پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ با تشدید نگرانی دولت‌ها، نهادهای تنظیم‌گر و مدیران شهری درباره هزینه برق، کمبود آب، محدودیت زمین و فشار زیرساختی ناشی از توسعه هوش مصنوعی، شمار فزاینده‌ای از کشورها و شهرهای جهان به سمت توقف، محدودسازی یا ممنوعیت ساخت مراکز داده جدید حرکت کرده‌اند. گسترش سریع هوش مصنوعی (AI) و رشد تقاضا برای خدمات پردازشی، سرمایه‌گذاری سنگینی را در مراکز داده در سراسر جهان به دنبال داشته است. با این حال، مصرف بالای برق و آب این مراکز و فشار آنها بر زیرساخت‌های محلی، واکنش دولت‌ها و جوامع محلی را افزایش داده است.

در ادامه، برخی از مهم‌ترین نمونه‌های محدودیت یا توقف ساخت مراکز داده در جهان بررسی می‌شود.

آمریکا؛ افزایش فشار برای کنترل مراکز داده

پنسیلوانیا؛ الزام مراکز دداه هوش مصنوعی به تأیید جوامع محلی

جاش شاپیرو، فرماندار پنسیلوانیا، با امضای یک فرمان اجرایی، شرکت‌هایی را که قصد راه‌اندازی مراکز داده هوش مصنوعی در این ایالت دارند، ملزم کرد مجموعه‌ای از الزامات زیست‌محیطی و شفافیتی را رعایت کنند و برای اجرای پروژه‌های خود تأیید جوامع محلی را به دست آورند.این فرمان که بلافاصله اجرایی شده است، تمامی مراکز داده را از برنامه صدور مجوز Fast Track ایالت خارج می‌کند.

همچنین بر اساس این دستور، هیچ دفتر یا نهاد دولتی تحت اختیار شاپیرو اجازه نخواهد داشت با توسعه‌دهندگان مراکز داده، توافق‌نامه‌های عدم افشای اطلاعات (NDA) امضا کند.این تصمیم در شرایطی اتخاذ شده که پروژه‌های بزرگ مراکز داده هوش مصنوعی به دلیل مصرف بالای انرژی و آب و آثار زیست‌محیطی، با مخالفت فزاینده برخی جوامع محلی مواجه شده‌اند.

تگزاس؛ توقف بررسی پروژه‌های جدید مراکز داده

در تگزاس نیز گرگ ابوت، فرماندار ایالت، دستور توقف صدور مجوز برای پروژه‌های جدید مراکز داده را در فرآیند اتصال به شبکه برق ایالت صادر کرده است. این تصمیم با نگرانی درباره افزایش شدید تقاضای برق و احتمال تهدید پایداری و قابلیت اطمینان شبکه برق اتخاذ شده؛ آن هم در شرایطی که مخالفت‌های محلی با توسعه مراکز داده رو به افزایش است.

بر اساس دستور ابوت، توسعه‌دهندگان پروژه‌ها باید اطلاعات بیشتری درباره مواردی از جمله:میزان تقاضای برق؛میزان مصرف آب؛مشوق‌های مالیاتی؛ساختار مالکیت پروژه و اقدامات انجام‌شده برای کاهش آثار محلی پروژه ارائه کنند. این اقدام نشان می‌دهد که رشد سریع مراکز داده، در برخی مناطق آمریکا از یک موضوع صرفاً فناوری به مسئله‌ای مرتبط با امنیت انرژی و مدیریت منابع تبدیل شده است.

نیویورک؛ نخستین ایالت آمریکا با توقف کامل

در ایالت نیویورک، فرماندار کَتی هوکول یک تعلیق یک‌ساله ساخت‌وساز مراکز داده با مصرف برق ۵۰ مگاوات یا بیشتر را اعمال کرده است.نیویورک نخستین ایالت آمریکا محسوب می‌شود که یک تعلیق کامل (moratorium) برای مراکز داده اعمال کرده است.

