پایگاه تحلیلیخبری ایراسین؛ در حالی که نوسانات بازار خودرو بار دیگر به یکی از دغدغههای اصلی افکار عمومی و سیاستگذاران تبدیل شده است، کالبدشکافی سهم زنجیره تأمین در این تغییرات قیمتی ضرورتی دوچندان یافته است. واقعیت آن است که تولیدکننده قطعات امروز در یک محاصرهی همهجانبه قرار گرفته است؛ از یک سو جهش خیرهکننده قیمت انرژی، آشفتگی تامین نهادههای تولید و نوسانات نرخ ارز و از سوی دیگر اختلالات لجستیکی ناشی از تنشهای منطقهای، حاشیه سود و توان برنامهریزی این صنعت را به شدت تحت تأثیر قرار داده است. خبرنگار ایراسین برای بررسی دقیقتر ابعاد این بحران و پاسخ به این پرسش که «سهم واقعی قطعات مورد استفاده در تولید خودرو در قیمت نهایی خودرو چقدر است؟»، با محمدرضا نجفیمنش، رئیس انجمن قطعهسازان خودرو، گفتوگو کرده است که در ادامه میخوانید:
ایراسین: با توجه به افزایش قیمت ها در بازار خودرو، سهم قطعهسازان و هزینههای تأمین قطعه در این نوسانات قیمتی دقیقاً چقدر است؟
نجفیمنش: ریشهیابی این نوسانات ما را به چند عامل بنیادی میرساند. نخستین مسئله، هزینههای نیروی انسانی است؛ ما در سال جاری با افزایش بیش از ۶۰ درصدی در بخش دستمزدها مواجه بودهایم. عامل دوم که باز هم خارج از کنترل تولیدکننده است، نرخ ارز است. حقیقت این است که ارز دولتی یا تخصیصی به سهولت در اختیار تولیدکننده قرار نمیگیرد و بسیاری از فعالان این صنعت ناچارند نیازهای فوری خود را از طریق بازار آزاد و با تفاوت قیمتی فاحش تأمین کنند. عامل سوم نیز که بسیار حیاتی است، به قیمت مواد اولیه بازمیگردد که رشد قیمتی زیادی را در بازار آزاد تجربه کردهاند. وقتی قیمت تمامشده نهادههای تولید بالا میرود، طبیعتاً نمیتوان انتظار داشت که قیمت محصول نهایی در بازار ثابت بماند.
ایراسین: تنشهای اخیر در منطقه و اختلال در مسیرهای بینالمللی، چه تأثیر مشخصی بر فرآیند تأمین قطعات نیمهآماده و لجستیک قطعهسازان داشته است؟
نجفیمنش: این اتفاقات عملاً هزینههای پنهانی را به تولید تحمیل کرده که در هیچ فرمولی دیده نمیشود. به دلیل ناامنی در مسیرهای تجاری معمول، ما ناچار به استفاده از مسیرهای جایگزین و پرهزینه شدهایم. در حال حاضر برخی محمولههای مواد اولیه ما در مبادی صادراتی مثل هند متوقف شده یا بازگشت خوردهاند. برای درک بهتر عمق فاجعه باید بگویم کانتینری که پیش از این با ۲ هزار دلار جابهجا میشد، اکنون هزینه حمل آن به حدود ۸ هزار دلار رسیده است؛ یعنی ۴ برابر افزایش هزینه صرفاً در بخش لجستیک رقم خورده است. به این موارد، ریسک عدم وصول کالا را هم اضافه کنید که امنیت روانی تولید را از بین برده است.
ایراسین: اگر بخواهیم شفافتر صحبت کنیم، از نظر آماری چند درصد از قیمت تمامشده یک خودرو مستقیماً به هزینههای قطعهسازی مربوط میشود؟
نجفیمنش: آمارها نشان میدهد حدود ۷۰ درصد از قیمت تمامشده یک خودرو متعلق به قطعات آن است. از این میزان، سهم قطعات تولید داخل بیش از ۵۰ درصد و سهم قطعات وارداتی حدود ۲۰ درصد برآورد میشود. اکنون ما در یک جبهه همهجانبه با افزایش قیمت روبهرو هستیم که در بخش داخلی شامل تورم، نهادههای انرژی و دستمزد، و در بخش خارجی شامل نوسانات ارزی و هزینههای سرسامآور حملونقل می شود. تجمیع این موارد است که قیمت نهایی را در خروجی کارخانه تغییر میدهد.
ایراسین: با توجه به وضعیت فعلی زنجیره تأمین، آیا در ماههای آینده با ریسک «کمبود قطعه» و توقف خطوط تولید مواجه خواهیم شد؟
نجفیمنش: پیشبینی دقیق در اقتصاد ایران دشوار است، اما واقعیت این است که واحدهای تولیدی معمولاً ذخیره استراتژیک محدودی برای یک یا دو ماه آینده دارند. تداوم تولید به شدت به سرعت شارژ مجدد مواد اولیه بستگی دارد. کلیدیترین بخش، تأمین مواد پتروشیمی و فولاد است که خوشبختانه در نشستهای اخیر، قولهای مساعدی برای تأمین پایدار این مواد داده شده است که امیدواریم عملیاتی شود.
ایراسین: در حال حاضر چه سازوکاری بر قیمتگذاری قطعات نظارت میکند و آیا این مکانیزم کارآمد است؟
نجفیمنش: اعتقاد قلبی ما این است که بازار و مکانیزم عرضه و تقاضا، صادقترین ناظر هستند. هر کجا که پای نظارتهای دستوری و قیمتگذاری دولتی به میان آمده، نتیجهای جز التهاب و رانت نداشته است. فضای رقابتی تنها راهی است که هم حقوق تولیدکننده و هم حقوق مصرفکننده را حفظ میکند.
ایراسین: مهمترین اولویتی که باید در دستور کار سیاستگذاران قرار گیرد تا بازار به آرامش برسد، چیست؟
نجفیمنش: تکیه بر توان داخل و حمایت واقعی از تولید ملی، تنها راه عبور از این بنبست است. همانطور که مقام معظم رهبری نیز در بیانات اخیرشان به مناسبت روز کارگر بر اولویتدهی به تولید داخلی تأکید کردند، ما انتظار داریم مسئولان حمایت از تولید را نه در شعار، بلکه در بخشهای اجرایی نظیر تخصیص ارز و تأمین نهادههای پایه، به عنوان یک اصل غیرقابل تغییر دنبال کنند.
نظر شما