ماهنامه کارخانه؛ صنعت فولاد و صنایع سنگین در مقیاس اقتصاد جهانی، امروزه در تقاطع بحرانی فشارهای ساختاری قرار گرفتهاند؛ از یک سو کاهش حاشیههای سود و نوسانات شدید قیمت کامودیتیها و مواد اولیه، و از سوی دیگر الزامات سختگیرانه زیستمحیطی و پیچیدگیهای روزافزون زنجیرههای تامین، مدلهای سنتی کسبوکار را با چالشهای موجودیتی مواجه کرده است. در چنین اتمسفر پرالتهابی، گذار از پارادایم اتوماسیون کلاسیک به سمت معماری کارخانههای هوشمند و پیادهسازی همهجانبه مفاهیم انقلاب صنعتی چهارم، دیگر یک مزیت رقابتی یا انتخاب فانتزی نیست، بلکه یگانه الزام استراتژیک برای بقای صنایع پایه به شمار میرود.
برای پاسخ به این الزام تاریخی، غولهای فولادسازی جهان استراتژی تاسیس و توسعه بازوهای تخصصی فناوری و تحول دیجیتال را در دستور کار قرار دادهاند. فلسفه وجودی این بازوهای تکنولوژیک در ابتدا، بومیسازی دانش فنی، کاهش ریسک وابستگی به تامین کنندگان خارجی و ایجاد یکپارچگی ارگانیک در فرآیندهای تولید بوده است. شرکت POSCO DX کرهجنوبی، به عنوان پیشران تحول دیجیتال در هلدینگ عظیم پوسکو، یکی از موفقترین نمونههای این استراتژی در سطح بینالمللی است. این بنگاه که تا پیش از آوریل ۲۰۲۳ میلادی با نام POSCO ICT شناخته میشد؛ ریشه در تاسیس دو شرکت مجزای سیستمهای اطلاعاتی (POSDATA) و کنترل و اتوماسیون (POSCON) در سال ۱۹۸۹ دارد که نهایتا در سال ۲۰۱۰ برای خلق همافزایی میان فناوری اطلاعات و فناوری عملیاتی با یکدیگر ادغام شدند.
تغییر برند این بنگاه به POSCO DX، نمادی از یک چرخش استراتژیک عمیق است؛ عبور از ارائه صرف خدمات زیرساختی و ارتباطی، و ورود به عرصه رهبری تحول دیجیتال در صنایع سنگین مهمترین هدف خلق این برند تجاری بود. ماموریت بنیادین POSCO DX در عصر حاضر، تلفیق فناوریهای همگرا با تکنولوژیهای نوظهوری همچون کلانداده، دوقلوی دیجیتال، لجستیک هوشمند، و هوش مصنوعی است. این شرکت با تکیه بر ارتشی متشکل از دو هزار متخصص، هدف کلان خود را ایجاد «کارخانههای خودمختار» و بدون نیاز به دخالت مستقیم انسان از طریق توسعهی مفهوم «هوش مصنوعی فیزیکی» تعریف کرده است. تحقق این چشمانداز مستلزم در اختیار داشتن سیستمهای لبهی تکنولوژی است؛ سیستمهایی که مرزهای میان نرمافزار و سختافزار صنعتی را از میان برداشته و دادهها را به ارزشمندترین دارایی نامشهود سازمان تبدیل میکنند. بررسی دقیق معماری این سیستمها، نقشه راه روشنی از آیندهی صنعت فولاد ارائه میدهد.
معماری یکپارچه کنترل صنعتی
در لایههای کنترل اتوماسیون صنعتی، مدلهای سنتی همواره وابستگی شدیدی به سختافزارهای انحصاری نظیر PLCهای شرکتهای غربی داشتهاند. شرکت POSCO DX با درک بنبستهای این معماری بسته، محصول استراتژیک و جریانسازی به نام «PosMaster» را به بازار عرضه کرده است. این سیستم پیشرو، در واقع یک کنترلر هوشمند مبتنی بر کامپیوترهای صنعتی است که وظایف منطقی، رابطهای کاربری و محاسبات فرآیندی را در یک اکوسیستم واحد ادغام مینماید. استفاده از معماریهای متنباز در این محصول، علاوه بر کاهش بنیادین هزینههای سرمایهای، بستر لازم برای اجرای الگوریتمهای هوش مصنوعی را در لبهی شبکه فراهم ساخته است. این گام، به معنای آزادسازی پتانسیل پردازش دادهها دقیقا در نقطه تولید آنهاست.