در دوره این توقف، اداره حفاظت از محیط زیست نیویورک مجوزهای جدیدی را که نیازمند بررسی و صلاحدید این نهاد هستند، صادر نخواهد کرد.مقام‌های ایالتی در این مدت قصد دارند استانداردهایی برای ارزیابی آثار زیست‌محیطی مراکز داده تدوین کنند.

مین؛ طرح توقف ۱۸ماهه با وتوی فرماندار ناکام ماند

در ایالت مین، جَنِت میلز، فرماندار، قانونی دوحزبی را وتو کرد که در صورت تصویب، ساخت مراکز داده جدید با مصرف برق بیش از ۲۰ مگاوات را برای ۱۸ ماه متوقف می‌کرد.

میلـز اعلام کرده بود که در اصل از اعمال چنین توقفی حمایت می‌کند، اما با متن این لایحه به دلیل آنکه برای یک پروژه مشخص در شهر جِی (Jay) استثنا قائل نشده بود، مخالفت کرد.بنابراین، برخلاف نیویورک، تلاش برای اعمال یک توقف قانونی در مین در این مرحله به نتیجه نرسید.

کالیفرنیا؛ ممنوعیت دائمی مراکز داده در یک شهر

در مونتری پارک کالیفرنیا، ساکنان در ژوئن ۲۰۲۶ در یک همه‌پرسی محلی به ممنوعیت دائمی مراکز داده رأی دادند.این شهر نخستین شهر آمریکا محسوب می‌شود که ممنوعیت مراکز داده را از طریق رأی مستقیم مردم تصویب کرده است.

این تصمیم پس از افزایش مخالفت عمومی با یک پروژه پیشنهادی مرکز داده اتخاذ شد و نشان‌دهنده نقش فزاینده جوامع محلی در تعیین سرنوشت پروژه‌های زیرساختی مرتبط با هوش مصنوعی است.

آمستردام؛ محدودیت ساخت مراکز داده تا ۲۰۳۰

آمستردام هلند نیز از نخستین شهرهای اروپایی بود که محدودیت‌هایی برای توسعه مراکز داده اعمال کرد.پایتخت هلند در سال ۲۰۱۹ یک توقف یک‌ساله برای توسعه مراکز داده جدید اعمال کرد. سپس در آوریل ۲۰۲۵، ساخت مراکز داده جدید یا توسعه مراکز موجود در این شهر را دست‌کم تا سال ۲۰۳۰ ممنوع کرد.

در سطح ملی نیز دولت هلند از سال ۲۰۲۲ با اجرای ممنوعیت مراکز داده ابرمقیاس (Hyperscale)، ساخت تأسیسات بسیار بزرگ را به دو مکان مشخص محدود کرده است.با این حال، شرکت مایکروسافت در ژانویه ۲۰۲۶ مجوز اجرای پروژه‌ای را دریافت کرد که به سه برج تقسیم شده است؛ به‌گونه‌ای که هر برج به‌صورت مجزا پایین‌تر از آستانه تعیین‌شده برای مراکز داده ابرمقیاس قرار می‌گیرد.

دوبلین؛ محدودیت شبکه برق برداشته شد

در دوبلین ایرلند، اپراتور شبکه برق از سال ۲۰۲۱ عملاً مانع اتصال مراکز داده جدید در اطراف پایتخت شده بود.این اقدام پس از هشدارهایی درباره فشار مراکز داده بر شبکه برق اتخاذ شد؛ زیرا توسعه سریع این مراکز موجب افزایش قابل توجه تقاضای برق شده بود.

این توقف در دسامبر ۲۰۲۵ پایان یافت، اما اکنون مراکز داده جدید برای اتصال به شبکه باید ظرفیت تولید برق در محل خود را نیز فراهم کنند.بنابراین، اگرچه محدودیت رسمی در دوبلین برداشته شده، الزامات جدید همچنان توسعه مراکز داده را به تأمین بخشی از نیاز انرژی توسط خود پروژه‌ها مشروط می‌کند.

