به گزارش خبرنگار ایراسین، پنل «نگاهی به نقش فولاد مبارکه در توسعه بخش معدن کشور» در حاشیه دهمین نمایشگاه تخصصی معدن، فولاد و توسعه زنجیره ارزش یزد با حضور امیر مسعود قزوینی زاده (مدیرعامل شرکت ژرف کاوان اسپادانا) و مهرداد حیدری (مدیر ارشد اکتشاف شرکت ژرف کاوان) در غرفه شرکت تامین و فرآوری مواد معدنی فولاد مبارکه برگزار شد.

در این پنل امیرمسعود قزوینی‌زاده، مدیرعامل شرکت ژرف‌کاوان اسپادانا، با اشاره به سرمایه‌گذاری به عنوان یکی از معضلات اصلی و چالش‌های بخش معدن، اظهار کرد: سرمایه‌گذاری حلقه اول صنعت به ویژه در ایران است و این موضوع کاملاً روشن است که صنایع باید به بخش معدن کمک کنند.

وی افزود: ساختار این کمک باید تعریف و مشخص شود، زیرا بدون معادن، این صنایع وجود نخواهند داشت. بنابراین، ارتباطی دو طرفه میان معدن و صنعت وجود دارد و اگر صنایع نباشند، معادن عملاً ارزش افزوده ایجاد نخواهند کرد.

قزوینی‌زاده با بیان اینکه می‌توان با راهکارهای مختلفی چالش سرمایه‌گذاری را حل کرد، گفت: یکی از این راه‌ها، توجه به معادن کوچک است. شرکت‌های سرمایه‌گذاری بزرگ مانند فولاد مبارکه و دیگر شرکت‌ها می‌توانند با معادن کوچک‌تری که توان کمتری دارند، همراه شوند و در ازای تامین مواد اولیه خود، آن‌ها را توسعه دهند؛ این همکاری مشترک یکی از راه‌هایی است که می‌تواند به توسعه معادن در سطح کشور کمک کند.

مدیرعامل شرکت ژرف‌کاوان اسپادانا خاطرنشان کرد: از دیگر راه‌حل‌ها می‌توان به تکنولوژی اشاره کرد که یکی از چالش‌های جدی است. شرکت‌ها باید تحمل هزینه تکنولوژی را داشته باشند؛ موضوعی که نیاز به ارتباطات سیاسی و اجتماعی و ورود شرکت‌های خارجی دارد. این تکنولوژی و فناوری باید وارد کشور شود و امیدواریم این اتفاق هرچه زودتر رخ دهد.

قراضه فولادی؛ راهکاری ساده و کم‌هزینه برای تولید

وی در ادامه با اشاره به استفاده از قراضه‌های فولادی به عنوان راهکاری برای کاهش فشار بر مواد اولیه معدنی، تصریح کرد: بعد از مس، قراضه‌های فولادی ساده‌ترین راه برای تبدیل به فولاد هستند که با کمترین هزینه می‌تواند انجام شود. این کار باعث می‌شود فشار روی مواد اولیه معدنی کمتر شود، به طوری که مصرف یک تن قراضه به صرفه جویی در مصرف آهک، آهن و انرژی کمتر کمک می‌کند.

قزوینی‌زاده با تاکید بر لزوم تعامل با معدن‌داران از طریق کنسرسیوم‌ها و مشارکت‌ها، گفت: مجموعه‌های سرمایه‌گذار و صنایع معدنی باید با شکل‌های مختلف مشارکت به بحث معدن ورود کنند. یکی از جذاب‌ترین این اشکال، «شراکت» است که می‌تواند اطمینان حاصل کند که زنجیره ارزش صحیح است. در این مدل، معدن‌دار می‌تواند شریک شود و قاعدتاً رابطه وارد شده و در کنار مجموعه صنایع معدنی به کار ادامه دهد.

مدیرعامل شرکت ژرف‌کاوان اسپادانا، با اشاره به سابقه حضور فولاد مبارکه در بخش معدن، اظهار کرد: فولاد مبارکه زمانی که متوجه چالش‌های موجود در حوزه معدن شد، حدود ۱۵ سال پیش به صورت غیرمستقیم به این بخش ورود پیدا کرد و حدود ۷ سال پیش با تاسیس هلدینگ تامین و فرآوری مواد معدنی فولاد مبارکه، ورود خود را به صورت مستقیم آغاز نمود. همچنین هلدینگ معدنی نیز به نمایندگی از فولاد مبارکه، وظیفه راهبری بخش معدن را به عهده دارد و این مسئولیت را به خوبی ایفا می‌کند.

وی با بیان اینکه در یک فولادسازی به بزرگی فولاد مبارکه نه تنها سنگ آهن، بلکه بیش از ۲۶ ماده معدنی دیگر مصرف می‌شود، گفت: این موضوع هم در سطح بین‌المللی و هم در داخلی مورد توجه قرار گرفته است.

