به گزارش ایراسین به نقل از نشریه آستانه تایمز، ذارقیز عمراُوا رئیس مرکز اتصال راهبردی در مرکز مطالعات پیشرفته بینالمللی (IAIS) وابسته به دانشگاه اقتصاد جهانی و دیپلماسی (UWED) ازبکستان گفت که همکاری ایران و کشورهای آسیای مرکزی در حال شکلدهی یک محور جدیدی در ترانزیت اوراسیاست؛ محوری که میتواند نقشه لجستیکی منطقه را بازتعریف و جایگاه ایران را بهعنوان حلقه اتصال شرق و غرب تقویت کند.
به گفته این تحلیلگر، در سالهای اخیر آسیای مرکزی به یکی از کانونهای اصلی تحول در معماری حملونقل اورآسیا تبدیل شده است. افزایش اهمیت کریدورهای زمینی شرق–غرب و شمال–جنوب، بهویژه در پی تحولات ژئوپلیتیکی و محدودیتهای مسیرهای شمالی، سبب شده کشورهای منطقه به دنبال مسیرهای جایگزین و پایدار برای انتقال کالا باشند. در این میان، ایران به دلیل موقعیت جغرافیایی ویژه و دسترسی به آبهای آزاد، نقش محوری پیدا کرده است.
عمراُوا با اشاره به تشدید تنشهای دریایی و پیامدهای جنگ اوکراین، افزود: محدود شدن ظرفیت کریدور شمالی از مسیر روسیه و بلاروس، بسیاری از بازیگران منطقهای و فرامنطقهای را به سوی مسیرهای جایگزین سوق داده است. در این چارچوب، کریدور جنوبی عبوری از ایران، بهعنوان گزینهای قابل اتکا، بیش از گذشته مورد توجه قرار گرفته است.
این کارشناس قزاقستانی تاکید کرد که چین نیز در چارچوب ابتکار «کمربند و جاده» به توسعه شاخه جنوبی جاده ابریشم جدید علاقهمند است و بدنبال مسیری سریع و ایمن است. بنابراین، مسیر عبوری از ایران از نظر فنی و جغرافیایی، ظرفیت تبدیل شدن به یکی از کارآمدترین گزینههای زمینی میان شرق آسیا و اروپا را دارد.
به باور این تحلیلگر، تکمیل پروژههایی مانند راهآهن چین–قرقیزستان–ازبکستان و اتصال آن به شبکه ریلی ایران، میتواند زمان انتقال کالا میان شرق آسیا و اروپا را به شکل قابل توجهی کاهش دهد. برآوردها نشان میدهد که این مسیر در صورت بهرهبرداری کامل، حدود ۹۰۰ کیلومتر کوتاهتر از برخی مسیرهای جایگزین خواهد بود و زمان تحویل کالا را تا یک هفته کاهش میدهد.
عزم تهران برای تثبیت جایگاه هاب ترانزیتی با توسعه زیرساختهای ریلی
عمراُوا همچنین به توسعه زیرساختهای ریلی در ایران اشاره کرد و گفت: برنامهریزی برای احداث کریدورهای جدید ریلی و افزایش ظرفیت جابجایی سالانه بار، نشاندهنده عزم تهران برای تثبیت نقش خود بهعنوان هاب ترانزیتی منطقه است. اتصال شبکه ریلی آسیای مرکزی به بنادر جنوبی ایران، از جمله چابهار و بندرعباس، امکان دسترسی کشورهای محصور در خشکی منطقه به آبهای آزاد و بازارهای جهانی را فراهم میکند.
به گفته این کارشناس، کشورهای آسیای مرکزی رویکردی عملگرایانه در قبال ایران اتخاذ کردهاند. قزاقستان، ازبکستان، ترکمنستان، تاجیکستان و قرقیزستان تلاش دارند با تنوعبخشی به مسیرهای تجاری خود، وابستگی به یک مسیر خاص را کاهش دهند. در این چارچوب، دیپلماسی حملونقل به یکی از ابزارهای اصلی سیاست خارجی این کشورها تبدیل شده است.
وی افزود: توسعه کریدور جنوبی نهتنها ابعاد اقتصادی، بلکه پیامدهای ژئوپلیتیکی نیز دارد. رقابت میان قدرتهای بزرگ برای تأثیرگذاری بر مسیرهای ترانزیتی، نشان میدهد که زیرساختهای حملونقل به یکی از مؤلفههای اصلی موازنه قدرت در اورآسیا تبدل شدهاند. با این حال، کشورهای منطقه میکوشند با حفظ توازن در روابط خود با بازیگران مختلف، منافع ملی خویش را تأمین کنند.
عمراُوا در عین حال به چالشهای پیشرو اشاره کرد و گفت: رفع گلوگاههای فنی، هماهنگی استانداردهای ریلی، یکسانسازی تعرفههای حملونقل و تسهیل رویههای گمرکی از جمله اقداماتی است که برای بهرهبرداری کامل از ظرفیت کریدور جنوبی ضروری است. بدون همکاری نزدیک میان کشورهای مسیر، دستیابی به حداکثر ظرفیت ترانزیتی ممکن نخواهد بود.
وی همچنین بر ضرورت ایجاد سازوکارهای هماهنگکننده میان شرکتهای راهآهن و نهادهای حملونقلی کشورهای درگیر تأکید کرد و افزود: همگرایی حقوقی و فنی میتواند اعتماد سرمایهگذاران و شرکتهای بینالمللی حملونقل را افزایش دهد و جریان بار را تثبیت کند.
این کارشناس قزاقستانی در پایان خاطرنشان کرد که آینده کریدور جنوبی به میزان زیادی به ثبات منطقهای و توان کشورهای مشارکتکننده در مدیریت چالشهای سیاسی بستگی دارد. با این حال، روندهای جاری نشان میدهد که ایران و آسیای مرکزی در حال تبدیل شدن به یکی از محورهای اصلی ترانزیت در اوراسیا هستند؛ محوری که در صورت تکمیل زیرساختها و تعمیق همکاریها، میتواند جایگاه منطقه را در زنجیرههای تأمین جهانی بهطور چشمگیری ارتقا دهد.
نظر شما