پایگاه خبری تحلیلی ایراسین؛ رتبه‌بندی جهانی ذخایر عناصر خاکی کمیاب نشان می‌دهد کیفیت معادن گرینلند بر کمیت ذخایر رقبای آن غلبه می‌کند. اغلب وقتی به نقشه منابع جهان نگاه می‌کنیم، به دنبال اعداد بزرگ هستیم؛ اما در دنیای عناصر خاکی کمیاب (Rare Earth Elements)، داستان همیشه درباره «بیشترین»‌ها نیست؛ گاهی درباره «خاص‌ترین»هاست. تصویر ذهنی ما از گرینلند، سرزمینی پوشیده از یخ و دورافتاده است، اما در زیر این پوسته منجمد، یکی از استراتژیک‌ترین ذخایر معدنی جهان نهفته است که می‌تواند انحصار چین را به چالش بکشد. اگرچه این یک روند زمانی نیست، اما مقایسه ایستا (Snapshot) از ذخایر جهانی نشان می‌دهد که چرا قدرت‌های بزرگ از واشنگتن تا پکن، چشم به این جزیره دوخته‌اند.

شکل زیر جایگاه گرینلند را در مقایسه با غول‌های معدنی جهان نشان می‌دهد. در نگاه اول، اعداد ممکن است فریبنده باشند. چین با ۴۴ میلیون تن ذخیره قطعی، سلطان بلامنازع این بازار است و برزیل با ۲۱ میلیون تن در رتبه دوم قرار دارد. در این مقیاس، گرینلند با ۱.۵ میلیون تن ذخیره قطعی، در رده هشتم و هم‌تراز با آمریکا قرار می‌گیرد؛ اما چرا این ۱.۵ میلیون تن تا این حد سروصدا به پا کرده است؟ پاسخ در «کیفیت» و «نوع» ذخایر نهفته است.

برخلاف بسیاری از ذخایر جهان که عمدتاً شامل عناصر سبک (Light REEs) هستند، معادن گرینلند مانند پروژه تنبریز (Tanbreez) و کوانفیلد (Kvanefjeld)، حاوی درصد بسیار بالایی از عناصر خاکی سنگین (Heavy REEs) مانند دیسپروزیم و تربیوم هستند. این عناصر سنگین برای ساخت آهنرباهای دائمی با کارایی بالا در خودروهای برقی و سیستم‌های هدایت موشکی حیاتی‌اند و چین در حال حاضر انحصار تقریباً کاملی بر آن‌ها دارد؛ بنابراین، وزن ژئوپلیتیک آن ۱.۵ میلیون تن در گرینلند، بسیار سنگین‌تر از وزن فیزیکی آن است.

علاوه بر این، تخمین‌های زمین‌شناختی نشان می‌دهند که اگر منابع احتمالی (و نه‌فقط ذخایر قطعی فعلی) را در نظر بگیریم، گرینلند می‌تواند میزبان بیش از ۳۶ میلیون تن اکسیدهای خاکی کمیاب باشد که آن را دقیقاً پشت سر چین قرار می‌دهد؛ اما چالش اصلی، محیط‌زیست حساس قطبی و فقدان زیرساخت است که باعث شده تاکنون هیچ برداشت تجاری در مقیاس بزرگ در آنجا صورت نگیرد.

این تحلیل مقایسه‌ای، برای بخش معدن ایران یک درس راهبردی دارد: در بازی مواد معدنی حیاتی، همیشه لازم نیست بزرگ‌ترین باشید تا مهم باشید. ایران نیز دارای پتانسیل‌های معدنی در عناصر خاکی کمیاب (مانند ذخایر مونازیت یا باطله‌های سنگ‌آهن مرکزی) است. استراتژی ما نباید صرفاً تمرکز بر تناژ استخراج باشد.

ارزش واقعی در شناسایی و فرآوری عناصر خاص و کمیاب‌تر (مانند عناصر سنگین) نهفته است. اگر ما بتوانیم به‌جای خام‌فروشیِ کنسانتره مخلوط، تکنولوژی تفکیک عناصر سنگین را بومی کنیم، حتی با ذخایری کوچک‌تر از چین یا برزیل، می‌توانیم اهرم فشاری قدرتمند در زنجیره تأمین جهانی داشته باشیم. گرینلند به ما می‌آموزد که «عیار استراتژیک» مهم‌تر از «تناژ فیزیکی» است.

منابع:

[۱] https://www.visualcapitalist.com/how-greenlands-rare-earth-reserves-compare-to-the-rest-of-the-world/

[۲] https://investingnews.com/daily/resource-investing/critical-metals-investing/rare-earth-investing/rare-earth-reserves-country/

[۳] https://www.csis.org/analysis/greenland-rare-earths-and-arctic-security

[۴] https://www.newsweek.com/map-greenland-rare-earth-minerals-compare-world-11320396

[۵] https://licensing.visualcapitalist.com/product/how-greenlands-rare-earth-reserves-compare-to-the-rest-of-the-world/