پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ مهران محجوبنژاد، مدیر طرح جامع فولاد کشور، در نشست تخصصی «آینده تأمین سنگآهن صنایع فولادی با تمرکز بر معدنکاری فراسرزمینی» که به همت اندیشکده فولاد آینده، با حمایت صندوق سرمایهگذاری خطرپذیر فولاد مبارکه برگزار شد، اظهار کرد: صنعت فولاد کشور طی سالهای اخیر ظرفیتسازی قابلتوجهی در حوزه تولید انجام داده است. بر اساس سند چشمانداز ۲۰ ساله کشور، ظرفیت تولید فولاد در افق ۱۴۰۴ به ۵۵ میلیون تن هدفگذاری شده بود، اما تولید واقعی کشور حدود ۳۲ میلیون تن بود؛ به این معنا که تقریباً ۵۸ درصد از ظرفیت تولید فولاد کشور مورد استفاده قرار گرفت. این میزان در مقایسه با میانگین جهانی که حدود ۷۵ درصد است.
وی با اشاره به شرایط تولید فولاد کشور در سال جاری افزود: با توجه به پیامدهای جنگ و آسیبهایی که به صنعت فولاد وارد شد، در ابتدای سال تصور میکردیم ظرفیت تولید کشور با کاهش قابلتوجهی مواجه شود، اما با بازسازیهایی که طی امسال انجام شد، ظرفیت تولید تا حدود زیادی احیا شد. مجموعههای فولاد مبارکه و فولاد خوزستان نیز در این زمینه عملکرد خوبی داشتند و سرعت بازسازیها قابلتوجه بود.
مدیر طرح جامع فولاد کشور ادامه داد: البته محدودیتهای ناشی از کسری انرژی همچنان وجود دارد و امسال نیز با این چالش مواجه هستیم. پیشبینی ما این است که تولید فولاد کشور در سال جاری به حدود ۲۷ میلیون تن برسد. اگر مشکلات موجود، بهویژه محدودیتهای انرژی، وجود نداشت، احتمالاً میتوانستیم به تولید ۳۰ میلیون تن نیز دست پیدا کنیم.
محجوبنژاد با اشاره به چشمانداز ظرفیت تولید فولاد کشور بیان کرد: در افق سال ۱۴۰۷، مطابق با برنامه هفتم توسعه کشور، ظرفیت فولاد کشور به حدود ۶۵ میلیون تن خواهد رسید. این موضوع خود یک چالش بزرگ است؛ زیرا با نرخ ظرفیت، تولید فولاد کشور به حدود ۳۴ تا ۳۵ میلیون تن خواهد رسید.
وی تصریح کرد: در ششماهه گذشته، تقریباً در تمام حلقههای زنجیره فولاد با کاهش تولید مواجه بودیم، البته روند بازسازیها بسیار خوب پیش رفت. در ماههای ابتدایی سال، میزان کاهش تولید در بخش فولاد نسبت به فروردینماه حدود ۵۲ درصد بود، اما این میزان به حدود ۱۰ درصد رسید که نشاندهنده بهبود قابلتوجه شرایط تولید است.
تغییر روند صادرات مواد معدنی و محصولات فولادی
مدیر طرح جامع فولاد کشور با اشاره به روند صادرات مواد اولیه در سالهای گذشته اظهار کرد: در سالهای ۱۳۹۲ و ۱۳۹۳، صادرات مواد اولیه کشور ارقام قابلتوجهی داشت، اما بهتدریج این روند کاهشی شد. در فاصله سالهای ۱۳۹۹ تا ۱۴۰۱، صادرات مواد معدنی به حداقل رسید و بخش عمده فعالیتها به سمت تولید فولاد و محصولات فولادی هدایت شد.
وی افزود: از سال ۱۴۰۱ و همزمان با تشدید کسری انرژی، مجدداً شاهد ایجاد مازاد ظرفیت در بخش مواد معدنی، بهویژه کنسانتره و گندله بودیم. در این شرایط، چارهای جز صادرات بخشی از این محصولات وجود نداشت؛ هرچند صادرات مواد معدنی همواره با مشکلات و محدودیتهای متعددی همراه بوده است.
وی با اشاره به تأثیر محدودیتهای دریایی بر صادرات کشور گفت: در ششماهه امسال، محدودیتهای دریایی موجب شد صادرات مواد معدنی تا حدود ۵۰ درصد کاهش پیدا کند.
وی با اشاره به آمار صادرات سنگآهن و کنسانتره بیان کرد: سال گذشته حدود ۳۰ میلیون تن صادرات در این بخش داشتیم که ارزش آن تقریباً ۲.۷ میلیارد دلار بود، اما امسال این میزان کاهش پیدا میکند. پیشبینی ما این است که در سال ۱۴۰۷، با تکمیل بازسازیها، بازگشت شرایط تولید به روال گذشته و کاهش محدودیتهای انرژی، بتوانیم به صادراتی با ارزش حدود ۱۰ میلیارد دلار دست پیدا کنیم.
ضرورت تبدیل توسعه کمی فولاد به توسعه کیفی
محجوبنژاد با تأکید بر ضرورت توسعه متوازن و پایدار صنعت فولاد اظهار کرد: صنعت فولاد صنعتی است که برای توسعه آن زحمات زیادی کشیده شده و اکنون جایگاه مناسبی در اقتصاد کشور دارد و صنعت حدود ۴.۵ درصد از تولید ناخالص داخلی کشور را به خود اختصاص میدهد و در حوزه صادرات غیرنفتی، بازار سرمایه و اشتغال نیز از ظرفیتهای قابلتوجهی برخوردار است؛ بنابراین باید تمام برنامهریزیهای خود را بهگونهای انجام دهیم که بتوانیم این صنعت را حفظ و تقویت کنیم. وی افزود: در ستاد راهبردی فولاد کشور، ۱۲ راهبرد تعریف کردهایم که یکی از مهمترین آنها برنامهریزی برای تأمین پایدار مواد اولیه است.
