پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ صنعت فولاد امارات متحده عربی در سال‌های اخیر با تکیه بر رونق ساخت‌وساز، حمایت‌های دولتی و سرمایه‌گذاری در نوسازی تجهیزات، مسیر تازه‌ای را برای تقویت تولید داخلی و توسعه محصولات با ارزش افزوده بالا دنبال کرده است. در این میان، شرکت ام‌استیل (EMSTEEL) به‌عنوان بزرگ‌ترین بازیگر بازار داخلی، نقش محوری در تأمین محصولات فولادی موردنیاز پروژه‌های عمرانی و توسعه ظرفیت‌های تولیدی این کشور دارد.

ساختار صنعت فولاد امارات عمدتاً بر تولید محصولات طویل متمرکز است؛ به‌گونه‌ای که میلگرد، مفتول و مقاطع سازه‌ای حدود ۸۵ تا ۹۰ درصد از مجموع تولید فولاد این کشور را تشکیل می‌دهند. با وجود توسعه ظرفیت‌های داخلی، وابستگی بخشی از تولیدکنندگان به واردات شمش فولادی و نیاز گسترده پروژه‌های ساختمانی به محصولات فولادی، همچنان جایگاه تأمین‌کنندگان خارجی را در بازار این کشور حفظ کرده است.

ام‌استیل؛ بازیگر اصلی بازار فولاد امارات

ام‌استیل، مستقر در ابوظبی، تنها تولیدکننده یکپارچه فولاد در امارات است که چرخه کامل تولید را در اختیار دارد. ظرفیت سالانه ذوب و نورد این مجموعه به ۳.۵ میلیون تن می‌رسد و محصولات آن شامل میلگرد، مقاطع سنگین سازه‌ای و شیت‌پایل‌های فولادی است. این شرکت همچنین تنها تولیدکننده شیت‌پایل در منطقه خاورمیانه و شمال آفریقا معرفی شده است.جایگاه ام‌استیل در بازار داخلی قابل‌توجه است؛ این شرکت حدود ۶۰ درصد بازار میلگرد و مفتول امارات را در اختیار دارد و سهم آن در بازار مقاطع سنگین سازه‌ای و شیت‌پایل‌های فولادی نورد گرم به حدود ۷۰ درصد می‌رسد.

راهبرد سرمایه‌گذاری ام‌استیل بر افزایش بهره‌وری ظرفیت‌های موجود، کاهش توقف‌های تولید و حرکت به سمت محصولات تخصصی با حاشیه سود بالاتر متمرکز شده است. این شرکت در سپتامبر ۲۰۲۵، نوسازی خط اصلی تولید میلگرد خود را با جایگزینی ۳۰ ماژول خنک‌کاری پرسرعت و سامانه‌های تقسیم‌کننده دوکاناله به پایان رساند. این پروژه با کاهش توقف‌های پیش‌بینی‌نشده، افزایش سرعت نورد و بهبود پایداری فرایند تولید همراه بود.

همچنین، ام‌استیل با همکاری شرکت آلمانی پریمِتالز تکنولوژیز (Primetals Technologies)، در حال احداث بلوک جدید تولید مفتول با ظرفیت سالانه حداکثر ۵۰۰ هزار تن است. این پروژه ۳۷ میلیون دلاری، امکان تولید محصولات تخصصی از جمله مفتول پرکربن مورد استفاده در سیم تایر، سیم جوش و مفتول‌های پرمقاومت بتن پیش‌تنیده را فراهم می‌کند.

افزون بر این، برنامه نوسازی خطوط نورد و سامانه‌های خنک‌کاری ام‌استیل با هدف کاهش مصرف عناصر آلیاژی و ارتقای کیفیت مکانیکی محصولات ادامه دارد. مرحله جدید ارتقای خطوط نورد این شرکت نیز با سرمایه‌گذاری ۱۷۰ میلیون دلاری در فوریه ۲۰۲۵ آغاز شده و تکمیل آن تا پایان نیمه نخست سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است.

سرمایه‌گذاری تولیدکنندگان در محصولات تخصصی

در کنار ام‌استیل، سایر تولیدکنندگان فولاد امارات نیز بر افزایش بهره‌وری، تنوع‌بخشی به سبد محصولات و کاهش هزینه‌های عملیاتی تمرکز کرده‌اند.شرکت کونارس (Conares)، بزرگ‌ترین تولیدکننده خصوصی فولاد امارات، با ظرفیت ۱.۵ میلیون تن در سال، در حوزه تولید میلگرد، لوله‌های فولادی، مقاطع سازه‌ای و ورق‌های گالوانیزه پیش‌رنگ‌شده فعالیت می‌کند. این شرکت با سرمایه‌گذاری ۲۵ تا ۲۷ میلیون دلاری، خط تولید لوله‌های چهار تا ۱۲ اینچی را در منطقه آزاد جبل‌علی راه‌اندازی کرده و با نصب خطوط برش خودکار کلاف‌های فولادی، توانسته است تأمین نوارهای موردنیاز خطوط لوله را در داخل مجموعه انجام دهد.

