پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ هفتم مهرماه، روز آتشنشانی و ایمنی، فرصتی برای تأکید دوباره بر اهمیت پیشگیری از حوادث، ارتقای آمادگی نیروهای عملیاتی و تقویت فرهنگ ایمنی در محیطهای کاری است. در صنایع بزرگی همچون فولاد، که همزمان با ریسکهای شغلی، فرایندی، حریق، مواد شیمیایی و انرژیهای خطرناک مواجهاند، ایمنی تنها به واکنش در زمان حادثه محدود نمیشود و بخشی از نظام مدیریت ریسک، تداوم تولید و تابآوری سازمان به شمار میرود. به همین مناسبت، ایراسین در گفتوگویی با سیدمحمدرضا انگشترساز اصفهانی، مدیر سلامت و ایمنی فولاد مبارکه، مهمترین رویکردها و برنامههای این شرکت در حوزه پیشگیری از حوادث، آمادگی آتشنشانی، آموزش و فرهنگسازی ایمنی و تجربه نیروهای عملیاتی در شرایط اضطراری را بررسی کرده است.
سیدمحمدرضا انگشترساز اصفهانی، مدیر سلامت و ایمنی فولاد مبارکه
ایراسین: فولاد مبارکه بهعنوان یک مجموعه بزرگ صنعتی با ریسکهای متعدد، برای پیشگیری از حوادث و ارتقای سطح ایمنی چه رویکردها و برنامههایی را در دستور کار دارد و مهمترین اولویت سلامت و ایمنی در شرایط فعلی چیست؟
انگشترساز اصفهانی: فولاد مبارکه یک مجموعه صنعتی بزرگ و پیچیده است که در آن ریسکهای شغلی، فرایندی، حریق، مواد شیمیایی، انرژیهای خطرناک، فعالیتهای تعمیراتی و بسیاری از ریسکهای دیگر در کنار یکدیگر وجود دارند. بنابراین نگاه ما به سلامت و ایمنی نمیتواند صرفاً مبتنی بر واکنش به حادثه باشد؛ رویکرد اصلی ما پیشگیری، شناسایی و کنترل ریسک و افزایش تابآوری سازمان در برابر شرایط پیشبینینشده است.در این مسیر، تقویت مدیریت ریسک، توسعه ایمنی فرایند، کنترل فعالیتهای پرخطر، توجه جدی به مدیریت پیمانکاران، آموزش و توانمندسازی کارکنان، آمادگی در شرایط اضطراری، بهبود نظام گزارشدهی و یادگیری از حوادث و شبهحوادث را دنبال میکنیم.
در شرایط فعلی نیز مهمترین اولویت ما حفظ جان انسانها در کنار حفظ پایداری و تداوم ایمن فعالیتها است. تجربه شرایط جنگی و اتفاقات ماههای اخیر یک واقعیت را برای ما پررنگتر کرد؛ اینکه آمادگی برای بحران نباید از زمان وقوع بحران آغاز شود.
در یک مجتمع فولادی، هر حادثه میتواند علاوه بر آسیب انسانی، زنجیره تولید را نیز تحت تأثیر قرار دهد. به همین دلیل، سلامت و ایمنی را بخشی از نظام تابآوری سازمان میدانیم؛ یعنی سازمان بتواند حتی در شرایط بحرانی، با کمترین آسیب به نیروی انسانی، تجهیزات و فرایندها، شرایط را مدیریت و به وضعیت پایدار بازگردد.
ایراسین: در حوزه آتشنشانی صنعتی، سرعت واکنش و آمادگی نیروها نقش تعیینکنندهای دارد؛ فولاد مبارکه برای افزایش آمادگی عملیاتی، آموزش نیروها و تجهیز ناوگان آتشنشانی چه اقداماتی انجام داده و مهمترین چالشهای این حوزه چیست؟
انگشترساز اصفهانی: در صنعت فولاد، آتشنشانی صرفاً یک واحد پاسخدهنده به حریق نیست؛ بلکه یکی از ارکان اصلی مدیریت شرایط اضطراری و تداوم فعالیت مجتمع است. بنابراین برای ما سه موضوع آمادگی، سرعت و توان عملیاتی اهمیت ویژهای دارد.
در حوزه آمادگی، آموزشهای تخصصی و مستمر، بازآموزی نیروها، مانورها و تمرینهای عملیاتی و سناریوهای مختلف حریق و شرایط اضطراری را دنبال میکنیم. تلاش ما این است که آموزشها تا حد امکان متناسب با ریسکهای واقعی مجتمع و شرایطی باشد که نیروهای ما ممکن است در عملیات واقعی با آن مواجه شوند.
در بخش تجهیزات نیز نوسازی و بهروزرسانی خودروها و تجهیزات تخصصی، تجهیزات حفاظت فردی و تنفسی، تجهیزات مقابله با حریقهای صنعتی و ارتقای زیرساختهای اعلام، اطفا و پشتیبانی عملیات مورد توجه است.
