پایگاه خبری تحلیلی ایراسین، در سالی که صنعت فولاد ایران با فشار سنگین هزینه‌ها روبه‌رو بود و افزایش ۱۰۱ درصدی نرخ گاز و ۲۱۶ درصدی نرخ آب حاشیه سود بسیاری از بنگاه‌ها را فرسایش داد، مجتمع فولاد سبا به‌عنوان یک استثنای معنادار ظاهر شد؛ سالی که هم‌زمان با آغاز نخستین سال استقلال این مجموعه از فولاد مبارکه همراه بود. تصمیم راهبردی فولاد مبارکه برای تفکیک ساختاری سبا و تبدیل آن به شرکتی مستقل، صرفاً یک تغییر حسابداری نبود، بلکه تلاشی هدفمند برای خلق یک «بازوی چابک» در کنار بدنه بزرگ گروه محسوب می‌شد. نتیجه این رویکرد در صورت‌های مالی ۹ماهه ۱۴۰۴ نمایان است؛ ثبت ۴۸ هزار میلیارد تومان درآمد عملیاتی و تحقق حاشیه سود خالص ۲۵.۳ درصدی، رقمی بالاتر از شرکت مادر که جایگاه سبا را به‌عنوان واحدی بهره‌ور و سودآور تثبیت کرده است.

‌گذار به نسل چهارم صنعت

بر اساس مدلهای استراتژیک، در بازاری که رقابت بر سر قیمت دشوار می‌شود، تمایز کلید بقاست. پروژه‌هایی که سبا در بهمن ۱۴۰۴ افتتاح می‌کند، نشان‌دهنده تغییر جهت استراتژیک از تولید انبوه به تولید هوشمند است.

• هوش مصنوعی در قلب احیا: پروژه هوشمندسازی فرآیند احیا مستقیم، جسورانه‌ترین گام سبا است. استفاده از روش‌های داده‌کاوی، یادگیری ماشین (Machine Learning) و شبکه‌های عصبی عمیق (Deep Learning) بر روی داده‌های لایه ۲، امکان پیش‌بینی رفتار کوره را فراهم کرده است. این پروژه که با اتکا به توان کارشناسان داخلی توسعه یافته، با بهینه‌سازی فرآیند، انحرافات عملیاتی را کاهش داده و بهره‌وری را افزایش می‌دهد.

• چشمان دیجیتال خط تولید (LTS): سیستم رهگیری پاتیل (LTS) با استفاده از تگ‌های هوشمند و تحلیل کلان‌داده‌ها (Big Data Analytics)، موقعیت و وضعیت هر پاتیل (تاریخچه نسوز، دمای ذوب و گرید) را لحظه‌به‌لحظه رصد می‌کند. خروجی این سیستم، پیشنهاد دمای بهینه برای هر ذوب است که مستقیماً منجر به کاهش هزینه‌های انرژی و افزایش کیفیت محصول نهایی می‌شود.

• کنترل کیفیت هوشمند: پروژه نمونه‌گیری آنلاین دانه‌بندی گندله با استفاده از پردازش تصویر، راهکاری نوین برای تضمین کیفیت ورودی (میکس بهینه مواد) به واحد احیا است که جایگزین روش‌های سنتی و پرخطا شده است.

تاب‌آوری زنجیره ارزش و لجستیک

سبا برای حفظ چابکی خود، نیازمند رفع گلوگاه‌های لجستیکی بود. پروژه‌های زیرساختی افتتاح‌شده، دقیقاً این هدف را نشانه رفته‌اند:

• انبار روباز کلاف: احداث انبار ۱۳ هزار متر مربعی با ظرفیت ذخیره ۲۵ تا ۴۰ هزار تن و اتصال به شبکه ریلی، قدرت مانور لجستیکی شرکت را برای صادرات و توزیع داخلی به شدت افزایش داده است.

• مخازن گندله: ساخت سه مخزن ۲۰۰۰ تنی و نوارنقاله‌های مربوطه، امکان میکس بهینه گندله و تغذیه پایدار واحد احیا را فراهم کرده که مستقیماً بر نرخ تولید اثرگذار است.

پایداری و مسئولیت اجتماعی

در پارادایم مدرن مدیریت، سودآوری بدون توجه به ذینفعان (محیط زیست و کارکنان) پایدار نیست. سبا با رویکرد خلق ارزش مشترک، پروژه‌های زیر را عملیاتی کرده است:

• اقتصاد چرخشی: پروژه غبارگیر مرطوب واحد حمل مواد، نه تنها غبار قابل اشتعال را کنترل می‌کند، بلکه با تبدیل آن به لجن و بازیافت آب، نمونه‌ای از بازگشت ضایعات به چرخه تولید (بازگشت کیک نهایی به بریکت‌سازی) است.

• ایمنی و رفاه: اجرای ۱۲ کیلومتر رینگ آتش‌نشانی مطابق استاندارد PMBOK، استاندارد سازی اتاق‌های کنترل و احداث فضاهای رفاهی جدید، سرمایه‌گذاری بر روی سرمایه انسانی به عنوان اصلی‌ترین دارایی نامشهود شرکت است.

استراتژی بقا در تحریم

در شرایطی که تحریم‌ها دسترسی به قطعات های‌تک را محدود می‌کند، سبا با حمایت از شرکت‌های دانش‌بنیان، اقدام به تولید «اینترکام بومی» کرده است. این تجهیزات که در محیط‌های پر غبار فولادسازی کارایی حیاتی دارند، جایگزین نمونه‌های گران‌قیمت وارداتی شده‌اند. گزارش عملکرد و پروژه‌های افتتاح‌شده نشان می‌دهد که فولاد سبا دیگر صرفاً یک واحد تولید ورق نیست؛ بلکه به آزمایشگاه تکنولوژی و نوآوری گروه فولاد مبارکه تبدیل شده است. اگر فولاد مبارکه وظیفه تأمین کمیت و امنیت بازار را بر عهده دارد، سبا مسئولیت تولید کیفی و پیشگامی تکنولوژیک را بر دوش می‌کشد. ترکیب سودآوری ۲۵ درصدی با هوشمندسازی فرآیندها، مدلی است که سبا برای عبور از طوفان‌های آینده صنعت فولاد ارائه می‌دهد.