پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ حمیدرضا خسروانی‌پور، معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه، در گفت‌وگو با ایراسین در حاشیه نمایشگاه بین‌المللی فولاد ۱۴۰۵ اصفهان، با اشاره به تجربه بازسازی این مجتمع پس از حملات اخیر اظهار کرد: اتفاقات اخیر بار دیگر نشان داد که بومی‌سازی در صنعت فولاد صرفاً یک رویکرد اقتصادی یا برنامه‌ای برای کاهش وابستگی به واردات نیست، بلکه یکی از مؤلفه‌های اصلی تاب‌آوری صنعتی و تضمین تداوم تولید در شرایط بحرانی به شمار می‌رود.
وی افزود: بخشی از توانمندی فولاد مبارکه برای بازگشت به مدار تولید، حاصل دانش فنی انباشته‌شده در این مجموعه، تلاش شبانه‌روزی کارکنان و متخصصان و همچنین سرمایه‌گذاری‌هایی است که طی سال‌های گذشته در حوزه بومی‌سازی قطعات، تجهیزات و فناوری‌های موردنیاز انجام شده بود. اگر این زیرساخت دانشی و صنعتی از قبل شکل نگرفته بود، بازسازی در چنین بازه زمانی کوتاهی با دشواری‌های بسیار بیشتری همراه می‌شد.
بومی‌سازی؛ پشتوانه بازسازی فولاد مبارکه
معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه با تأکید بر اهمیت دستاوردهای بومی‌سازی در فرایند بازسازی تصریح کرد: پیش از وقوع این حوادث، بخش قابل‌توجهی از قطعات و تجهیزات موردنیاز فولاد مبارکه با اتکا به توان شرکت‌های داخلی و دانش متخصصان ایرانی بومی‌سازی شده بود. همین ظرفیت باعث شد در فرایند بازسازی، برای تأمین بسیاری از قطعات و تجهیزات به شرکت‌های خارجی وابستگی نداشته باشیم.
خسروانی‌پور ادامه داد: توان داخلی ایجادشده در سال‌های گذشته، امروز در یکی از حساس‌ترین مقاطع فعالیت صنعت فولاد کشور به کار آمد. متخصصان و شرکت‌های داخلی توانستند با تکیه بر دانش فنی، تجربه عملیاتی و شناخت دقیقی که از تجهیزات و فرایندهای مجتمع داشتند، در بازسازی و بازگرداندن بخش‌های آسیب‌دیده نقش‌آفرینی کنند.
وی خاطرنشان کرد: مهم‌ترین پیام این تجربه آن است که دانش فنی و توان مهندسی کشور، پشتوانه‌ای راهبردی برای صنعت فولاد محسوب می‌شود. هر اندازه این ظرفیت توسعه پیدا کند، امکان بازسازی، نوسازی و حتی ایجاد مجدد زیرساخت‌های صنعتی در شرایط دشوار نیز افزایش خواهد یافت.
خسروانی‌پور با اشاره به ضرورت تکمیل این مسیر گفت: فولاد مبارکه در میان شش استراتژی محوری خود، حرکت به سمت تکنولوژی‌محور شدن در صنعت فولاد را تعریف کرده است. در این رویکرد، هدف آن است که توانمندی‌های داخلی از سطح ساخت قطعات و تجهیزات فراتر برود و به حوزه‌های پیچیده‌تری همچون ساخت ماشین‌آلات، طراحی و ساخت کارخانه، مهندسی فرایندها و توسعه فناوری‌های پیشرفته گسترش یابد.
وی افزود: حرکت به سمت این سطح از توانمندی، می‌تواند جایگاه صنعت فولاد کشور را ارتقا دهد و زمینه‌ساز شکل‌گیری ظرفیت‌های مهندسی و فناوری در مقیاسی گسترده‌تر شود؛ ظرفیتی که نه‌تنها در شرایط عادی، بلکه در مواجهه با بحران‌های احتمالی نیز اهمیت حیاتی دارد.
بازگشت فولاد مبارکه در ۴۵ روز؛ حاصل دانش، تخصص و همت کارکنان
معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه با اشاره به تلاش‌های انجام‌شده برای بازسازی این مجتمع اظهار کرد: آنچه در فرایند بازگشت فولاد مبارکه به مدار تولید اتفاق افتاد، حاصل ترکیب دانش فنی، تجربه عملیاتی، توان شرکت‌های داخلی و همت کم‌نظیر همکاران مجموعه بود.
وی ادامه داد: شاید برای بسیاری از افراد قابل تصور نبود که فولاد مبارکه بتواند در چنین بازه زمانی کوتاهی بخش‌های آسیب‌دیده را بازسازی کند و به شرایط عملیاتی بازگردد؛ اما این اتفاق با تلاش شبانه‌روزی کارکنان و متخصصان محقق شد. همکاران ما در آن روزها با تمام توان پای کار بودند و برخی از آن‌ها حتی در طول این دوره ۴۵روزه، فرصت بازگشت به خانه را پیدا نکردند.