البته تجهیزات بهتنهایی تعیینکننده نیستند. بهترین خودرو و تجهیزات نیز بدون نیروی انسانی ماهر، آماده و باتجربه اثربخشی لازم را ندارند. آتشنشان صنعتی باید علاوه بر مهارتهای عمومی اطفای حریق، شناخت مناسبی از فرایندهای فولادسازی، مواد خطرناک، انرژیهای مختلف، حریقهای ویژه و سناریوهای پیچیده صنعتی داشته باشد. در شرایط بحرانهای گسترده نیز موضوع ارتباطات، هماهنگی بین واحدها و استمرار عملیات اهمیت مضاعف پیدا میکند.
ایراسین: فرهنگ ایمنی یکی از مهمترین ارکان کاهش حوادث است؛ فولاد مبارکه چگونه میتواند ایمنی را از یک الزام سازمانی به یک باور و رفتار روزمره در میان کارکنان، پیمانکاران و مدیران تبدیل کند و برای آینده چه هدفی را دنبال میکنید؟
انگشترساز اصفهانی: به اعتقاد من، زمانی که ایمنی فقط در قالب دستورالعمل و الزام دیده شود، نمیتوان انتظار داشت به یک رفتار پایدار تبدیل شود. فرهنگ ایمنی زمانی شکل میگیرد که افراد، ایمنی را بخشی از ارزشهای حرفهای و مسئولیت فردی خود بدانند.
این موضوع از مدیریت آغاز میشود. اگر مدیران، سرپرستان و مسئولان سازمان در تصمیمهای روزمره خود سلامت و ایمنی را جدی بگیرند، این پیام به تمام سطوح سازمان منتقل میشود. از مدیران ارشد تا شیفتفورمنها و سرپرستان، هرکس باید خود را در قبال ایمنی کارکنان و فرایند تحت مسئولیتش پاسخگو بداند.
از طرف دیگر، کارکنان و پیمانکاران نیز باید احساس کنند که ایمنی مانعی برای انجام کار نیست، بلکه بخشی از روش صحیح انجام کار است. باید به نقطهای برسیم که یک کار ناایمن، حتی اگر از نظر زمانی یا تولیدی مزیتی داشته باشد، از نگاه خود کارکنان نیز انتخاب قابل قبولی نباشد.
برای این منظور، علاوه بر آموزش، باید بر حضور میدانی مدیران، گفتوگو با کارکنان، شناسایی و گزارش شرایط ناایمن، یادگیری از حوادث و شبهحوادث و مشارکت کارکنان در حل مسائل ایمنی تمرکز کنیم.هدف آینده ما صرفاً کاهش یک شاخص آماری نیست؛ هدف، ساختن یک فرهنگ سلامت و ایمنی بالغ و پایدار است که در آن صیانت از انسانها، آمادگی در شرایط اضطراری و انجام ایمن کار، بخشی طبیعی از تصمیمگیری و عملکرد روزانه سازمان باشد.
ایراسین: در سال گذشته و سال جاری، چه تعداد آتشنشان در فولاد مبارکه مشغول به فعالیت هستند، این نیروها چه تعداد مأموریت عملیاتی را پشت سر گذاشتهاند و مهمترین یا خاصترین حوادث و عملیاتهایی که تیم آتشنشانی فولاد مبارکه در این مدت با آن مواجه بوده چه مواردی بوده است؟
انگشترساز اصفهانی: در حال حاضر، در ساختار آتشنشانی فولاد مبارکه چهار شیفت بهصورت ۲۴ ساعته فعالیت میکنند و روزانه مأموریتهای عملیاتی و امدادی متعددی را انجام میدهند.البته در ارزیابی عملکرد آتشنشانی، صرفاً تعداد مأموریتها معیار مناسبی نیست. بخشی از مهمترین مأموریتهای آتشنشانی صنعتی، شرایطی هستند که بهواسطه آمادگی و واکنش سریع، پیش از آنکه به یک حادثه بزرگ تبدیل شوند کنترل شدهاند. به همین دلیل، توان پیشگیری و کنترل سریع شرایط غیرعادی نیز برای ما اهمیت ویژهای دارد.
در سال جاری، تیمهای آتشنشانی فولاد مبارکه با طیفی از حوادث و شرایط اضطراری، از حریق تجهیزات و تأسیسات تا عملیاتهای امدادی، نجات و پشتیبانی شرایط اضطراری مواجه بودهاند. تجربه شرایط جنگی و حملات اخیر نیز یکی از متفاوتترین آزمونهای عملیاتی این مجموعه بود که در آن آتشنشانی در کنار سایر بخشهای سلامت و ایمنی و واحدهای عملیاتی، در تخلیه کارکنان، کنترل خطرات ثانویه، ایمنسازی تأسیسات و حفاظت از زیرساختهای حیاتی نقشآفرینی کرد.
این تجربه بار دیگر نشان داد که آمادگی آتشنشانی فولاد مبارکه فقط برای مقابله با حریق طراحی نشده است. در یک مجتمع صنعتی بزرگ، نیروهای آتشنشانی باید برای حوادث فرایندی، عملیات نجات، مواد خطرناک و شرایط اضطراری گسترده نیز آمادگی داشته باشند. در نهایت، باور ما این است که ایمنی مسئولیت صرفاً واحد سلامت و ایمنی یا آتشنشانی نیست؛ محصول همکاری همه سازمان است. هرچه این نگاه در میان مدیران، کارکنان و پیمانکاران عمیقتر شود، فولاد مبارکه در برابر حوادث و بحرانها ایمنتر و تابآورتر خواهد بود.
نظر شما