پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ تهدید به اعمال تعرفه بر واردات مس، بدون اجرای عملی آن، به ابزاری برای افزایش ذخایر این فلز راهبردی در آمریکا تبدیل شده است. از زمان آغاز بررسی امنیت ملی واردات مس به دستور دونالد ترامپ، رئیس‌جمهوری آمریکا، در فوریه ۲۰۲۵، قیمت مس در بورس کالای شیکاگو (CME) با پریمیوم (صرف قیمت) نسبت به بورس فلزات لندن (LME) معامله شده و همین اختلاف قیمت، جریان گسترده‌ای از محموله‌های مس را به سمت بازار آمریکا هدایت کرده است.

برآوردها نشان می‌دهد ذخایر مس موجود در این کشور اکنون به حدود ۱.۱ میلیون تن رسیده و از ذخایر انباشته‌شده در دوران جنگ سرد نیز فراتر رفته است؛ با این حال، تداوم این وضعیت به تحولات بازار و تصمیم نهایی واشنگتن درباره تعرفه واردات مس تصفیه‌شده بستگی دارد.

تهدید تعرفه‌ای؛ محرک ورود گسترده مس به آمریکا

از زمانی که دونالد ترامپ در فوریه ۲۰۲۵ دستور آغاز بررسی امنیت ملی درباره واردات مس به آمریکا را صادر کرد، قیمت مس در بورس کالای شیکاگو (CME) با قیمتی بالاتر از بورس فلزات لندن (LME) معامله شده است. این اختلاف قیمت، فرصت آربیتراژ (Arbitrage) ایجاد کرد و موجب شد حجم زیادی از مس از بازارهای جهانی به مقصد آمریکا سرازیر شود.

در پایان ژوئیه ۲۰۲۵، دولت آمریکا تعرفه‌هایی را اعلام کرد که صرفاً محصولات مسی را دربر می‌گرفت؛ با این حال، کاخ سفید از آن زمان تاکنون تصمیم مشخصی درباره تعرفه مس تصفیه‌شده اعلام نکرده است.در چنین شرایطی، این پرسش مطرح می‌شود که چرا واشنگتن باید برای اعلام تصمیم نهایی عجله کند؟ آمریکا اکنون بیش از یک میلیون تن مس در اختیار دارد و به‌دلیل صرف قیمت موجود در بورس کالای شیکاگو، ورود محموله‌های جدید به این کشور همچنان ادامه دارد.

به این ترتیب، آمریکا طی حدود ۱۸ ماه به سطحی از انباشت ذخایر مس دست یافته که در دوران جنگ سرد تحقق آن سال‌ها زمان برده بود. این کشور اکنون احتمالاً پس از چین، دومین ذخیره بزرگ مس را در اختیار دارد؛ ذخیره‌ای که حفظ آن، چالش بعدی سیاست‌گذاران آمریکایی خواهد بود.

جهش موجودی انبارهای مس در آمریکا

افزایش ورود مس به آمریکا، بورس کالای شیکاگو را به توسعه سریع ظرفیت انبارداری واداشته است. در همین راستا، مراکز جدید تحویل مس در شهرهای آتلانتا، شیکاگو، لاردو، ممفیس و موبایل راه‌اندازی شده‌اند.موجودی مس ثبت‌شده در انبارهای این بورس از ۸۸ هزار و ۵۹۵ تن در فوریه ۲۰۲۵ به ۷۱۱ هزار و ۶۱۷ تن در زمان انتشار گزارش رسیده است.

علاوه بر این، انبارهای بورس فلزات لندن در آمریکا ۱۲۷ هزار و ۳۰۰ تن مس ثبت‌شده و ۱۲۳ هزار و ۸۲۸ تن موجودی خارج از حواله انبار (Off-warrant) در اختیار دارند. موجودی خارج از حواله به فلزی گفته می‌شود که در انبار قرار دارد، اما در فهرست موجودی‌های قابل تحویل تحت قراردادهای بورسی ثبت نشده است.

