پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ شورای اتحادیه اروپا و پارلمان اروپا بر سر حفظ سازوکار ابطال مجوزهای انتشار کربن در چارچوب ذخیره ثبات بازار نظام تجارت انتشار گازهای گلخانه‌ای (ETS) به توافق اولیه رسیدند. بر اساس این توافق، آستانه ابطال مجوزها از ۴۰۰ میلیون به ۷۰۰ میلیون سهمیه افزایش می‌یابد؛ تصمیمی که با هدف تقویت نقدشوندگی بلندمدت بازار کربن، افزایش قابلیت پیش‌بینی و حمایت از رقابت‌پذیری صنایع اتخاذ شده است. این توافق که در ۲۰ اکتبر حاصل شد، برای اجرایی‌شدن نهایی همچنان به تأیید رسمی هر دو نهاد نیاز دارد.
بر اساس بیانیه پارلمان اروپا، شورای اتحادیه اروپا و پارلمان اروپا به توافقی مقدماتی برای حفظ سازوکار ابطال مجوزهای انتشار کربن در چارچوب «ذخیره ثبات بازار» (Market Stability Reserve یا MSR) دست یافته‌اند؛ با این تفاوت که آستانه ابطال سهمیه‌ها در این سازوکار به ۷۰۰ میلیون مجوز افزایش خواهد یافت.
این اصلاح هدفمند قرار است ضمن حفظ کارکرد تنظیمی ذخیره ثبات بازار، به افزایش نقدشوندگی بلندمدت و پیش‌بینی‌پذیری بازار کربن کمک کند و در عین حال، رقابت‌پذیری صنایع اروپایی را مورد توجه قرار دهد.توافق اولیه در ۲۰ اکتبر ۲۰۲۶ حاصل شده است، اما برای تبدیل‌شدن به قانون، باید به تأیید رسمی پارلمان اروپا و شورای اتحادیه اروپا برسد.
ذخیره ثبات بازار چگونه عرضه مجوزهای کربنی را تنظیم می‌کند؟
ذخیره ثبات بازار یکی از ابزارهای نظام تجارت انتشار گازهای گلخانه‌ای اتحادیه اروپاست که با هدف مدیریت مازاد مجوزهای انتشار و ایجاد تعادل میان عرضه و تقاضا در بازار کربن فعالیت می‌کند.از زمان آغاز اجرای سازوکار ابطال مجوزها در سال ۲۰۲۳، بیش از ۳ میلیارد سهمیه انتشار از بازار حذف و ابطال شده است. این اقدام به بازگرداندن تعادل میان عرضه و تقاضا و کاهش مازاد تاریخی انباشته‌شده در نظام تجارت انتشار اتحادیه اروپا کمک کرده است.
بر اساس قواعد فعلی، مجوزهای ذخیره‌شده‌ای که از آستانه ۴۰۰ میلیون سهمیه فراتر می‌روند، مشمول ابطال می‌شوند. بااین‌حال، مطابق توافق جدید، پس از تصویب رسمی اصلاحیه، این آستانه بلافاصله به ۷۰۰ میلیون سهمیه افزایش خواهد یافت.در نتیجه، سازوکار ابطال همچنان برقرار می‌ماند، اما حجم بیشتری از مجوزها می‌تواند در ذخیره باقی بماند، پیش از آنکه مشمول ابطال شود.
کمیسیون اروپا در پیشنهاد ارائه‌شده در آوریل ۲۰۲۶، خواستار تعلیق نامحدود سازوکار ابطال مجوزها شده بود. این پیشنهاد می‌توانست نحوه مدیریت مجوزهای مازاد در ذخیره ثبات بازار را به‌طور اساسی تغییر دهد.بااین‌حال، قانون‌گذاران اروپایی در مذاکرات خود به مصالحه‌ای میانه دست یافتند که بر اساس آن، اصل سازوکار ابطال حفظ می‌شود، اما آستانه اجرای آن افزایش می‌یابد.
این توافق تلاش می‌کند میان دو هدف تعادل برقرار کند: از یک سو، جلوگیری از انباشت بیش‌ازحد مجوزهای انتشار و حفظ کارکرد تنظیمی بازار کربن؛ و از سوی دیگر، افزایش انعطاف‌پذیری بازار و فراهم‌کردن حاشیه اطمینان بیشتر در برابر نوسانات احتمالی.
