ماهنامه فولادآینده‌؛ در نمایشگاه سالانه فناوری «ایکس‌پنگ»، رباتی انسان‌نما با ظاهری زنانه و گام‌هایی نرم روی صحنه راه رفت و تماشاگران را میان تحسین و تردید نگه داشت. حرکت‌هایش آن‌قدر طبیعی بود که در شبکه‌های اجتماعی این گمانه قوت گرفت که شاید انسانی درون آن پنهان شده باشد. «هه شیائوپنگ»، بنیان‌گذار و رئیس ایکس‌پنگ، برای پایان دادن به شایعه‌ها همان روز روی صحنه پوست مصنوعی ربات را کنار زد و اجزای مکانیکی‌اش را نشان داد. پیام او به جمعیت، نوعی دهن‌کجی به نگاه‌های تردیدآمیز بود: «مردم هنوز هم باور نمی‌کنند که چنین فناوری پیشرفته‌ای می‌تواند از دل یک استارتاپ چینی بیرون بیاید.» برای او، این بی‌پروایی تکرار تاریخ بود؛ درست مانند یک دهه پیش که خودروهای برقی چینی، با انگِ «کالای بنجل»، از سوی بازارهای جهانی جدی گرفته نمی‌شدند، اما طولی نکشید که همان منتقدان را به تکاپو برای وضع تعرفه‌های حفاظتی واداشتند.

آن تردید حالا جای خود را به واقعیتی داده که دولت‌های خارجی را نگران کرده است. خودروسازان چینی توانسته‌اند خودروهای برقی را هم خوب و هم ارزان بسازند؛ آن‌قدر رقابتی که برخی کشورها برای مهار ورودشان به وضع تعرفه روی آورده‌اند. اکنون آقای «هه» می‌خواهد همان الگو را در حوزه‌های تازه‌ای تکرار کند: ربات‌های انسان‌نما، خودروهای پرنده و تاکسی‌های خودران. در نگاه او، فرصت واقعی پیش از آن شکل می‌گیرد که همه آن را به‌عنوان یک «روند» ببینند. شاید به همین دلیل بود که شرکتش در اول آوریل نام خود را از «ایکس‌پنگ موتورز» به «ایکس‌پنگ گروپ» تغییر داد؛ تغییری که قرار است نشان دهد این شرکت دیگر فقط یک خودروساز نیست.

«هه شیائوپنگ» از صنعت خودرو آغاز نکرد. او در دهه ۱۹۹۰ در گوانگ‌ژو علوم کامپیوتر خواند و بعدتر با هم‌بنیان‌گذاری «UCWeb» در سال ۲۰۰۴ به ثروت رسید. این مرورگر موبایلی تا سال ۲۰۱۲ به ۵۰۰ میلیون کاربر رسید و با ورود «علی‌بابا» او را به جرگه میلیاردرهای فناوری برد. اما «هه» به‌جای ماندن در حوزه اینترنت، به این جمع‌بندی رسید که خودروها باید هم برقی باشند و هم هوشمند. او در سال ۲۰۱۴ ایکس‌پنگ را هم‌بنیان گذاشت و از ۲۰۱۷ هدایت آن را در دست گرفت. شرط او این بود که آینده صنعت خودرو نه فقط در موتور برقی، بلکه در ترکیب نرم‌افزار، تراشه و سامانه‌های هوشمند رانندگی رقم خواهد خورد.

برخلاف خودروهای برقی که بر پایه بازاری موجود رشد کردند، ربات‌های انسان‌نما باید ابتدا ثابت کنند چرا و برای چه کسی ضروری‌اند

این تشخیص زودهنگام بی‌نتیجه نماند. در سال ۲۰۲۳، «فولکس‌واگن» حدود ۵ درصد از سهام ایکس‌پنگ را به ارزش ۷۰۰ میلیون دلار خرید و اکنون از برخی فناوری‌های این شرکت، از جمله تراشه‌های هوش مصنوعی و سامانه‌های کمک‌راننده، در مدل‌های خود برای بازار چین استفاده می‌کند. این همکاری نشانه‌ای بود از اینکه ایکس‌پنگ دیگر صرفاً یک تازه‌وارد چینی نیست، بلکه به بازیگری قابل‌اعتنا در آینده خودرو بدل شده است.با این همه، موفقیت در بازار خودروهای برقی تضمینی برای پیروزی در میدان‌های بعدی نیست. آقای «هه» برای تحقق جاه‌طلبی تازه خود باید از سه مانع عمده عبور کند.