با احتساب موجودی‌های خارج از بازار رسمی، تحلیلگران بانک سیتی (Citi) برآورد می‌کنند مجموع ذخایر مس موجود در آمریکا به حدود ۱.۱ میلیون تن رسیده باشد.این حجم از ذخایر حتی از میزان مس انباشته‌شده در دوران جنگ سرد نیز بیشتر است.

عبور ذخایر فعلی از رکورد دوران جنگ سرد

بر اساس گزارشی که بانک جهانی در سال ۱۹۸۶ منتشر کرد، موجودی مس ذخیره دفاع ملی آمریکا در اوایل دهه ۱۹۶۰ به بیش از یک میلیون تن کوتاه، معادل حدود ۹۰۰ هزار تن متریک، رسیده بود.

برنامه انباشت ذخایر راهبردی آمریکا در آن دوره، بیش از ۱۰۰ نوع فلز و ماده معدنی را دربر می‌گرفت؛ اما از سال ۱۹۶۲ روند کاهش این ذخایر شدت گرفت. جان اف. کندی، رئیس‌جمهوری وقت آمریکا، پس از آگاهی از اینکه ارزش کل ذخایر انباشته‌شده به حدود ۷.۷ میلیارد دلار رسیده و از نیازهای اضطراری کشور فراتر رفته است، از این حجم ذخایر ابراز شگفتی کرد.

در دهه‌های بعد، دولت آمریکا به‌تدریج ذخایر راهبردی خود را به فروش رساند. تا سال ۱۹۷۱، موجودی مس این ذخایر به ۲۵۰ هزار تن کوتاه کاهش یافت و در نهایت، آخرین محموله مس از انبارهای دولتی آمریکا در سال ۱۹۹۳ خارج شد.اکنون، بیش از سه دهه پس از پایان ذخیره‌سازی دولتی مس، امنیت تأمین فلزات راهبردی بار دیگر به یکی از اولویت‌های اصلی کاخ سفید تبدیل شده است؛ موضوعی که افزایش ذخایر مس آمریکا را نیز در کانون توجه قرار داده است.

مالکیت تجاری؛ نقطه تمایز ذخایر جدید مس

تفاوت اساسی میان ذخایر فعلی مس آمریکا و ذخایر دوران جنگ سرد، در ماهیت مالکیت آن‌هاست. ذخایر کنونی عمدتاً در اختیار بخش تجاری و فعالان بازار قرار دارند، نه دولت.مس موجود در آمریکا در شرایط فعلی، بیش از آنکه نتیجه یک برنامه مستقیم دولتی برای خرید و انباشت فلز باشد، حاصل ساختار بازار و اختلاف قیمت میان بورس‌های کالایی است. بنابراین، از نظر تئوری، اگر این ساختار تغییر کند، امکان خروج دوباره بخشی از این فلز از آمریکا وجود دارد.

در حال حاضر، صرف قیمت مس در بورس کالای شیکاگو با نیرویی مخالف از سوی بازارهای لندن و شانگهای مواجه شده است. در این دو بازار، پریمیوم نقدی در واکنش به انتقال گسترده مس به آمریکا افزایش یافته و این موضوع می‌تواند به کاهش جذابیت انتقال محموله‌های جدید به بازار آمریکا منجر شود.

به بیان دیگر، هرچه مس بیشتری از بازارهای جهانی به آمریکا منتقل شود، احتمال افزایش قیمت و پریمیوم در سایر مراکز تجاری نیز بیشتر خواهد شد؛ روندی که می‌تواند مزیت قیمتی آمریکا را تضعیف کند.