کونارس همچنین در اواخر سال ۲۰۲۲، کارخانه تولید ورق‌های گالوانیزه پیش‌رنگ‌شده را با سرمایه‌گذاری ۴۰.۸ میلیون دلاری افتتاح کرد. این توسعه، جایگاه شرکت را در چهار گروه محصولی شامل میلگرد، لوله، مقاطع سازه‌ای و ورق‌های پوشش‌دار تقویت کرده است.

یونایتد استیل اینداستریز (USI) نیز با تمرکز بر بهینه‌سازی لجستیک، از موقعیت کارخانه خود در نزدیکی بندر فجیره و همکاری با فجیره ترمینالز برای کاهش هزینه حمل‌ونقل واردات شمش و صادرات محصولات طویل بهره گرفته است. این مزیت، توان رقابتی شرکت را در عرضه میلگرد و مفتول به بازارهای شورای همکاری خلیج فارس، شبه‌قاره هند و شرق آفریقا افزایش می‌دهد.

در همین حال، شرکت الغریر (AGIS) با توسعه سامانه‌های اتوماسیون و راهکارهای یکپارچه مدیریت تولید و منابع سازمانی، توانسته است تا ۹۰ درصد از فرایندهای برنامه‌ریزی تولید و اجرای سفارش‌های پیچیده را خودکار کند. این اقدامات، سرعت تنظیم برنامه‌های تولید سفارشی را ۸۰ درصد افزایش داده و به کاهش محاسبات دستی و ضایعات فلزی کمک کرده است.

دانا استیل؛ توسعه ظرفیت فرآوری و محصولات پوشش‌دار

دانا استیل از دیگر بازیگران مهم بازار فولاد امارات است که در حوزه محصولات تخت، لوله‌های فولادی و ورق‌های پوشش‌دار فعالیت می‌کند. این شرکت در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، مبلغ ۲۷.۲ میلیون دلار در یک مرکز خدمات فولادی و کارخانه تولید لوله در ام‌القوین سرمایه‌گذاری کرد.

این سرمایه‌گذاری شامل خرید تجهیزات برش طولی و عرضی کلاف‌های فولادی، راه‌اندازی خط تولید لوله به روش جوشکاری مقاومتی الکتریکی (ERW) و نصب تجهیزات شکل‌دهی و جوشکاری بود. در نتیجه، شرکت توانست زنجیره‌ای یکپارچه از دریافت و برش کلاف تا تولید لوله و تکمیل محصول ایجاد کند و تأمین نیاز پروژه‌های ساختمانی امارت‌های شمالی را در یک مجموعه متمرکز سازد.دانا استیل همچنین در حال احداث یک مجتمع نورد با ظرفیت سالانه ۵۰۰ هزار تن در منطقه صنعتی کیزاد ابوظبی است که هدف آن جایگزینی واردات مواد اولیه موردنیاز برای نورد سرد عنوان شده است.

این شرکت در پروژه دیگری نیز برای ایجاد یک مجموعه تولید فولاد سبز با ظرفیت سالانه یک میلیون تن در ام‌القوین مشارکت داشته است. ارزش این پروژه حدود ۱۲۰ میلیون دلار است و تولید ورق‌های گالوانیزه پیش‌رنگ‌شده و کلاف‌های دارای پوشش آلومینیوم ـ روی را هدف قرار می‌دهد. این مجموعه در اواخر مه ۲۰۲۶ به بهره‌برداری رسید.

حمایت دولتی؛ تعرفه‌ها و استانداردهای سخت‌گیرانه

یکی از عوامل مؤثر بر جایگاه تولیدکنندگان داخلی، سیاست‌های حمایتی دولت امارات است. این سیاست‌ها از طریق تعرفه‌های وارداتی، عوارض ضددامپینگ، ممنوعیت صادرات قراضه و الزامات سخت‌گیرانه استاندارد و انطباق اجرا می‌شوند.

