به گزارش گروه آنلاین روزنامه دنیای اقتصاد؛ بعد از گذشت دههها از ایجاد این «هم ارزی»، ایران به خصوص بعد از تشدید تحریمها و عضویت در برخی پیمانهای منطقهای، همواره پیشنهاد تشکیل پول مشترک را ارائه داده است که اگرچه با استقبال مواجه شده، اما به نظر میرسد که بسترهای عملیاتی شدن آن فعلاً فراهم نیست.
کشورهای اروپایی در طول تاریخ با جنگهای برونمرزی بسیاری مواجه بودند که اغلب آنها، ریشههای قومی و نژادی داشت. این منازعات به اشکال گوناگون ادامه یافت و در اغلب اوقات ادعاهای ارضی و کشورگشاییها، با هدف تصاحب معادن و ذخایر کشور متقابل بود. در سال ۱۹۵۲ نخستین گام برای رفع این نزاعها و ایجاد صلح، با انعقاد معاهده اقتصادی «مانتان» در حوزه زغالسنگ و فولاد برداشته شد و در طول زمان، با پیوستن بیشتر کشورهای منطقه به آن، در نهایت در سال ۱۹۹۲ منجر به تدوین پیمان رسمی و قانونی اتحادیه اروپا شد.
اعضای اتحادیه، بهمنظور ایجاد یک بازار مالی مشترک تصمیم به انتشار یورو بهعنوان ارز حسابداری گرفتند، این تصمیم در یکم ژانویه ۱۹۹۹ عملیاتی شد. در ابتدا یورو فقط برای پرداختهای الکترونیکی استفاده میشد و بعد از سه سال بهصورت فیزیکی و اسکناس و سکه به بازار عرضه شد. ایجاد واحد پولی مشترک، بازارهای مالی یکپارچهتر و قدرتمندتری برای کشورهای عضو به ارمغان آورد.
کاهش هزینههای اضافی در مبادله ارز، شفافیت در معاملات ارزی، امنیت دارایی در نوسانات ارزی و در نتیجه ثبات اقتصادی بیشتر، سبب تشویق سرمایهگذاریهای خرد و کلان در بین کشورهای عضو شد. این ابتکار به سرعت فراگیر شد و حمایت و اشتراک کشورهای عضو اتحادیه از یورو سبب استقامت بهتر این واحد پولی در برابر شوکهای اقتصادی و جذابیت روز افزون آن در تجارت با سایر کشورها شد.
اما این تمام ماجرا نبود.
آلن گرینسپن رئیس وقت فدرال رزرو در سال ۲۰۰۷ چنین مطرح کرد که یورو میتواند یک ارز جهانی همانند دلار باشد، اما با وجود پشتوانه نسبتاً مستحکم این نظریه، در پایان سال ۲۰۰۶ فقط ۲۵ درصد از ذخایر ارزهای جهانی، یورو و سهم دلار ۶۶ درصد از مجموع مبادلات ارزی دنیا بود.
نرخ برابری ارزها بر اساس ذخایر طلای کشور
در این میان اگرچه سهم یورو در مبادلات ارزی دنیا روند رو به رشدی را طی میکند، اما همچنان دلار حرف اول را در بازار میزند و علیرغم اینکه این پول مشترک حدود سه دهه است که جای خود را در اقتصاد دنیا تعریف کرده است، اما همچنان دلار گوی سبقت را میرباید. البته چنین سابقهای برای شکلگیری دلار هم وجود داشته است. در سال ۱۹۴۴ پس از توافق نامه برتون وودز، نمایندگان ۴۴ کشور در کنفرانس پولی و مالی سازمان ملل متحد در شهر برتون وودز ایالت نیوهمپشایر رسماً موافقت کردند که دلار آمریکا را بهعنوان ارز رسمی ذخیره در نظر بگیرند.
در این سیستم نرخ برابری ارزها بر اساس ذخایر طلای کشور ارزیابی میشد اما برخلاف استاندارد طلا، صندوق بینالمللی پول در مواقع ضروری مانند عدم تعادل ترازهای تجاری و مالی کشورها حق مداخله داشت. در این میان البته اسناد تاریخی نشان میدهند که دههها پیش از شکلگیری یورو، ایران و آلمان با یک ابتکار عمل، پول مشترکی را در تبادلات مالی خود استفاده میکردند.
این اسکناسها که در دوران جنگ جهانی اول در سال ۱۹۱۶ میلادی ضرب شدند، به عنوان یک ابزار اقتصادی و سیاسی مهم در آن زمان با هدف سهولت و عدم نیاز به مراجعه به بانکها در تبادلات تجاری صنعتی متعدد، اعزام دانشجویان ایرانی به آلمان برای تحصیل در رشتههای فنی و صنعتی و از سوی دیگر اشتغال مهندسان و متخصصان فنی حرفهای آلمانی در ایران به کار گرفته شدند.
یک طرف این اسکناسها مارک (پول رایج آلمان) و سمت دیگر ریال بود که با «هم ارزی» انجام شده، این اسکناس قابل استفاده در هر دو کشور بود؛ به نحوی که هر بیست و پنج ریال معادل ده مارک آلمان بود.
بعد از گذشت دههها از ایجاد این «هم ارزی»، ایران به خصوص بعد از تشدید تحریمها و عضویت در برخی پیمانهای منطقهای، همواره پیشنهاد تشکیل پول مشترک را ارائه داده است که اگرچه با استقبال مواجه شده، اما به نظر میرسد که بسترهای عملیاتی شدن آن فعلاً فراهم نیست.
نظر شما