فولاد مبارکه؛ موتور محرک توسعه و رونق ملی

مدیرعامل شرکت ژرف‌کاوان اسپادانا در ادامه با تاکید بر نقش توسعه‌ای فولاد مبارکه، تصریح کرد: فولاد مبارکه همیشه توانمند عمل کرده و مسئولیت‌های خود را انجام داده است؛ این شرکت یک موتور توسعه است و در بخش‌های مختلف از جمله سرمایه‌گذاری در بخش انرژی، انتقال آب و تاسیس شرکت‌های مختلف در استان‌های کشور، فعالیت داشته است. پراکندگی سرمایه‌گذاری‌های فولاد مبارکه باعث شده است که رونق در همه استان‌ها شکل بگیرد. قطعاً در بخش معدن نیز می‌تواند به عنوان موتور محرک در کنار این بخش قرار گرفته و این امور را به انجام برساند.

قزوینی‌زاده، با اشاره به مفهوم «اقتصاد چرخشی» به عنوان یک مدل اقتصادی نوین در جهان که مبنای آن بازیافت است، اظهار کرد: اقتصاد چرخشی عاملی است که اجازه می‌دهد مواد مختلف از زباله‌ها و پسماندها مجدداً استفاده شوند و در صنایع مختلف به کار گرفته شوند. این رویکرد در دنیا با شدت زیادی دنبال می‌شود و فولاد مبارکه نیز از طریق شرکت «آتیه فولاد» گام‌هایی در این زمینه برداشته است.

وی با بیان اینکه حرکت فعلی در ایران نسبت به دنیا اندکی کند است، افزود: برای مثال، شرکت‌های بزرگ معدنی جهان نظیر «گلنکور» طی چند سال گذشته بیش از ۷۰۰ تا ۸۰۰ میلیارد دلار در شرکت‌هایی که کار بازیافت انجام می‌دهند، سرمایه‌گذاری کرده‌اند. این غول‌های معدنی شرکت‌هایی را خریداری کرده‌اند که در حوزه بازیافت آلومینیوم، نیکل و لیتیوم فعالیت می‌کنند. این موضوع برای ما یک زنگ خطر و همچنین یک چراغ راه است تا بتوانیم وارد این حوزه شویم.

قزوینی‌زاده با ذکر مثالی در خصوص خودروها تصریح کرد: یک خودرو را در نظر بگیرید؛ در این خودرو ورق‌های گالوانیزه وجود دارد که پس از پایان عمر خودرو، می‌توان آن‌ها را جدا کرده و دوباره وارد چرخه مصرف کرد. همچنین کاتالیست‌های موجود در اگزوز خودروها حاوی ۱۰۰ برابر ذخایر عناصر گروه پلاتین نسبت به معدن هستند و بازیافت این عناصر از کاتالیست‌ها می‌تواند ارزشمند باشد. این کاتالیست‌ها علاوه بر استفاده زیاد در پالایشگاه‌ها، در صنعت فولاد نیز کاربرد دارند و حاوی عناصر ارزشمندی نظیر نیکل و وانادیوم هستند که همگی می‌توانند به چرخه صنعت بازگردند.

مدیرعامل شرکت ژرف‌کاوان اسپادانا در ادامه با اشاره به مفهوم «معدنکاری شهری» در کنار اقتصاد زنجیره‌ای، خاطرنشان کرد: معدنکاری شهری به معنای استخراج درون شهرها نیست، بلکه استفاده از ضایعاتی است که در شهرها تولید می‌شود. این کار در اکثر کشورهای دنیا انجام می‌شود و در اروپا قوانین بسیار محکمی برای آن وضع شده که باعث شده حجم زیادی از مواد معدنی مورد استفاده از طریق بازیافت تامین شود.

وی با ارائه آماری از تاثیر بازیافت در جهان گفت: جالب است بدانید ۱۹ درصد قلع دنیا، نزدیک به ۳۰ درصد طلا و حدود ۲۵ درصد روی جهان از طریق بازیافت تولید و استحصال می‌شود. بنابراین، بخشی که فولادسازها و صنایع مختلف ما با توجه به کمبود و کاهش منابع می‌توانند به آن ورود کنند و با ایجاد ساختاری محکم، این مواد را بازیابی و در چرخه مصرف استفاده کنند، بسیار حائز اهمیت است.

برنامه اکتشافی هلدینگ؛ تمرکز بر مواد اولیه فولاد

قزوینی‌زاده، با اشاره به اولویت‌های اکتشاف هلدینگ تامین و فرآوری مواد معدنی فولاد مبارکه، اظهار کرد: اولویت نخست این هلدینگ، اکتشاف سنگ آهن است که به عنوان ماده اولیه فولادسازی محسوب می‌شود. در کنار آن، توجه به عناصری که در کنار فولاد استفاده می‌شوند، نظیر منگنز و کروم، نیز در درجه دوم اهمیت قرار دارد.

وی افزود: فولاد مبارکه به عنوان یک سرمایه‌گذار باید سبد محصولات خود را کامل کند تا با گسترش این سبد و تنوع بخشیدن به آن، دچار رکودهایی که گاهی در صنعت فولاد به دلایلی همچون عدم کشش بازار، کاهش قیمت‌ها یا سایر تغییرات رخ می‌دهد، نشود.

