پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ صنعت فولاد به‌عنوان یکی از ارکان اقتصاد جهانی و از صنایع پشتیبان گذار انرژی، در سال‌های اخیر مسیر توسعه فناوری‌های نوین و بهبود عملکرد زیست‌محیطی را دنبال کرده است. بر اساس گزارش بن الیس، معاون فروش، بازاریابی و پایداری شرکت بی‌اچ‌پی، طی یک سال گذشته پروژه‌های تجاری و نمایشی کربن‌زدایی، فعالیت‌های تحقیق و توسعه و تدوین استانداردهای صنعتی پیشرفت کرده‌اند و فولادسازان بزرگ همچنان برنامه‌های بلندمدت خود را برای دستیابی به انتشار خالص صفر دنبال می‌کنند.
بر اساس داده‌های منتشرشده، مجموع سرمایه‌گذاری‌ها و تعهدات تأمین مالی پروژه‌های کربن‌زدایی فولاد در ۱۲ ماه منتهی به آوریل ۲۰۲۶ به ۲۴ میلیارد دلار رسیده است. توسعه فناوری‌های نوین، دسترسی به انرژی و هیدروژن با قیمت رقابتی و شکل‌گیری تقاضا برای فولاد کم‌انتشار، از عوامل مؤثر بر گسترش این پروژه‌ها و تقویت توجیه اقتصادی آن‌ها به شمار می‌روند.
سیاست‌گذاری و سرمایه‌گذاری در مناطق فولادی
تحولات سیاستی در مناطق اصلی تولید فولاد، به‌تدریج بر حمایت از سرمایه‌گذاری در فناوری‌های کم‌انتشار و ایجاد بازار برای محصولات فولادی با انتشار کمتر متمرکز شده است.
در چین، گسترش نظام ملی تجارت انتشار کربن به بخش فولاد و اجرای چارچوب کنترل دوگانه کربن، با اولویت کاهش شدت انتشار، زمینه توسعه فناوری‌های نوین را تقویت کرده است. شرکت بائوو فناوری کوره بلند HyCROF را در کنار فناوری‌های احیای مستقیم مبتنی بر هیدروژن و فولادسازی الکتریکی در برنامه متالورژی کم‌کربن ژانجیانگ پیش می‌برد. شرکت HBIS نیز طرح‌های جذب، استفاده و ذخیره‌سازی کربن (CCUS) را دنبال می‌کند. گروه شوگانگ در سپتامبر ۲۰۲۶ از راه‌اندازی موفق واحد آزمایشی جذب کربن در مقیاس صنعتی برای گاز کوره بلند خبر داد.
در هند، هم‌زمان با رشد تقاضای فولاد و ظرفیت کوره بلند، نقشه راه فولاد سبز، برنامه ورود فولاد به نظام تجارت اعتبار کربن و تدوین نقشه راه ملی CCUS در حال تقویت چارچوب توسعه تولید کم‌انتشار هستند. تاتا استیل فناوری اصلاح‌شده کوره بلند EASyMelt و شرکت JSW Steel استفاده از هیدروژن تجدیدپذیر در تولید آهن احیای مستقیم در کارخانه ویجایاناگار را دنبال می‌کنند.
در ژاپن، چارچوب GX Steel از توسعه فناوری‌های کربن‌زدایی کوره بلند، از جمله CCUS، حمایت می‌کند و به گسترش تقاضا برای فولاد کم‌انتشار کمک می‌کند. نیپون استیل و JFE Steel نیز سرمایه‌گذاری در ظرفیت فولادسازی مبتنی بر کوره قوس الکتریکی را اعلام کرده‌اند؛ اقدامی که زمینه افزایش استفاده از قراضه فولادی داخلی را فراهم می‌کند. در کره جنوبی نیز فناوری HyREX شرکت پوسکو، مبتنی بر احیای آهن با هیدروژن، یکی از مسیرهای مهم توسعه فولادسازی آینده است و سنگ‌آهن بی‌اچ‌پی در آزمایش‌های آن به کار گرفته می‌شود.
در اروپا، سازوکار تعدیل کربن در مرزها (CBAM) اتحادیه اروپا، انگیزه سرمایه‌گذاری در کاهش انتشار و شفافیت محاسبات کربنی را افزایش داده است. همچنین تغییرات نظام تجارت انتشار و برنامه حذف تدریجی سهمیه‌های رایگان، از عوامل اثرگذار بر برنامه‌ریزی سرمایه‌گذاری فولادسازان محسوب می‌شوند.
سه مسیر فناوری برای فولادسازی آینده
به اعتقاد بی‌اچ‌پی، تنوع دارایی‌ها، بازارها و شرایط منطقه‌ای صنعت فولاد، توسعه چند مسیر فناوری را ضروری می‌کند. این مسیرها شامل کوره بلند اصلاح‌شده، احیای مستقیم آهن با کوره ذوب الکتریکی و احیای الکتروشیمیایی هستند.
در مسیر کوره بلند اصلاح‌شده، بهبود بهره‌وری و بهینه‌سازی فرایند می‌تواند شدت انتشار دی‌اکسیدکربن را تا ۲۰ درصد کاهش دهد. استفاده از فناوری‌هایی مانند بازیافت گاز بالای کوره و جذب کربن نیز ظرفیت کاهش انتشار را به حدود ۸۰ درصد می‌رساند.