ایریسا که هسته اولیه آن برای جذب و رسوب دانش فنی کنسرسیومهای اروپایی متولد شد؛ امروز از یک مجری داخلی، به رهبر بلامنازع یکپارچهسازی سیستمهای فناوری اطلاعات در صنعت ایران تبدیل شده است
بلوغ پلتفرمی و حکمرانی دادهها
هسته مرکزی و موتور محرک تحول دیجیتال در پازل POSCO DX، پلتفرم ابری کلانداده و اینترنت اشیای صنعتی موسوم به «PosFrame» است. برتری استراتژیک PosFrame نسبت به پلتفرمهای عمومی، طراحی سفارشی و تخصصی آن برای مدیریت متغیرهای درهمتنیده فرآیندهای متالورژیکی و پیوسته است. این سیستم از طریق شبکهای ۶ لایه، دادههای حجیم سنسورها را با تاخیرهای میلیثانیهای جمعآوری، همتراز و در بستر ابر پردازش میکند. استفاده از متدولوژی یادگیری ماشین بر بستر این پلتفرم، به پوسکو اجازه داد تا با دیجیتالیسازی دانش ضمنی اپراتورهای باتجربه و ادغام آن با مدلهای یادگیری عمیق، سیستمی هوشمند برای پیشبینی و کنترل خودکار شرایط احتراق کوره بلند توسعه دهد. همین دستاورد پلتفرمی بود که سبب شد مجمع جهانی اقتصاد در سال ۲۰۱۹، پوسکو را به عنوان نخستین فولادساز کرهای وارد فهرست نخبگان «کارخانههای فانوس دریایی» جهان نماید.
تابآوری در شبکههای عملیاتی
با درهمتنیدگی شبکههای اطلاعاتی و تجهیزات فیزیکی کارخانه، سطوح حمله برای تروریسم سایبری به شدت گسترش مییابد. معماری دفاعی POSCO DX برای مقابله با این ریسک سیستماتیک، بر پایهی پارادایم امنیتی «اعتماد صفر» بنا شده است. در این معماری نوین، هیچگونه درخواستی حتی در داخل شبکهی سازمان به صورت پیشفرض امن تلقی نمیشود. بهرهگیری از سیستمهای کشف و پاسخ ابری سبب شده تا الگوهای رفتاری مشکوک پیش از رسیدن به ماشینآلات حساس شناسایی و در کسری از ثانیه مسدود شوند.
در قلب جاهطلبی دیجیتال POSCO DX، پلتفرم ابری «PosFrame» قرار دارد؛ سیستمی که نه برای کارخانههای معمولی، بلکه برای پیچیدگی بیرحم فرایندهای پیوسته فولاد طراحی شده است. مزیت آن در تخصصگرایی است: شبکهای ششلایه که سیلاب دادههای سنسوری را در مقیاس میلیثانیه جمعآوری، همتراز و تحلیل میکند.
وجه تمایز دیگر در رویکرد POSCO DX، تجلی فیزیکی کدهای نرمافزاری در قالب روباتهای کارگر و لجستیک خودمختار است. سرمایهگذاری عظیم در اتحادهای استراتژیک، از جمله همکاری با Yaskawa ژاپن، منجر به استقرار ناوگانهای روباتیک در محیطهای پرخطر صنعتی و سیستمهای حملونقل بدون سرنشین در انبارهای مدرن این گروه شده است. همچنین استقرار سیستمهای بینایی ماشین برای پایش کیفیت محصول و استفاده از دوقلوی دیجیتال، هزینههای راهاندازی و خطرات عملیاتی را به حداقل رسانده است. در بعد اقتصاد سازمانی، اگرچه این شرکت در مقاطعی وابستگی ۹۷.۶ درصدی به بودجههای درونگروهی پوسکو داشته، اما با چابکی استراتژیک توانسته این تهدید را با نفوذ در زیرساختهای ملی نظیر اتوماسیون فرودگاه بینالمللی اینچئون و توسعهی سیستمهای کارخانجات تولید مواد باتری جبران کرده و جریانهای درآمدی متنوعی خلق نماید. علاوه بر این، ارائه زیرساختهای قدرتمند مدیریت منابع سازمان در بستر ابری ضامن چابکی سازمانی این هلدینگ در بازارهای جهانی نظیر اندونزی، ویتنام و چین بوده است.
