پایگاه تحلیلی‌خبری ایراسین؛ آژانس بین‌المللی انرژی در تازه‌ترین گزارش خود پیش‌بینی کرد ظرفیت تولید برق از منابع تجدیدپذیر در جهان طی سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۱ نزدیک به ۴ هزار و ۸۰۰ گیگاوات افزایش یابد؛ رشدی که حدود ۶۰ درصد بیشتر از ظرفیت اضافه‌شده در دوره شش‌ساله گذشته است. بر اساس این گزارش، نگرانی‌های فزاینده درباره امنیت انرژی، افزایش قیمت سوخت و تلاش کشورها برای کاهش وابستگی به واردات انرژی، به مهم‌ترین محرک توسعه منابع تجدیدپذیر تبدیل شده است.
به گزارش آژانس بین‌المللی انرژی (IEA)، در گزارش سالانه «تجدیدپذیرها ۲۰۲۶» آمده است که انرژی خورشیدی فتوولتائیک بیش از سه‌چهارم رشد ظرفیت جهانی برق تجدیدپذیر تا سال ۲۰۳۱ را به خود اختصاص خواهد داد و پس از آن، انرژی بادی خشکی بیشترین سهم را در افزایش ظرفیت خواهد داشت.
این گزارش در شرایطی منتشر شده که بازارهای جهانی انرژی پس از آغاز جنگ ایران در پایان فوریه با اختلال‌های بی‌سابقه‌ای روبه‌رو شده‌اند. در چنین شرایطی، دولت‌ها بیش از گذشته به دنبال تقویت منابع داخلی انرژی و کاهش آسیب‌پذیری در برابر نوسان قیمت‌ها و محدودیت‌های تأمین سوخت هستند. آژانس بین‌المللی انرژی معتقد است همین نگرانی‌ها، در کنار حمایت‌های سیاستی قوی‌تر، روند توسعه نیروگاه‌های تجدیدپذیر را در مناطقی مانند هند، جنوب شرق آسیا، آفریقا و خاورمیانه سرعت بخشیده است.
تغییر جغرافیای رشد انرژی‌های تجدیدپذیر
یکی از مهم‌ترین تحولات پیش‌بینی‌شده در گزارش جدید، گسترش جغرافیایی بازار انرژی‌های تجدیدپذیر است. برای نخستین بار انتظار می‌رود میزان ظرفیت جدید برق تجدیدپذیر در اقتصادهای نوظهور و در حال توسعه خارج از چین، با ظرفیت افزوده‌شده در اقتصادهای پیشرفته برابر شود؛ موضوعی که از افزایش نقش کشورهای در حال توسعه در تحول نظام انرژی جهان حکایت دارد.
چین همچنان بزرگ‌ترین سهم را در رشد ظرفیت جهانی تجدیدپذیرها خواهد داشت، اما سهم این کشور از افزایش ظرفیت جهانی که در سال ۲۰۲۵ بیش از ۶۰ درصد بود، تحت تأثیر تغییر سیاست‌های انرژی این کشور، در دوره پیش‌بینی‌شده به‌طور متوسط به ۵۳ درصد کاهش می‌یابد.
در این میان، هند به دومین بازار بزرگ رشد انرژی‌های تجدیدپذیر در جهان تبدیل می‌شود و پیش‌بینی شده است ظرفیت کل این منابع در کشور تا سال ۲۰۳۱ بیش از دو برابر شود. همچنین توسعه تجدیدپذیرها در جنوب شرق آسیا، خاورمیانه و شمال آفریقا و آفریقای جنوب صحرا شتاب خواهد گرفت؛ به‌طوری‌که ظرفیت جدید این مناطق در فاصله سال‌های ۲۰۲۶ تا ۲۰۳۱ تقریباً سه برابر دوره شش‌ساله قبل خواهد بود.
فاتح بیرول، مدیر اجرایی آژانس بین‌المللی انرژی، با اشاره به تغییر عوامل محرک توسعه این منابع گفت: در گذشته، ملاحظات زیست‌محیطی اولویت اصلی سیاست‌گذاری برای گسترش تجدیدپذیرها بود، اما اکنون امنیت انرژی به عامل اصلی توسعه آنها تبدیل شده است؛ زیرا کشورهای بیشتری به دنبال کاهش وابستگی خود به سوخت‌های وارداتی هستند.
