پایگاه تحلیلی خبری ایراسین، با وجود همه مشکلات عدیده صنعتگران در سال ۱۴۰۴، ناترازی انرژی یکی از مهمترین این مشکلات به شمار می رفت که خصوصا برای صنعت فولاد، صورت دیگری داشت و مستقیم و غیرمستقیم منجر به افت فروش و سود آوری این شرکت ها می‌شد. یک برآورد تخمینی نشان می‌دهد میان عدم النفع سه ساله فولاد مبارکه از قطعی برق و گاز بیش از ۵۰ همت برآورد می‌شود. این در حالی است که این بنگاه بزرگ تا کنون سرمایه گذاری عظیمی در بخش کاهش مصرف انرژی و بهینه سازی خطوط تولید انجام داده است.

برای ارزیابی واقعی تاب‌آوری، باید از شاخص‌های مالی عبور کرد و به شاخص‌های مهندسی-فرآیندی رسید. شاخص مصرف ویژه انرژی به عنوان ضربان قلب کارایی در صنعت فولاد شناخته می‌شود.

• بر اساس آمار موجود؛ مصرف ویژه انرژی فولاد مبارکه ۲۲.۹ گیگاژول بر تن فولاد است. این رقم شرکت را در موقعیتی بهتر از غول‌های آسیایی نظیر JSW هند با ۲۷.۲ و کوبه استیل ژاپن با ۲۵.۸ و هم‌تراز با آرسلورمیتال آمریکا با ۲۳.۰ قرار می‌دهد؛ اما همچنان با میانگین جهانی ۲۰.۶ گیگاژول بر تن فاصله ای معادل ۱۱ درصد (۲.۳ گیگاژول در هر تن) دارد.

در این قیاس، رتبه برتر به وست آلپین اتریش با ۱۷.۵ گیگاژول بر تن رسیده است. شکاف ۵.۴ گیگاژول بر تن میان مبارکه و شرکت وست آلپین، ریشه در تفاوت‌های ساختاری دارد:

1. تکنولوژی تولید: مسیر احیای مستقیم + کوره قوس (DRI-EAF) که در مبارکه استفاده می‌شود، به دلیل نیاز به مصرف گاز طبیعی برای احیای آهن و برق برای ذوب، ذاتاً انرژی‌برتر از سیستم‌های ترکیبی مدرن با بازیافت حداکثری گازهای خروجی در اروپاست.

2. میزان استفاده از قراضه: فولادسازان اروپایی و آمریکایی (مانند نایکو و آرسلورمیتال) با شارژ تا ۴۰-۵۰ درصد قراضه در کوره‌های قوس، مصرف انرژی ویژه را به شدت کاهش می‌دهند (ذوب قراضه به یک‌چهارم انرژی احیا و ذوب سنگ آهن نیاز دارد). محدودیت منابع قراضه در ایران، شرکت را مجبور به اتکای ۹۰ درصدی به آهن اسفنجی کرده است.

3. بازیافت حرارتی: در نیروگاه‌ها و واحدهای احیای شرکت‌های پیشرو جهانی، تا ۸۰ درصد حرارت تلف‌شده بازیابی و به جریان تولید بازمی‌گردد؛ حوزه‌ای که در فولاد مبارکه نیز با سرمایه گذاری در فاز بخار نیروگاه خود به دنبال بهره برداری از آن است.

انقلاب خودتأمینی در ۱۴۰۴

در مواجهه با شکاف فزاینده عرضه و تقاضای برق در شبکه سراسری، فولاد مبارکه در سال‌های ۱۴۰۳ و ۱۴۰۴ استراتژی کلاسیک «ادغام عمودی رو به بالا» را با سرعتی چشمگیر به اجرا درآورده است. نمودار تأمین و مصرف برق شرکت در سال ۱۴۰۴، نقطه عطفی در تاریخ عملیاتی این مجموعه محسوب می‌شود.

علاوه بر این تحول در سبد تأمین و همچنین مصرف برق فولاد مبارکه در سال ۱۴۰۴ قابل توجه بوده است:

• مصرف کل برق (مبارکه و سبا) با کاهش ۴ درصدی از ۵,۰۳۱ به ۴,۸۱۷ گیگا وات ساعت رسیده که نشانه بهینه‌سازی مصرف و مدیریت بار است.

• تولید برق تحت مالکیت گروه (نیروگاه شهید کاظمی، خورشیدی، سمنان) با جهش ۱۱۹ درصدی از ۱,۰۹۰ به ۲,۳۸۹ گیگا وات ساعت رسیده است.

• فولاد مبارکه با اتکا به خودتامینی و کاهش مصرف، تأمین برق از شبکه سراسری را ۵۷ درصد کاهش داده است. (از ۲,۹۳۶ به ۱,۲۴۹ گیگا وات ساعت)

فولاد مبارکه وابستگی خود به شبکه آسیب‌پذیر و پرنوسان سراسری را بیش از نصف کاهش داده و ظرفیت تولید برق ملکی خود را به ۲.۳۸ تراوات ساعت رسانده است. ورود نیروگاه سیکل ترکیبی شهید کاظمی، نیروگاه‌های خورشیدی و ظرفیت‌های سمنان، یک «سپر دفاعی» در برابر قطع برق صنعتی ایجاد کرده است. این رفتار دقیقاً مشابه استراتژی تاتا استیل (Tata Steel) در هند و پوسکو (POSCO) در کره جنوبی است. این شرکت‌ها برای رهایی از نوسانات قیمت و ناپایداری شبکه برق ملی، اقدام به ساخت نیروگاه‌های اختصاصی (Captive Power Plants) با ترکیب گاز و انرژی تجدیدپذیر کرده‌اند تا «ثبات عملیاتی» (Operational Continuity) خود را تضمین کنند.