مدیر طرح جامع فولاد کشور تأکید کرد: نکته مهم این است که صنعت فولاد کشور دیگر به احداث کارخانههای جدید و ظرفیتسازی بیشتر نیاز ندارد. ما باید توسعه کمی را به توسعه کیفی تبدیل کنیم؛ یعنی از سرمایهگذاریهای انجامشده و ظرفیتهای موجود حداکثر استفاده را داشته باشیم.
محجوبنژاد ادامه داد: ستاد راهبردی زنجیره فولاد کشور نیز با همین رویکرد تشکیل شده است تا در زمینه سیاستگذاری و نظارت عالی بر اجرای برنامهها فعالیت کند.
چشمانداز ذخایر سنگآهن و نیاز آینده صنعت فولاد
وی در ادامه با اشاره به وضعیت ذخایر سنگآهن جهان اظهار کرد: بر اساس گزارش سازمان زمینشناسی آمریکا (USGS)، ذخایر سنگآهن جهان حدود ۲۰۰ میلیارد تن برآورد شده که از این میزان، حدود ۸۷ میلیارد تن آهن دارد. ایران نیز از نظر ذخایر سنگآهن جایگاه نهم در جهان دارد.
مدیر طرح جامع فولاد کشور با اشاره به وضعیت ذخایر سنگآهن ایران بیان کرد: ذخایر زمینشناسی سنگآهن کشور حدود ۵.۵ میلیارد تن است.
مدیر طرح جامع فولاد کشور افزود: در حال حاضر، سالانه حدود ۱۲۰ تا ۱۳۰ میلیون تن سنگآهن در کشور استخراج میشود که حدود ۸۰ میلیون تن آن مربوط به معادن وابسته به بخش ایمیدرو و حدود ۳۵ میلیون تن مربوط به بخش خصوصی است.
محجوبنژاد با تشریح نحوه مصرف و صادرات سنگآهن کشور اظهار کرد: از مجموع حدود ۱۲۰ میلیون تن سنگآهن استخراجشده، نزدیک به ۹۰ میلیون تن در زنجیره داخلی فولاد مصرف و به محصولات فولادی تبدیل میشود و حدود ۳۰ تا ۴۰ میلیون تن نیز در قالب سنگآهن، کنسانتره و گندله صادر میشود.
کاهش عیار سنگآهن و چالش تأمین مواد اولیه
مدیر طرح جامع فولاد کشور با اشاره به روند کاهش عیار سنگآهن کشور گفت: زمانی که در سال ۱۳۹۳ تدوین طرح جامع فولاد را آغاز کردیم، میانگین عیار سنگآهن حدود ۵۱ درصد بود، اما این میزان امروز به حدود ۴۵ درصد رسیده است.
مدیر طرح جامع فولاد کشور با اشاره به نیاز آینده صنعت فولاد به سنگآهن افزود: اگر صنعت فولاد کشور با نرخ بهرهبرداری حدود ۶۵ درصد فعالیت کند و از سال ۱۴۰۷ به بعد بهطور میانگین سالانه ۳۷ میلیون تن فولاد تولید شود، سالانه به حدود ۱۲۰ میلیون تن سنگآهن نیاز خواهیم داشت.
راهکارهای تأمین پایدار سنگآهن و مواد اولیه
وی در ادامه با تشریح راهکارهای تأمین پایدار سنگآهن گفت: یکی از مهمترین موضوعات، کنترل صدور مجوز برای ظرفیتهای مازاد در حلقههای مختلف زنجیره فولاد است. هرچه تعداد کارخانهها در حلقههای مختلف زنجیره افزایش پیدا کند، فشار بر حلقه نخست، یعنی بخش معدن و تأمین مواد اولیه، بیشتر میشود. واقعیت این است که کشور در شرایط فعلی به احداث کارخانههای جدید در تمام حلقههای زنجیره نیاز ندارد و ظرفیتهای موجود نیز هنوز بهطور کامل مورد استفاده قرار نگرفتهاند.
مدیر طرح جامع فولاد کشور افزود: در شرایطی که بازار و میزان مصرف فعلی پاسخگوی ظرفیتهای ایجادشده نیست و صادرات نیز با محدودیتهایی مواجه است، توسعه بیرویه ظرفیتها میتواند مشکلات بیشتری ایجاد کند. بنابراین باید کنترل صدور مجوزهای جدید در اولویت قرار گیرد.
نقش معدنکاری دیجیتال در افزایش بهرهوری
محجوبنژاد با تأکید بر اهمیت معدنکاری دیجیتال اظهار کرد: فناوریهای دیجیتال در دنیا به یکی از ابزارهای مهم توسعه فعالیتهای معدنی تبدیل شدهاند و میتوانند در فرآیندهای مختلف واحدهای معدنی تأثیرگذار باشند.
وی افزود: استفاده از فناوریهای هوشمند در معدنکاری میتواند بر شاخصهای عملیاتی و اقتصادی تأثیر مثبت بگذارد و در برخی موارد، بازگشت سرمایه را حدود ۲۵ تا ۵۰ درصد بهبود دهد. امروز در کشورهای بزرگ معدنی، فناوریهای هوشمند و دیجیتال در بخشهای مختلف عملیات معدنی مورد استفاده قرار گرفتهاند و این رویکرد باید در برنامههای توسعه معدنکاری کشور نیز مورد توجه قرار گیرد.
نظر شما