خسروانی‌پور تأکید کرد: این تجربه نشان داد که توان بازسازی صنعت، صرفاً به تجهیزات و زیرساخت‌های فیزیکی محدود نیست. نیروی انسانی متخصص، دانش انباشته‌شده، شناخت فرایندها و توان مهندسی داخلی، مهم‌ترین پشتوانه برای احیای یک مجموعه صنعتی در شرایط دشوار هستند.
وی افزود: به‌عنوان یک ایرانی و اصفهانی، دانستن اینکه چنین پشتوانه علمی و تخصصی در کشور وجود دارد و متخصصان ما از توان لازم برای بازسازی و توسعه زیرساخت‌های صنعتی برخوردارند، مایه افتخار است. این تجربه باید به‌عنوان سرمایه‌ای ارزشمند حفظ و تقویت شود تا بتوانیم در آینده نیز با اتکا به توان داخلی، مسیر توسعه صنعت را ادامه دهیم.
اجرای ۸۷ طرح توسعه‌ای در فولاد مبارکه
خسروانی‌پور در ادامه با تشریح وضعیت پروژه‌های توسعه‌ای این مجتمع گفت: در حال حاضر، فولاد مبارکه ۸۷ طرح را در بخش‌های مختلف در دست اجرا دارد که حدود هشت طرح از میان آن‌ها در زمره ابرپروژه‌های کشور قرار می‌گیرند. این پروژه‌ها با اهداف مختلفی از جمله توسعه ظرفیت تولید، ارتقای کیفیت محصولات، تکمیل زنجیره ارزش و کاهش وابستگی کشور به واردات تعریف شده‌اند.
وی افزود: با وجود شرایط خاص کشور، محدودیت‌های اجرایی و مشکلاتی که در پی حوادث اخیر ایجاد شد، روند پیشبرد پروژه‌ها ادامه دارد و میانگین پیشرفت موزون سبد طرح‌های توسعه‌ای فولاد مبارکه به حدود ۸۵ درصد رسیده است.
معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه درباره نحوه محاسبه این میزان پیشرفت توضیح داد: عدد اعلام‌شده، میانگین ساده پیشرفت فیزیکی تمام پروژه‌ها نیست، بلکه بر اساس میانگین موزون و با در نظر گرفتن وزن و اهمیت هر پروژه در سبد طرح‌های توسعه‌ای محاسبه شده است. به همین دلیل، پروژه‌ها متناسب با ابعاد، اهمیت و سهم خود در برنامه توسعه‌ای مجموعه، در محاسبه نهایی اثرگذار هستند.
وی تصریح کرد: در میان پروژه‌های در دست اجرا، طرح‌هایی با پیشرفت حدود ۲۰ درصد و همچنین پروژه‌هایی با پیشرفت نزدیک به ۹۵ درصد وجود دارند. بنابراین، عدد ۸۵ درصد تصویری کلی از وضعیت پیشرفت موزون مجموعه پروژه‌ها ارائه می‌دهد و به معنای برخورداری تمام طرح‌ها از میزان پیشرفت یکسان نیست.
پروژه نورد گرم ۲؛ گامی برای تولید ورق‌های خاص و کاهش واردات
معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه در تشریح مهم‌ترین پروژه‌های این مجتمع، به پروژه نورد گرم ۲ اشاره کرد و گفت: یکی از بزرگ‌ترین و راهبردی‌ترین طرح‌های در دست اجرای فولاد مبارکه، پروژه نورد گرم ۲ در محدوده شهید خرازی این مجتمع است که در حال حاضر حدود ۶۷ درصد پیشرفت دارد.
وی افزود: اهمیت این پروژه تنها به افزایش ظرفیت تولید محدود نمی‌شود، بلکه امکان تولید طیف جدیدی از ورق‌های فولادی خاص را فراهم می‌کند که بخشی از نیاز صنایع کشور در حال حاضر از طریق واردات تأمین می‌شود.
خسروانی‌پور ادامه داد: با بهره‌برداری از این پروژه، امکان تأمین بخشی از ورق‌های موردنیاز صنایع لوازم خانگی،خودروسازان و سایر مصرف‌کنندگان صنعتی در داخل کشور فراهم خواهد شد. به این ترتیب، علاوه بر کاهش وابستگی به واردات، طیف وسیعی از صنایع پایین‌دستی نیز از مزایای توسعه این ظرفیت تولیدی بهره‌مند می‌شوند.
وی با اشاره به حمایت‌های مدیریت ارشد مجموعه از این طرح اظهار کرد: با توجه به اهمیت راهبردی نورد گرم ۲، حمایت هیئت‌مدیره و مدیرعامل فولاد مبارکه از پیشبرد این پروژه به‌صورت ویژه دنبال می‌شود. امیدواریم مطابق برنامه‌ریزی انجام‌شده، سال آینده نخستین کویل تولیدی این خط به دست آید و پروژه وارد مرحله بهره‌برداری شود.
بهره‌برداری از پروژه‌های کیفیت‌محور در ماه‌های آینده
خسروانی‌پور در بخش دیگری از این گفت‌وگو به پروژه‌هایی اشاره کرد که قرار است در ماه‌های آینده به بهره‌برداری برسند.