به گفته بیرول، انرژی‌های تجدیدپذیر اکنون حدود یک‌سوم برق جهان را تولید می‌کنند و انتظار می‌رود طی پنج سال آینده سهم آنها به نزدیک نصف برسد.
رشد انرژی خورشیدی و سوخت‌های زیستی در حمل‌ونقل
بر اساس گزارش آژانس، توسعه انرژی‌های تجدیدپذیر تنها به پروژه‌های بزرگ نیروگاهی محدود نیست و خانوارها و کسب‌وکارهای کوچک نیز نقش فزاینده‌ای در این روند دارند. افزایش قیمت سوخت و ناپایداری تأمین برق در برخی کشورها، استفاده از سامانه‌های خورشیدی پشت‌بامی را به گزینه‌ای جذاب‌تر تبدیل کرده است. این سامانه‌ها که با هزینه مناسب و در مدت کوتاهی قابل نصب هستند، تاکنون به بهبود خدمات برق‌رسانی برای حدود ۷۰ میلیون خانوار در جهان کمک کرده‌اند.
همچنین پیش‌بینی می‌شود استفاده از انرژی‌های تجدیدپذیر در بخش حمل‌ونقل تا سال ۲۰۳۱ بیش از ۶۰ درصد افزایش یابد و به تأمین ۶ درصد از تقاضای انرژی این بخش در جهان برسد. برق تجدیدپذیر مصرفی خودروهای برقی حدود ۴۵ درصد از این افزایش را تشکیل می‌دهد و سوخت‌های زیستی نیز دومین سهم بزرگ را خواهند داشت.
در واکنش به افزایش قیمت سوخت و چالش‌های تأمین آن، برخی کشورها، به‌ویژه در جنوب شرق آسیا و آمریکای لاتین، سهم الزامی سوخت‌های زیستی در ترکیب بنزین و گازوئیل را افزایش داده‌اند. بر همین اساس، پیش‌بینی آژانس درباره مصرف سوخت‌های زیستی نسبت به گزارش سال گذشته ۴۰ درصد افزایش یافته است.
ضرورت توسعه شبکه و ذخیره‌سازی برق
آژانس بین‌المللی انرژی در بخش دیگری از گزارش خود بر اهمیت تنوع‌بخشی به زنجیره تأمین تجهیزات تجدیدپذیر تأکید کرده است. هند در حال تبدیل‌شدن به یکی از منابع جایگزین مهم در این حوزه است و انتظار می‌رود سهم این کشور از تولید جهانی ماژول‌های خورشیدی فتوولتائیک طی پنج سال آینده تقریباً دو برابر شود و به ۱۷ درصد برسد.
با وجود چشم‌انداز مثبت توسعه تجدیدپذیرها، محدودیت شبکه‌های برق همچنان یکی از چالش‌های اصلی این مسیر است. ظرفیت پروژه‌های پیشرفته تولید انرژی تجدیدپذیر و ذخیره‌سازی که در انتظار اتصال به شبکه هستند، طی یک سال گذشته ۶۰ درصد افزایش یافته و به ۳ هزار گیگاوات رسیده است؛ رقمی معادل چهار برابر ظرفیت نیروگاه‌های بادی و خورشیدی متصل‌شده به شبکه در سال گذشته.
بر همین اساس، آژانس توسعه شبکه‌های برق متناسب با رشد ظرفیت تجدیدپذیرها، تسریع فرایند اتصال نیروگاه‌های جدید و گسترش سامانه‌های ذخیره‌سازی باتری را از اولویت‌های اصلی کشورها می‌داند. همچنین استفاده از فناوری‌های دیجیتال و هوش مصنوعی می‌تواند با انتقال بخشی از تقاضای برق به ساعت‌های اوج تولید انرژی خورشیدی و بادی، به مدیریت بهتر مصرف و افزایش انعطاف‌پذیری شبکه کمک کند.
گزارش آژانس بین‌المللی انرژی نشان می‌دهد که امنیت انرژی در حال تبدیل‌شدن به یکی از مهم‌ترین عوامل شکل‌دهنده سرمایه‌گذاری‌های جهانی در حوزه تجدیدپذیرهاست؛ روندی که در صورت همراهی با توسعه زیرساخت‌های شبکه و ذخیره‌سازی، می‌تواند به تأمین انرژی پایدارتر، مقرون‌به‌صرفه‌تر و قابل‌اتکاتر در جهان منجر شود.
نظر شما