پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ ناترازی برق در ایران طی سالهای اخیر از یک چالش مقطعی عبور کرده و به یکی از مسائل ساختاری و اثرگذار بر زندگی روزمره مردم، فعالیت بنگاههای اقتصادی و پایداری تولید در کشور تبدیل شده است؛ رشد مستمر مصرف، عقبماندگی در توسعه ظرفیتهای تولید، فرسودگی بخشی از زیرساختهای شبکه و تأخیر در اجرای برخی برنامههای توسعهای، مجموعه عواملی هستند که موجب شدهاند شکاف میان عرضه و تقاضای برق هر سال آشکارتر شود؛ شکافی که نمود عینی آن را میتوان در خاموشیهای خانگی، محدودیتهای اعمالشده بر صنایع و افزایش فشار بر شبکه در فصل گرم سال مشاهده کرد.
در چنین شرایطی، سیاستگذاران و متولیان حوزه انرژی در تلاشاند با توسعه نیروگاههای جدید، افزایش راندمان واحدهای موجود، حرکت به سمت انرژیهای تجدیدپذیر و اجرای برنامههای مدیریت مصرف، بخشی از این ناترازی انباشته را مهار کنند. با این حال، ابعاد گسترده این مسئله و انباشت عقبماندگیها طی بیش از یک دهه گذشته، نشان میدهد عبور از وضعیت موجود نیازمند نگاهی فراتر از راهکارهای کوتاهمدت و مستلزم برنامهریزی پیوسته، سرمایهگذاری هدفمند و هماهنگی مستمر میان دولت، مجلس و بخشهای اجرایی است.
صنعت برق در جدال با رشد تقاضا
فرهاد شهرکی، نایبرئیس اول کمیسیون انرژی مجلس شورای اسلامی، در تشریح وضعیت ناترازی برق کشور در گفتوگو با خبرنگار ایراسین اظهار کرد: طی دستکم یک دهه اخیر، رشد تقاضای برق بهمراتب از رشد تولید پیشی گرفته و این عدم توازن، به شکلگیری عقبماندگی قابل توجه در زیرساختهای تولید و تأمین برق منجر شده است.
وی افزود: از سال ۱۴۰۰ به بعد، این شکاف بهصورت ملموستری بروز یافت و خود را در قالب قطعیهای مکرر برق، بهویژه در فصول گرم سال نشان داد؛ بهگونهای که در برخی مقاطع تابستان، مشترکان خانگی حتی تا دو یا سه نوبت در روز با خاموشی مواجه بودند و در ادامه، بخش صنعتی نیز بهطور جدی تحت تأثیر این محدودیتها قرار گرفت.
نایبرئیس اول کمیسیون انرژی مجلس ادامه داد: با آغاز به کار دولت چهاردهم، تلاش شد با تمرکز بر توسعه نیروگاههای تجدیدپذیر، بهویژه انرژی خورشیدی، مسیر جدیدی برای افزایش ظرفیت تولید برق گشوده شود تا ضمن تنوعبخشی به سبد انرژی کشور، بخشی از عقبماندگیهای انباشته نیز جبران گردد.
شهرکی تصریح کرد: در یک سال گذشته اقدامات قابل توجهی به ثمر رسیده است؛ از جمله راهاندازی نیروگاههای خورشیدی در نقاط مختلف کشور، توسعه نیروگاههای سیکل ترکیبی و نیز افزایش راندمان نیروگاههای موجود؛ با این حال، علیرغم این تلاشها، فاصله میان تولید و تقاضا که از آن با عنوان «ناترازی» یاد میشود؛ همچنان پابرجاست و پیشبینی میشود در تابستان سال جاری نیز ظرفیت تولید، پاسخگوی کامل این فاصله نباشد.
نسخه عبور از ناترازی برق
وی درباره مدیریت مصرف گفت: بهمنظور کنترل بار شبکه، سیاستهای تشویقی متعددی، بهویژه در بخش خانگی، طراحی و اجرا شده است؛ از جمله اعمال نظام تعرفهگذاری پلکانی و ارائه مشوق برای کاهش مصرف؛ با این وجود، بهدلیل تداوم ناترازی، بروز خاموشیها در هر دو بخش خانگی و صنعتی همچنان اجتنابناپذیر است.
این نماینده مجلس تأکید کرد: مدیریت این وضعیت مستلزم اتخاذ رویکردی دووجهی از سوی دولت، همچون یکسو ارتقای بهرهوری و افزایش راندمان نیروگاههای موجود و از سوی دیگر، حرکت به سمت متنوعسازی سبد انرژی کشور است.
شهرکی بهرهگیری از ظرفیت نیروگاههای زغالسنگی در مناطق دارای ذخایر مناسب را یکی از گزینههای قابل بررسی دانست و افزود: همچنین تنوعبخشی به سوخت نیروگاهها، از جمله استفاده از LPG، از دیگر راهکارهایی است که نیازمند توجه جدی و برنامهریزی دقیق است.
وی در ادامه خاطرنشان کرد: جبران عقبماندگی انباشته طی یک دهه گذشته، در کوتاهمدت امکانپذیر نیست و مستلزم تداوم برنامهریزی، سرمایهگذاری هدفمند و بهرهگیری از ظرفیتهای داخلی و خارجی است.
نایبرئیس اول کمیسیون انرژی مجلس درباره برنامههای تقنینی در حوزه تأمین برق صنایع نیز گفت: در چارچوب برنامه هفتم توسعه، تکالیف مشخصی بر عهده وزارت نیرو قرار گرفته است که از جمله آن میتوان به افزایش ظرفیت تولید، تنوعبخشی به سبد تولید و کاهش تلفات شبکه اشاره کرد.
شهرکی افزود: در حوزه انتقال و توزیع، باوجود میزان قابل توجهی تلفات، خوشبختانه وابستگی جدی به خارج از کشور وجود ندارد و بخش عمده تجهیزات مورد نیاز این حوزه در داخل تولید میشود؛ از اینرو، مجلس شورای اسلامی با رویکرد نظارتی خود، اجرای دقیق و زمانبندیشده این تکالیف را بهطور مستمر رصد میکند.
وی با اشاره به ارزیابی عملکرد سال نخست برنامه هفتم اظهار کرد: بررسیها نشان میدهد کمتر از ۵۰ درصد اهداف پیشبینیشده محقق شده است و با توجه به شرایط خاص کشور، از جمله تبعات جنگ تحمیلی و فشارهای مضاعف بر زیرساختها، احتمال ایجاد وقفه در تحقق کامل اهداف در سال دوم نیز وجود دارد.
این نماینده مجلس ادامه داد: در شرایط کنونی، بخشی از منابع و ظرفیتهای وزارت نیرو صرف جبران خسارات وارده به زیرساختهای انتقال و توزیع، بهویژه در مناطق مسکونی، شده است که همین امر موجب عقبماندگی در برخی اهداف توسعهای بخش تولید شده است.
شهرکی در پایان تأکید کرد: مطالعات مرکز پژوهشهای مجلس و بررسیهای کارشناسی نشان میدهد که صرفهجویی در مصرف، بهویژه در بخش خانگی، میتواند نقش تعیینکنندهای در کاهش ناترازی برق ایفا کرده و امکان تخصیص پایدارتر انرژی به بخش تولید را فراهم سازد، از اینرو، ارتقای بهرهوری، توسعه تولید، بهینهسازی توزیع و مدیریت مصرف، بهعنوان ارکان اصلی سیاستگذاری در این حوزه، بهصورت مستمر در دستور کار دولت و نظارت مجلس قرار دارد.
نظر شما