وی گفت: یکی از این پروژه‌ها، واحد گاززدایی فولاد مبارکه است که پیش‌بینی می‌کنیم طی یکی دو ماه آینده به بهره‌برداری برسد. اجرای این پروژه به بهبود کیفیت فولاد تولیدی کمک می‌کند و از نظر ارتقای قابلیت تولید محصولات با مشخصات کیفی خاص، اهمیت دارد.
معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه همچنین از همزن مغناطیسی در واحد فولادسازی به‌عنوان یکی دیگر از پروژه‌های مهم این مجموعه نام برد و افزود: این تجهیز نیز با هدف کمک به تولید ورق‌های خاص و ارتقای قابلیت‌های فرایند فولادسازی در دست اجراست و امیدواریم طی حدود پنج ماه آینده وارد مدار تولید شود.
وی خاطرنشان کرد: این پروژه‌ها در کنار طرح‌های بزرگ توسعه‌ای، نقش مهمی در تکمیل زیرساخت‌های فناوری و افزایش توان تولید محصولات با ارزش افزوده بالاتر دارند. رویکرد ما این است که هم‌زمان با توسعه ظرفیت تولید، کیفیت و تنوع محصولات را نیز ارتقا دهیم تا نیازهای تخصصی صنایع داخلی با اتکای بیشتری به تولید داخل پاسخ داده شود.
نیروگاه سیکل ترکیبی؛ تلاش برای بازگشت به مدار پیش از محدودیت‌های برق
معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه در ادامه با اشاره به اهمیت تأمین پایدار انرژی برای فعالیت‌های صنعتی اظهار کرد: نیروگاه سیکل ترکیبی فولاد مبارکه نیز از جمله پروژه‌های مهم زیرساختی این مجموعه است که در جریان حملات اخیر، دو آسیب دیدند.
وی افزود: با توجه به اهمیت تأمین برق پایدار برای استمرار تولید، بازسازی و بازگرداندن این واحدها به مدار در اولویت قرار گرفته است. همکاران ما با تلاش مستمر در حال پیگیری اقدامات موردنیاز هستند و هدف‌گذاری کرده‌ایم که نیروگاه پیش از آغاز محدودیت‌های برق در سال آینده، به مدار بازگردد.
ورق رنگی؛ توسعه محصولات با ارزش افزوده بالاتر
خسروانی‌پور با اشاره به دیگر پروژه‌های توسعه‌ای فولاد مبارکه گفت: پروژه ورق رنگی شماره ۲ نیز از طرح‌های مهم این مجموعه است که با تمرکز بر تأمین نیاز بازارهایی همچون صنعت لوازم خانگی دنبال می‌شود.
وی افزود: محصولات ورق رنگی از ارزش افزوده بالاتری برخوردارند و توسعه ظرفیت تولید آن‌ها می‌تواند ضمن تقویت سبد محصولات فولاد مبارکه، زمینه تأمین نیاز صنایع مصرف‌کننده داخلی را با اتکای بیشتری به تولید داخل فراهم کند.
معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه ادامه داد: مطابق برنامه‌ریزی فعلی، امیدواریم این پروژه در نیمه نخست سال ۱۴۰۶ به مدار تولید وارد شود. تحقق این هدف، در کنار سایر پروژه‌های توسعه‌ای، به تکمیل زنجیره تولید محصولات فولادی و افزایش توان رقابت‌پذیری مجموعه کمک خواهد کرد.
توسعه فناوری؛ مسیر فولاد مبارکه برای کاهش وابستگی صنعتی
معاون طرح و توسعه فولاد مبارکه در جمع‌بندی این گفت‌وگو، بومی‌سازی، توسعه فناوری و پیشبرد طرح‌های توسعه‌ای را سه محور مکمل در مسیر آینده این مجتمع دانست و گفت: تجربه بازسازی اخیر نشان داد که سرمایه‌گذاری در دانش فنی و توان ساخت داخل، در زمان بروز بحران به یک مزیت راهبردی تبدیل می‌شود.
وی افزود: هدف فولاد مبارکه این است که با تکمیل زنجیره توانمندی‌های داخلی، از ساخت قطعات و تجهیزات به سمت طراحی و ساخت ماشین‌آلات، مهندسی فرایندها و توسعه فناوری‌های پیچیده‌تر حرکت کند. تحقق این رویکرد می‌تواند زمینه‌ساز ارتقای جایگاه صنعت فولاد ایران و کاهش وابستگی به منابع خارجی باشد.
وی در پایان تأکید کرد: مهم‌ترین سرمایه فولاد مبارکه، دانش و تخصص نیروی انسانی آن است؛ سرمایه‌ای که در کنار ظرفیت شرکت‌های داخلی و تجربه چندین سال توسعه صنعتی، امکان بازسازی، نوسازی و پیشبرد پروژه‌های بزرگ را فراهم می‌کند. حفظ و تکمیل این توانمندی، مسیر حرکت فولاد مبارکه به سمت صنعتی فناوری‌محور و برخوردار از استقلال بیشتر در طراحی، ساخت و توسعه تجهیزات و فرایندهای تولید خواهد بود.
نظر شما