نخستین مانع، بقا در بازار بی‌رحم خودروهای برقی چین است؛ بازاری که خود او بارها آن را «حمام خون» توصیف کرده است. هنوز نزدیک به ۱۰۰ برند قابل‌توجه در این بازار حضور دارند و بسیاری از آن‌ها برای کسب سهم بازار، قیمت‌ها را تا مرز نابودی حاشیه سود پایین می‌آورند. ایکس‌پنگ تنها در سه‌ماهه چهارم سال ۲۰۲۵ برای نخستین بار به سوددهی رسید. با این حال، «هه» به‌جای عقب‌نشینی از سرمایه‌گذاری‌های پرهزینه، گفته است شرکتش امسال یک میلیارد دلار در هوش مصنوعی هزینه خواهد کرد.

مانع دوم، چالشی فنی است. حرکت از خودروهای برقی به ربات‌های انسان‌نما و خودروهای پرنده، توسعه طبیعی یک محصول نیست؛ جهشی بزرگ به حوزه‌هایی است که هنوز قواعدشان به‌طور کامل تثبیت نشده است. ساخت یک ربات انسان‌نما، به‌ویژه در موضوعاتی چون تعادل، ایمنی، حرکت طبیعی و تعامل با محیط، تفاوتی جدی با ساخت خودرو دارد. همان‌طور که یکی از تحلیلگران گفته است، «ربات انسان‌نما صرفاً یک خودرو با پا نیست.»

مانع سوم، به بازار و قانون‌گذاری مربوط می‌شود. ایکس‌پنگ می‌گوید ربات‌های انسان‌نمایش در اواخر امسال و خودروهای پرنده‌اش در سال ۲۰۲۷ به تولید انبوه می‌رسند. خودروهای پرنده به مجوزهای قانونی، زیرساخت مناسب، استانداردهای ایمنی و مدل کسب‌وکار روشن نیاز دارند. ربات‌های انسان‌نما نیز با مسئله‌ای بنیادی‌تر روبه‌رو هستند: هنوز تقاضایی تثبیت‌شده برای آن‌ها وجود ندارد. برخلاف خودروهای برقی که بر پایه بازاری موجود رشد کردند، ربات‌های انسان‌نما باید ابتدا ثابت کنند چرا و برای چه کسی ضروری‌اند.

خوش‌بینان می‌گویند این بازار در آینده عظیم خواهد شد. «مورگان استنلی» برآورد کرده که ارزش بازار ربات‌های انسان‌نما تا سال ۲۰۵۰ می‌تواند به ۵ تریلیون دلار برسد. اما تردیدها نیز کم نیست. سازندگان ربات می‌گویند این ماشین‌ها روزی لباس خواهند شست، غذا خواهند پخت و از سالمندان مراقبت خواهند کرد. با این حال، تحقق چنین وعده‌هایی به حجم عظیمی از داده، آموزش و آزمون نیاز دارد. از همین رو برخی تحلیلگران نگران‌اند که تب کنونی پیرامون ربات‌های انسان‌نما، بیش از آنکه بر تقاضای واقعی تکیه داشته باشد، نشانه شکل‌گیری حبابی تازه باشد.

آقای «هه» می‌گوید نخستین ربات‌های انسان‌نمای ایکس‌پنگ را در نمایشگاه‌های این شرکت در حدود ۶۰ کشور مستقر خواهد کرد. وظیفه آن‌ها در ابتدا ساده است: خوش‌آمدگویی به مشتریان. اما شاید همین نقش کوچک، پیش‌درآمد جاه‌طلبی بزرگ‌تری باشد؛ جاه‌طلبیِ تبدیل یک خودروساز نوپا به یکی از معماران ماشین‌های آینده.