به یکی از بازیگران توسعه قابلیت‌های صنعتی تبدیل سازد.
نظر شما