ایریسا همتای بومی در تراز جهانی
با در نظر گرفتن تمامی این اوصاف و دستاوردهای شگرفی که شرکت POSCO DX در قامت بازوی فناوری و پیشران تحول دیجیتال گروه پوسکو در سطح جهانی رقم زده اس؛ در اکوسیستم صنعتی ایران نیز شاهد حضور یک همتای بومیسازیشده و بسیار قدرتمند هستیم. شرکت بینالمللی مهندسی سیستمها و اتوماسیون، به عنوان زیرمجموعه و متولی انحصاری هوشمندسازی در گروه فولاد مبارکه، دقیقا با رسالت و عملکردی مشابه همتای کرهای خود پا به عرصه گذاشته است.
بررسی معماری سازمانی و مسیر توسعه فناوری نشان میدهد که ایریسا با درکی عمیق از روندهای کلان بینالمللی، دقیقا در همان راستای استراتژیک غولهایی نظیر POSCO DX حرکت میکند. ایریسا که هسته اولیه آن برای جذب و رسوب دانش فنی کنسرسیومهای اروپایی متولد شد؛ امروز از یک مجری داخلی، به رهبر بلامنازع یکپارچهسازی سیستمهای فناوری اطلاعات و فناوری عملیاتی در صنعت ایران تبدیل شده است.
تحلیل خدمات تکنولوژیک این بنگاه بومی اثبات میکند که ایریسا از منظر بلوغ فنی مهندسی، در جایگاهی همتراز با استانداردهای جهانی ایستاده است. همچنین POSCO DX در حوزههایی نظیر کنترلرهای لینوکسی متنباز و رباتیک صنعتی گامهای پیشگامانهای برداشته است؛ و ایریسا نیز با تاسیس دپارتمان نوآوری «ایریسا پرایم» و حرکت استراتژیک به سوی معماری ابری و میکروسرویسها، نشان داده است که در مرزهای فناوری حرکت میکند. ایریسا امروز فراتر از مفهوم یک شرکت پیمانکار، در قامت «پلتفرم ملی تحول دیجیتال صنعتی» ظاهر شده است که با سرمایهگذاری جسورانه در امنیت سایبری صنعتی و فناوریهای دادهمحور، همتای بومی شایستهای برای الگوبرداری از مدلهای توسعه جهانی محسوب میشود.
همانگونه که بازوی دیجیتال پوسکو در گذشته با چالش وابستگی شدید به تراکنشهای درونگروهی دستوپنجه نرم میکرد؛ تداوم این روند میتواند هر بنگاه پیشرانی را در برابر نوسانات رکود صنعتی شکننده کند
عبور از تله «بازار اسیر»
تبدیل شدن به یک پلتفرم ملی، نیازمند بلوغ در مدلهای کسبوکار نیز هست. در کالبدشکافی اقتصادی بازوهای فناوری، وابستگی مطلق به پروژههای شرکت مادر یا همان گرفتاری در پارادوکس «بازار اسیر»، یک آسیبپذیری استراتژیک محسوب میشود. همانگونه که POSCO DX در گذشته با چالش وابستگی شدید به تراکنشهای درونگروهی دستوپنجه نرم میکرد؛ تداوم این روند میتواند هر بنگاه پیشرانی را در برابر نوسانات رکود صنعتی شکننده کند. با این حال، شرکت ایریسا با درک هوشمندانه این تله راهبردی و در راستای ارتقای کیفیت خدمات و پایداری کسبوکار خود، استراتژی تنوعبخشی و خروج از پیله سنتی صنعت فولاد را در پیش گرفته است. این شرکت با ورود جسورانه به زنجیرههای ارزش جدید نظیر مگاپروژههای انتقال آب، هوشمندسازی ماشینآلات معدنی و زیرساختهای نوین انرژی از جمله نیروگاههای خورشیدی، گامهای استواری برای استقلال بازار خود برداشته است. افزون بر این، تغییر مدل خدماتدهی به رایانش ابری و تجاریسازی مستقل خدمات امنیت سایبری صنعتی، نشان میدهد که ایریسا با عبور موفق از پارادوکس بازار اسیر، در حال تبدیل شدن به یک بازیگر مستقل و منعطف در سراسر صنایع حیاتی کشور است.
نظر شما