استرالیا؛ تدوین قوانین جدید برای مراکز داده

آنتونی آلبانیزی، نخست‌وزیر استرالیا، اعلام کرده است که دولت این کشور دفتر جدیدی با عنوان «دفتر هوش مصنوعی» (Office of AI) ایجاد خواهد کرد.این نهاد مسئول هماهنگی در زمینه تدوین استانداردهای هوش مصنوعی خواهد بود و بخشی از قوانین پیشنهادی آن به مراکز داده بزرگ اختصاص خواهد داشت.

قوانین جدید قرار است موضوعاتی مانندمحل احداث مراکز داده، میزان مصرف برق و مصرف آب را پوشش دهند و انتظار می‌رود لایحه مربوطه در اوایل سال آینده ارائه شود.استرالیا در حال حاضر قانون اختصاصی جامعی برای هوش مصنوعی ندارد و به جای آن، مجموعه‌ای از قوانین مربوط به حریم خصوصی و حمایت از مصرف‌کنندگان به همراه یک چارچوب داوطلبانه اخلاق هوش مصنوعی را اجرا می‌کند.

دانمارک؛ مراکز داده در پایین‌ترین اولویت شبکه برق

دولت دانمارک نیز پیش‌نویس قانونی را به پارلمان ارائه کرده است که بر اساس آن، مراکز داده جدید در زمان اتصال به شبکه برق، پایین‌ترین اولویت را خواهند داشت.این طرح در شرایطی ارائه شده که ظرفیت شبکه برق کشور با محدودیت مواجه است.

بر اساس توافق گسترده میان احزاب سیاسی که حدود ۸۰ درصد پارلمان را نمایندگی می‌کنند، اولویت اتصال به شبکه باید به بخش‌هایی مانند:خانوارها؛خدمات درمانی؛صنایع؛حمل‌ونقل و پروژه‌های انرژی تجدیدپذیر

اختصاص یابد. شبکه برق دانمارک در پی رشد شدید تقاضای برق و افزایش درخواست‌ها برای اتصال به شبکه، از جمله درخواست‌های مربوط به مراکز داده بزرگ، تحت فشار قرار گرفته است.

چالش جدید هوش مصنوعی؛ انرژی، آب و زمین

مجموع این اقدامات نشان می‌دهد که رشد مراکز داده به یکی از چالش‌های زیرساختی مهم عصر هوش مصنوعی تبدیل شده است.دولت‌ها و شهرها از یک سو به دنبال جذب سرمایه‌گذاری و بهره‌برداری اقتصادی از توسعه هوش مصنوعی هستند و از سوی دیگر با مسئله محدودیت منابعی مانند برق، آب و زمین مواجه‌اند.

مراکز داده بزرگ برای تأمین توان پردازشی مورد نیاز مدل‌های هوش مصنوعی به مقادیر قابل توجهی برق نیاز دارند و سامانه‌های خنک‌کننده آنها نیز می‌توانند مصرف آب بالایی داشته باشند. همین موضوع باعث شده است که مسئله محل احداث و نحوه اتصال این مراکز به شبکه برق، از یک موضوع فنی به یک مسئله سیاست‌گذاری عمومی تبدیل شود.

به نظر می‌رسد در ادامه رقابت جهانی برای توسعه زیرساخت هوش مصنوعی، کشورها بیش از گذشته به سمت تعیین استانداردهای مصرف انرژی و آب، ارزیابی آثار زیست‌محیطی، شفافیت پروژه‌ها و اولویت‌بندی اتصال به شبکه برق حرکت کنند؛ روندی که می‌تواند سرعت توسعه مراکز داده را در برخی بازارهای مهم جهان تحت تأثیر قرار دهد.