قزوینی‌زاده با بیان اینکه هدف‌گذاری فعلی برای ورود به حوزه‌های معدنی مس، طلا و یک یا دو عنصر دیگر با درجه اهمیت دوم است، تصریح کرد: فولاد مبارکه در این زمینه‌ها هدف‌گذاری کرده و یک استراتژی مشخص برای خود تعریف نموده است. در چارچوب این استراتژی، تعامل با معدن‌داران در تامین مواد معدنی مورد نیاز بسیار حائز اهمیت است و ایجاد یک بازی برد-برد برای معدن‌دار و مجموعه فولاد مبارکه، هدف اصلی هلدینگ محسوب می‌شود.

مدیرعامل شرکت ژرف‌کاوان اسپادانا، با انتقاد از قوانین دست‌وپاگیر حوزه معدن، اظهار کرد: قوانین معدن محدودکننده هستند و سازمان‌های مربوطه به جای ایجاد مانع، باید اقدام به کار کارشناسی کنند.

قزوینی‌زاده با طرح این پرسش که چه ایرادی دارد سازمان محیط زیست یا منابع طبیعی اگر محدودیتی در منطقه‌ای وجود دارد، آن را به صورت شفاف تعریف کرده و چهارچوبی برای معدنکار مشخص کنند، گفت: متاسفانه ما اولین چیزی که از این سازمان‌ها می‌شنویم کلمه «نه» است، در حالی که وظیفه اصلی آن‌ها انجام کار کارشناسی است. اگر معدنکار قصد کار در محدوده محیط زیست را دارد، باید شرایط کار برای او تعریف شود تا بتواند در چارچوب آن‌ها فعالیت کند، اما این اتفاق در حال حاضر رخ نمی‌دهد.

وی در پاسخ به سوالی در خصوص چالش‌های سودآوری و کاهش منافع، تصریح کرد: این موارد باید از طریق مجموعه دولت، خانه معدن یا تشکل‌های معدنی به دولت منتقل شود تا تصمیم‌گیری لازم صورت گیرد.

مدیرعامل شرکت ژرف‌کاوان اسپادانا افزود: در برخی کشورهای اروپایی نیز رویکرد متفاوتی وجود دارد؛ به عنوان مثال از شما می‌خواهند مطالعه امکان‌سنجی (FS) بنویسید و اگر کار شما سودآور باشد، مشکلی با فعالیت شما ندارند و حتی استانداردهایی سخت‌گیرانه از شرکت‌های بزرگ مطرح می‌کنند. اما متاسفانه در کشور ما این رویکرد پیگیری نشده و تنها بروکراسی اداری طولانی شده است.

قزوینی‌زاده با اشاره به فرسایش سرمایه‌گذار در روند اداری، خاطرنشان کرد: در ایران برای گذار از هر مرحله به مرحله بعد، باید مجوزهای منابع طبیعی و محیط زیست را همیشه تمدید کنید که این امر باعث خستگی سرمایه‌گذار می‌شود.

کمبود سرمایه‌گذاری؛ چالش اصلی اکتشاف کشور

همچنین مهرداد حیدری، مدیر اکتشاف شرکت ژرف‌کاوان، در این پنل با اشاره به وجود ضعف‌های ساختاری در حوزه اکتشاف کشور، گفت: یکی از بزرگ‌ترین چالش‌های ما، کمبود سرمایه‌گذاری است. سرمایه‌گذاری در این حوزه به دلیل ماهیت «صبورانه» اش، معمولاً با تاخیر انجام می‌شود. متاسفانه در سال‌های اخیر نتوانستیم ارتباط موثری با کشورها و شرکت‌هایی که در این حوزه صاحب صبر و تخصص هستند، برقرار کنیم. این عدم ارتباط باعث شده که از روش‌های جدید اکتشافی غافل بمانیم و همچنان به روش‌های قدیمی ادامه دهیم.

وی افزود: مشکل دیگر، کمبود تجهیزات و بهره‌وری پایین اپراتورهاست. اپراتورها باید در زمینه استفاده از دستگاه‌ها و برداشت‌ها به‌روزرسانی شوند تا بتوانند کارهای با کیفیت‌تری ارائه دهند. علاوه بر این، با کمبود آزمایشگاه‌های اکتشافی مواجه هستیم؛ به طوری که تعداد آزمایشگاه‌های مطرح کشور کمتر از انگشتان دست است.

حیدری در ادامه با انتقاد از ضعف نظارت‌ها اظهار کرد: عدم نظارت اکتشافی یکی دیگر از معضلات است. بارها پیش آمده که در یک فاز کاری، چندین مرتبه نمونه‌برداری ژئوشیمی انجام شده، اما بر روی نتایج نظارتی نبوده و سازمان‌های مختلفی کار کرده‌اند اما متاسفانه پروژه به مرحله بعد نرسیده است.