بر اساس تعرفه مشترک گمرکی شورای همکاری خلیج فارس، بیشتر محصولات فولادی مشمول حقوق ورودی ۵ درصدی بر مبنای ارزش کالا به‌علاوه بیمه و حمل‌ونقل هستند؛ با این حال، امارات تعرفه واردات میلگرد و کلاف‌های فولادی را به ۱۰ درصد افزایش داده است. این اقدام تا اکتبر ۲۰۲۶ تمدید شده و ادامه آن به بررسی و تمدید رسمی وابسته است. همچنین، واردات محصولات فولادی مشمول مالیات بر ارزش افزوده ۵ درصدی است.

امارات برای برخی مقاطع بزرگ سازه‌ای وارداتی از چین نیز عوارض قطعی ضددامپینگ بین ۱۵.۲۹ تا ۴۶.۹۱ درصد اعمال می‌کند. علاوه بر این، صادرات قراضه فولادی تحت گروه تعرفه گمرکی ۷۲۰۴ ممنوع است؛ سیاستی که با هدف حفظ مواد اولیه در داخل کشور و حمایت از صنعت فولاد داخلی دنبال می‌شود.

در حوزه مقررات غیرتعرفه‌ای، وزارت صنعت و فناوری‌های پیشرفته امارات (MoIAT) مسئول صدور گواهی‌های لازم برای واردات و عرضه قانونی محصولات فولادی است. دریافت گواهی ارزیابی انطباق امارات (ECAS) و در مورد میلگرد و مفتول، گواهی نشان کیفیت امارات (EQM)، از الزامات اصلی فعالیت در بازار این کشور به شمار می‌رود.در برخی پروژه‌ها، تأییدیه‌های محلی مانند گواهی آزمایشگاه مرکزی دبی نیز موردنیاز است. فرایند اخذ این مجوزها ممکن است بین دو تا شش ماه زمان ببرد و هزینه‌های قابل‌توجهی به تأمین‌کنندگان خارجی تحمیل کند.

برنامه ملی ارزش درون‌کشوری (ICV) از دیگر ابزارهای حمایتی دولت امارات است که تحت نظارت وزارت صنعت و فناوری‌های پیشرفته اجرا می‌شود. این برنامه سهم هزینه‌های باقی‌مانده در اقتصاد داخلی، استفاده از مواد اولیه محلی، اشتغال شهروندان اماراتی و سرمایه‌گذاری در کشور را ارزیابی می‌کند.شرکت‌هایی که امتیاز بالاتری در این شاخص کسب می‌کنند، در مناقصه‌های دولتی و شبه‌دولتی از اولویت برخوردار می‌شوند. وزن این شاخص در ارزیابی برخی مناقصه‌ها می‌تواند به ۲۰ تا ۳۰ درصد برسد و به شرکت‌های دارای سطح بالاتر بومی‌سازی، مزیت رقابتی قابل‌توجهی بدهد.

از این منظر، خرید فولاد از تولیدکنندگان داخلی مانند ام‌استیل، علاوه بر تأمین نیاز پروژه‌ها، می‌تواند به بهبود امتیاز ICV توسعه‌دهندگان نیز کمک کند. این سازوکار، تقاضا برای محصولات داخلی را تقویت می‌کند و در کنار تعرفه‌ها و مقررات فنی، جایگاه تولیدکنندگان اماراتی را در بازار حفظ می‌کند.

حرکت به سمت تولید رقابت‌پذیرتر

صنعت فولاد امارات با اتکا به رونق ساخت‌وساز، حمایت‌های دولتی و سرمایه‌گذاری در فناوری، در مسیر افزایش بهره‌وری و توسعه محصولات تخصصی حرکت می‌کند. ام‌استیل به‌عنوان بازیگر اصلی بازار، با نوسازی خطوط تولید و افزایش ظرفیت محصولات با ارزش افزوده بالا، جایگاه خود را تقویت کرده و سایر شرکت‌ها نیز در حوزه محصولات تخت، لوله، مقاطع و فرآوری فولاد سرمایه‌گذاری کرده‌اند.

با وجود این، وابستگی بسیاری از نوردکاران به واردات شمش و تداوم نیاز پروژه‌های بزرگ به تأمین خارجی نشان می‌دهد که خودکفایی کامل همچنان چالشی مهم است. راهبرد امارات بر تقویت تولید داخلی، جایگزینی واردات در بخش‌های منتخب و گسترش صادرات محصولات تخصصی استوار شده است؛ مسیری که موفقیت آن به تداوم سرمایه‌گذاری، دسترسی مطمئن به مواد اولیه و حفظ مزیت رقابتی تولیدکنندگان داخلی بستگی دارد.