مسیر احیای مستقیم آهن ـ کوره ذوب الکتریکی (DRI–ESF) با اتکا به هیدروژن تجدیدپذیر و برق، ظرفیت کاهش حدود ۸۵ درصدی انتشار دی‌اکسیدکربن را در مقایسه با فولادسازی متعارف کوره بلند دارد. توسعه فناوری قابل استفاده برای انواع مختلف سنگ‌آهن، از الزامات گسترش این روش در مقیاس صنعتی است.
در مسیر احیای الکتروشیمیایی آهن نیز امکان تولید آهن بدون استفاده از مواد کربنی برای احیا فراهم می‌شود. این فناوری که در مراحل اولیه توسعه قرار دارد، ظرفیت کاهش شدت انتشار تا ۹۵ درصد را نشان می‌دهد و یکی از گزینه‌های مهم برای تحقیقات و سرمایه‌گذاری‌های بلندمدت محسوب می‌شود.
دستاوردهای برنامه کربن‌زدایی بی‌اچ‌پی
بی‌اچ‌پی با همکاری ۱۳ فولادساز بزرگ جهان که در سال تقویمی ۲۰۲۵ حدود یک‌چهارم تولید جهانی فولاد را در اختیار داشتند، مجموعه‌ای از آزمایش‌ها و پروژه‌های نمایشی را برای توسعه این فناوری‌ها اجرا می‌کند.
در مسیر کوره بلند اصلاح‌شده، تزریق گاز غنی از هیدروژن با همکاری شرکت زنیت استیل، به‌عنوان راهکاری برای بهبود عملکرد کوره‌های موجود، تاکنون کاهش ۲ تا ۳ درصدی انتشار را محقق کرده است. برآوردها نشان می‌دهد ظرفیت کاهش انتشار این روش می‌تواند به بیش از ۵ درصد برسد. همچنین آزمایش‌های جذب کربن از گاز کوره بلند با همکاری آرسلورمیتال و HBIS و با استفاده از فناوری‌های آمینی و جذب نوسانی فشار خلأ (VPSA)، نرخ جذب و خلوص بیش از ۹۰ درصد را نشان داده‌اند. به‌کارگیری این فناوری‌ها در مقیاس صنعتی می‌تواند شدت انتشار دی‌اکسیدکربن را ۲۰ تا ۳۰ درصد کاهش دهد.
در مسیر DRI–ESF، آزمایش تجاری گندله در کارخانه نانتونگ چین با همکاری زنیت استیل، به تولید گندله مناسب احیای مستقیم با سهم ۵۵ درصدی سنگ‌آهن پیلبارا بی‌اچ‌پی انجامید؛ رقمی که از هدف ۵۰ درصدی پروژه فراتر رفت. همچنین همکاری آزمایشگاهی با دانشگاه نیوکاسل استرالیا و مراکز تحقیقاتی آلمان و آزمایش‌های پایلوت در شرکت بائوو چین، از سال ۲۰۲۲ تاکنون با بیش از ۱۰۰ آزمایش و تولید بیش از دو تن فلز مذاب، دستاوردهایی در کنترل کیفیت فلز مذاب، کربوره‌سازی و تولید سرباره قابل استفاده در صنعت سیمان داشته است.
طراحی پروژه نمایشی NeoSmelt در کوینانا، پرت، به پایان رسیده و راه‌اندازی آن برای سال تقویمی ۲۰۲۹، مشروط به تصمیم نهایی سرمایه‌گذاری، برنامه‌ریزی شده است. بی‌اچ‌پی همچنین در سپتامبر ۲۰۲۶ همکاری خود با پوسکو را برای توسعه فناوری HyREX گسترش داد. آزمایش‌های نمایشی سنگ‌آهن بی‌اچ‌پی در کارخانه ۳۰۰ هزار تنی HyREX پوسکو در پوهانگ نیز برای سال ۲۰۲۸ برنامه‌ریزی شده است.
در حوزه احیای الکتروشیمیایی، بی‌اچ‌پی با شرکت‌های بوستون متال و الکترا برای آزمایش سنگ‌آهن پیلبارا همکاری می‌کند. شرکت الکترا از اجرای یک آزمایش پیوسته ۱۴۰۰ ساعته با استفاده از ریزدانه‌های سنگ‌آهن بی‌اچ‌پی خبر داده و ساخت یک واحد نمایشی بزرگ‌تر را آغاز کرده است که قرار است در ادامه سال ۲۰۲۶ به بهره‌برداری برسد.
همکاری؛ پیشران توسعه فولاد کم‌کربن
بی‌اچ‌پی در جمع‌بندی گزارش خود، کربن‌زدایی را یکی از اولویت‌های بلندمدت صنعت فولاد معرفی می‌کند و بر اهمیت آمادگی فناوری، توسعه زیرساخت‌های پشتیبان و همکاری پایدار در سراسر زنجیره ارزش تأکید دارد. پیشبرد هم‌زمان فناوری‌های قابل استفاده در واحدهای فعلی و مسیرهای نوین تولید، می‌تواند گزینه‌های متنوع‌تری پیش روی فولادسازان قرار دهد و زمینه حرکت تدریجی صنعت به سمت تولید فولاد با انتشار نزدیک به صفر را فراهم کند.
نظر شما