افزایش آستانه ابطال؛ ابزاری برای ثبات بلندمدت بازار کربن
در بیانیه منتشرشده درباره توافق اولیه آمده است که افزایش آستانه ذخیره می‌تواند به ثبات بلندمدت بازار کربن اتحادیه اروپا کمک کند و حاشیه اطمینان بیشتری در برابر نوسانات آینده بازار فراهم آورد؛ ضمن آنکه به‌عنوان اقدامی پیشگیرانه در برابر عرضه بیش‌ازحد مجوزهای انتشار عمل خواهد کرد.
در نظام تجارت انتشار اتحادیه اروپا، مجوزها امکان انتشار مقدار مشخصی از گازهای گلخانه‌ای را برای دارندگان آن‌ها فراهم می‌کنند. تغییر در میزان عرضه این مجوزها می‌تواند بر توازن بازار و قیمت کربن اثر بگذارد؛ موضوعی که برای صنایع مشمول این نظام، از جمله بخش‌های انرژی‌بر، اهمیت اقتصادی دارد.از این منظر، اصلاح آستانه ابطال مجوزها نه‌تنها بر نحوه مدیریت ذخایر کربنی اثرگذار است، بلکه می‌تواند بر میزان پیش‌بینی‌پذیری مقررات و شرایط فعالیت شرکت‌های صنعتی در بازار اروپا نیز تأثیر بگذارد.
شورای اتحادیه اروپا و پارلمان اروپا همچنین توافق کرده‌اند که در چارچوب بازنگری گسترده‌تر نظام تجارت انتشار گازهای گلخانه‌ای، امکان کاهش تدریجی آستانه ابطال مجوزها پیش‌بینی شود.هدف از این اقدام، حفظ رویکردی منسجم در اصلاحات کلی این نظام عنوان شده است. بااین‌حال، جزئیات مربوط به نحوه و زمان‌بندی کاهش تدریجی آستانه باید در روند بازنگری گسترده‌تر مشخص شود.گام بعدی، تأیید رسمی توافق از سوی پارلمان اروپا و شورای اتحادیه اروپا خواهد بود؛ مرحله‌ای که برای تصویب نهایی اصلاحیه ضروری است.
پیشنهاد اختصاص ۷۵ درصد درآمدهای ETS به کربن‌زدایی صنایع
در تحولی مرتبط با سیاست‌های اقلیمی و صنعتی اروپا، پارلمان اروپا پیشنهاد کرده است که ۷۵ درصد درآمدهای حاصل از نظام تجارت انتشار گازهای گلخانه‌ای به کربن‌زدایی صنایع محلی اختصاص یابد.این پیشنهاد از سوی پیتر لیزه، مذاکره‌کننده ارشد پارلمان اروپا، مطرح شده و سهمی بالاتر از پیشنهاد اولیه کمیسیون اروپا را شامل می‌شود؛ کمیسیون اروپا پیش‌تر اختصاص ۵۰ درصد از این درآمدها را پیشنهاد کرده بود.
اختصاص درآمدهای ETS به کربن‌زدایی می‌تواند به تأمین مالی سرمایه‌گذاری‌های موردنیاز برای کاهش انتشار گازهای گلخانه‌ای در صنایع اروپایی کمک کند. این موضوع به‌ویژه برای صنایع انرژی‌بر، از جمله فولاد، اهمیت دارد؛ صنایعی که برای کاهش شدت انتشار به فناوری‌های کم‌کربن، بهبود بهره‌وری انرژی و تغییر در فرایندهای تولید نیازمندند.
توافق جدید درباره ذخیره ثبات بازار، بخشی از تلاش اتحادیه اروپا برای بازتنظیم سازوکارهای بازار کربن در کنار حفظ اهداف اقلیمی و توجه به رقابت‌پذیری صنایع است.حفظ سازوکار ابطال مجوزها در کنار افزایش آستانه آن به ۷۰۰ میلیون سهمیه، نشان‌دهنده حرکت به سمت رویکردی میانه در مدیریت عرضه مجوزهای انتشار است. در این چارچوب، اروپا قصد دارد ضمن جلوگیری از شکل‌گیری مازاد بیش‌ازحد در بازار، نقدشوندگی و قابلیت پیش‌بینی بیشتری ایجاد کند.
برای صنعت فولاد اروپا، مسیر اصلاحات ETS و نحوه تخصیص درآمدهای حاصل از آن اهمیت ویژه‌ای دارد؛ زیرا هزینه انتشار کربن و تأمین مالی پروژه‌های کربن‌زدایی می‌تواند بر هزینه تولید، تصمیم‌های سرمایه‌گذاری و رقابت‌پذیری فولادسازان اثر بگذارد. بااین‌حال، آثار نهایی این توافق به تصویب رسمی اصلاحیه و جزئیات بازنگری گسترده‌تر نظام تجارت انتشار وابسته خواهد بود.
نظر شما