پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ رضا محتشمیپور، معاون سابق امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت، در نشست تخصصی «آینده تأمین سنگآهن صنایع فولادی با تمرکز بر معدنکاری فراسرزمینی» که به همت اندیشکده فولاد آینده، با حمایت صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر فولاد مبارکه برگزار شد، با تشریح وضعیت تولید واقعی و ظرفیت نصبشده فولاد کشور اظهار کرد: در بررسی روند صنعت فولاد، دو شاخص تولید واقعی و ظرفیت نصبشده فولاد میانی اهمیت دارد.
وی افزود: از حدود سال ۱۳۹۷ سرعت رشد تولید کاهش پیدا کرده و از سال ۱۳۹۹ به بعد، تولید فولاد کشور تقریباً در محدوده ۳۰ میلیون تن نوسان داشته است؛ بهگونهای که در مقاطعی به ۲۸ میلیون تن رسیده و در دورههایی نیز حدود ۳۴ میلیون تن بوده است؛ امسال نیز با توجه به شرایط موجود، کاهش تولید پیشبینی میشود که بخشی از آن به شرایط جنگی مربوط است. معاون سابق امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت بیان کرد: امروز مسئله اصلی صنعت فولاد ایران، مسئله انرژی است.
محتشمیپور با بیان اینکه ظرفیت اسمی ۵۵ تا ۵۸ میلیون تنی فولاد، بهتنهایی تعیینکننده میزان نیاز کشور به سنگآهن نیست، اظهار کرد: آنچه میزان نیاز واقعی صنایع داخلی به سنگآهن را مشخص میکند، تولید واقعی کشور است. وقتی تولید سالانه فولاد در محدوده ۳۲ میلیون تن قرار دارد، نیاز مواد اولیه نیز باید متناسب با همین میزان محاسبه شود.
این کارشناس حوزه معدن و فولاد ادامه داد: در چنین شرایطی باید به این موضوع توجه کنیم که آیا در وضعیت محدودیت منابع، انرژی و ظرفیت سرمایهگذاری کشور باید صرف توسعه بیشتر تولید سنگآهن شود یا اولویت به بخشهایی اختصاص پیدا کند.

وی افود: ما در سال گذشته به صادرکننده سنگآهن تبدیل شدیم. در حال حاضر، میزان تولید سنگآهن کشور فراتر از نیاز داخلی است و در آینده نیز این وضعیت ادامه خواهد داشت. به بیان دیگر، حتی اگر یک کیلوگرم به تولید فعلی سنگآهن کشور اضافه نکنیم و صرفاً ظرفیت موجود را حفظ کنیم، در سال آینده نیز با حجم قابلتوجهی از صادرات مواجه خواهیم بود. دلیل این مسئله آن است که بهواسطه محدودیتهای انرژی، امکان مصرف بیشتر سنگآهن و توسعه متناسب ظرفیتهای مصرفی در داخل کشور وجود ندارد.
هدفگذاریهای صنعت فولاد باید با واقعیتهای اقتصادی هماهنگ باشد
محتشمیپور با انتقاد از برخی هدفگذاریهای برنامه هفتم توسعه در حوزه صنعت و انرژی گفت: برنامه هفتم از نظر هدفگذاری در بخش صنایع ، نمونهای قابلتوجه از وضعیت برنامهریزی کشور است؛ زیرا در برخی موارد، اعداد و اهداف تعیینشده با واقعیتهای موجود فاصله زیادی دارند و از نظر کارشناسی قابل دفاع نیستند.
وی تصریح کرد: وقتی صنعت فولاد همین امروز با کمبود منابع انرژی مواجه است، چگونه میتوان برای آن رشد سالانه ۲۰ تا ۳۰ درصدی در نظر گرفت؟ چنین هدفگذاریهایی نشان میدهد که گاهی در بالاترین سطح برنامهریزی کشور، مفروضات آرمانی و غیرواقعی مبنای تعیین اهداف قرار میگیرند.
معاون سابق امور معادن و صنایع معدنی وزارت صمت گفت: صنایع بزرگ یک ویژگی دارند و آن اینکه نمیتوانند خود را از کلان کشور جدا کنند. شاید در مقیاسهای کوچکتر اینگونه نباشد و بتوان انتظار رشد یا افتهای شدید و نوسانی را داشت که لزوماً ارتباط مستقیمی با اقتصاد کلان ندارند؛ اما صنایع بزرگ وابستگی بسیار بیشتری به شرایط کلان اقتصادی دارند. به همین دلیل، اگر هرگونه ناهماهنگی یا اختلالی در سیاستهای کلان اقتصادی وجود داشته باشد، قطعاً میتوان آثار و پیامدهای آن را در صنعت فولاد نیز مشاهده کرد.
وی افزود: صنعت فولاد برخلاف تصوری که مطرح میشود، صنعتی نیست که بتوان آن را مستقل از شرایط اقتصاد کلان کشور بررسی کرد.

وی با اشاره به چالشهای اصلی صنعت فولاد اظهار کرد: به اعتقاد من، مسئله اصلی صنعت فولاد، سنگآهن نیست؛ بلکه مسئله اصلی، تأمین انرژی؛ همچنین ظرفیتهای بلااستفادهای است که همچنان در این صنعت ایجاد میشوند و فشار قانون و قانونگذار نیز پشت این روند توسعه قرار دارد.
محتشمیپور با تأکید بر اینکه کمبود سنگآهن در آینده نزدیک مسئله اصلی کشور نیست، بیان کرد: نگرانی جدی از بابت تأمین سنگآهن نداریم. اگر واقعاً نگران تأمین سنگآهن در آینده هستیم، میتوانیم سرعت صادرات آن را کاهش دهیم و با مدیریت صادرات، ذخایر بیشتری برای آینده حفظ کنیم؛ اما مسئله مهم دیگری به نام معدنکاری فراسرزمینی وجود دارد که نباید آن را با موضوع کمبود سنگآهن در داخل کشور یکی بدانیم.
وی با رد این برداشت تصریح کرد: چنین ضرورتی از جنس اضطرار و کمبود سنگآهن در کشور وجود ندارد. ما باید وارد حوزه معدنکاری فراسرزمینی شویم، اما نه از سر ناچاری و اضطرار، بلکه بهعنوان یک ضرورت راهبردی و اقتصادی برای کشور. این موضوع بهویژه برای بنگاههای بزرگ اهمیت دارد؛ چراکه فعالیتهای معدنی فراسرزمینی در مقیاسهای بزرگ تعریف میشوند و نمیتوان انتظار داشت چنین پروژههایی توسط معادن یا بنگاههای کوچک اجرا شوند.
نظر شما