تعرفه مس تصفیه‌شده؛ تصمیمی با پیامدهای نامطمئن

تداوم روند انباشت مس در آمریکا تا حد زیادی به تصمیم دونالد ترامپ درباره اعمال تعرفه بر مس تصفیه‌شده بستگی دارد. یکی از گزینه‌های مطرح‌شده، اجرای تدریجی تعرفه‌ها با نرخ ۱۵ درصد در سال ۲۰۲۷ و افزایش آن به ۳۰ درصد در سال ۲۰۲۸ است.

با این حال، مشکل کاخ سفید آن است که حتی تعیین نرخ مشخص تعرفه نیز لزوماً نمی‌تواند از خروج مس از آمریکا جلوگیری کند. اگر کمبود عرضه در سایر نقاط جهان به اندازه کافی تشدید شود، قیمت بین‌المللی مس ممکن است از قیمت این فلز در بورس کالای شیکاگو فراتر برود؛ حتی اگر تعرفه‌های موردنظر آمریکا به اجرا گذاشته شده باشند.در چنین شرایطی، نیروهای بازار می‌توانند اثر حمایتی تعرفه را خنثی کنند و انگیزه اقتصادی برای انتقال مس به خارج از آمریکا را افزایش دهند.

یکی دیگر از گزینه‌های پیش روی دولت آمریکا، انتقال بخشی از مس موجود به «پروژه والت» (Project Vault) است؛ ذخیره معدنی جدیدی که با مشارکت دولت و بخش خصوصی طراحی شده و هدف آن تقویت ذخایر مواد معدنی راهبردی آمریکاست.

با این حال، اجرای چنین راهکاری هزینه بالایی خواهد داشت. قیمت مس در بورس فلزات لندن هنگام انتشار گزارش به حدود ۱۴ هزار و ۶۹۰ دلار به‌ازای هر تن رسیده بود و قیمت آن در بورس کالای شیکاگو نیز بالاتر بود. خرید و انتقال حجم بزرگی از این فلز به ذخایر رسمی، مستلزم صرف منابع مالی قابل‌توجهی است.

از سوی دیگر، مس تنها ماده معدنی موردنیاز این برنامه نیست. فلزات و مواد معدنی راهبردی دیگری، از جمله عناصر نادر خاکی (Rare Earth Elements)، نیز احتمالاً در اولویت تأمین مالی و ذخیره‌سازی قرار خواهند گرفت؛ موضوعی که می‌تواند منابع اختصاص‌یافته به خرید مس را محدود کند.

ابهام راهبردی؛ ابزار واشنگتن برای خرید زمان

آمریکا پس از فروش ذخایر مس دوران جنگ سرد، اکنون با شرایطی متفاوت روبه‌روست؛ شرایطی که در آن، بخش عمده مس موجود در کشور تحت مالکیت تجاری قرار دارد و تضمینی برای ماندگاری آن وجود ندارد.از این منظر، سیاست ابهام‌آمیز کاخ سفید درباره تعرفه مس تصفیه‌شده، می‌تواند دست‌کم در کوتاه‌مدت به نفع واشنگتن عمل کند. تهدید به اعمال تعرفه، بدون اعلام تصمیم قطعی، همچنان انگیزه انتقال مس به آمریکا را تقویت می‌کند و هم‌زمان به دولت فرصت می‌دهد درباره نحوه حفظ این ذخایر تصمیم بگیرد.

با این حال، این راهبرد تا زمانی کارآمد خواهد بود که اختلاف قیمت میان بورس کالای شیکاگو و سایر بازارهای جهانی پابرجا بماند. در صورت تغییر شرایط عرضه و تقاضا یا افزایش قیمت مس در بازارهای خارج از آمریکا، بخشی از این ذخایر تجاری ممکن است دوباره از کشور خارج شود. در نتیجه، مسئله اصلی برای آمریکا دیگر صرفاً انباشت ذخایر نیست، بلکه یافتن راهی برای حفظ این فلز راهبردی در شرایطی است که بخش عمده آن در مالکیت بازار قرار دارد و نه دولت.