پایگاه تحلیلی خبری ایراسین؛ بازار فولاد عمان در سال‌های اخیر با اتکا به اصلاحات اقتصادی، توسعه زیرساخت‌ها و افزایش سرمایه‌گذاری در بخش‌های غیرنفتی، روندی باثبات و رو به رشد را تجربه کرده است. موقعیت جغرافیایی این کشور در خارج از تنگه هرمز، دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد از طریق بنادر مهمی همچون صحار، دقم و صلاله و کاهش وابستگی مالی دولت به نوسانات قیمت نفت، از جمله عواملی هستند که جایگاه عمان را در معادلات اقتصادی و صنعتی منطقه تقویت کرده‌اند.
برآوردها نشان می‌دهد مصرف محصولات فولادی نهایی عمان در سال ۲۰۲۶ با رشد ۳.۵ تا ۴.۵ درصدی به حدود یک میلیون و ۴۹۰ هزار تن می‌رسد. این روند در سال آینده نیز شتاب خواهد گرفت و با تداوم اجرای پروژه‌های بزرگ عمرانی، حمل‌ونقل، انرژی و مسکن، تقاضای فولاد این کشور برای نخستین‌بار از مرز یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن عبور می‌کند.بر اساس پیش‌بینی‌ها، مصرف فولاد نهایی عمان در سال ۲۰۲۷ به حدود یک میلیون و ۵۷۰ هزار تن خواهد رسید؛ رشدی که علاوه بر تقویت بازار داخلی، فرصت‌های جدیدی برای تولیدکنندگان و صادرکنندگان محصولات فولادی در منطقه ایجاد می‌کند.
ساخت‌وساز؛ محور اصلی تقاضای فولاد عمان
صنعت ساختمان‌سازی بزرگ‌ترین مصرف‌کننده محصولات فولادی در عمان است و حدود ۷۵ تا ۸۵ درصد تقاضای فولادهای طویل و محصولات نوردی این کشور را به خود اختصاص می‌دهد. از همین رو، میلگرد مهم‌ترین محصول بازار فولاد عمان محسوب می‌شود و بخش عمده نیاز داخلی به این محصول از طریق تولیدکنندگان بومی تأمین می‌شود. واردات میلگرد نیز محدود است و عمدتاً در حجم‌های کوچک از امارات متحده عربی و از مسیر تجارت مرزی انجام می‌شود.
پس از میلگرد، مفتول و محصولات حاصل از فرآوری آن، از جمله توری‌های فلزی و قطعات صنعتی، در کنار مقاطع متوسط فولادی، سهم قابل‌توجهی از بازار را در اختیار دارند. در مقابل، تقاضای محصولات تخت عمدتاً از سوی تولیدکنندگان لوله‌های جوشی، مخازن ذخیره‌سازی و سازندگان سازه‌های فلزی ایجاد می‌شود.
ساختار بازار محصولات تخت عمان نیز در حال تغییر است. این کشور در گذشته بخش عمده نیاز خود به ورق‌های فولادی را از طریق واردات تأمین می‌کرد؛ زیرا ظرفیت تولید داخلی عمدتاً به محصولات ساده‌ای همچون تسمه فولادی محدود بود. بااین‌حال، اجرای پروژه‌های بزرگ تولید فولاد گرم، زمینه افزایش ظرفیت تولید داخلی و کاهش وابستگی به واردات را فراهم کرده است.
در بخش واردات، محصولات نیمه‌نهایی و تخت بیشترین سهم را دارند. چین با صادرات سالانه ۴۰۰ تا ۴۳۰ میلیون دلار انواع ورق گرم، ورق گالوانیزه، ورق رنگی و محصولات تخصصی، بزرگ‌ترین تأمین‌کننده خارجی فولاد عمان است و بیش از ۶۰ درصد واردات محصولات تخت این کشور را در اختیار دارد.
هند با صادرات سالانه ۸۰ تا ۱۱۰ میلیون دلار در جایگاه دوم قرار گرفته و کره جنوبی با ۵۵ تا ۶۰ میلیون دلار، سومین تأمین‌کننده بزرگ بازار عمان است. محصولات کره‌ای عمدتاً شامل ورق‌های گرم و سرد با کیفیت بالا و فولادهای تخصصی موردنیاز صنایع کشتی‌سازی و انرژی است. عربستان سعودی و امارات متحده عربی نیز در رتبه‌های بعدی تأمین‌کنندگان فولاد عمان قرار دارند.
واردات ۵۷۰ هزار تنی؛ سهم ۴۱ درصدی محصولات خارجی از بازار
بر اساس برآوردهای بازار، مصرف ظاهری محصولات نوردی عمان حدود یک میلیون و ۴۰۰ تا یک میلیون و ۴۳۰ هزار تن است. در نگاه نخست، سهم واردات از کل عرضه محصولات فولادی این کشور حدود ۶۵ تا ۶۶ درصد برآورد می‌شود؛ اما این رقم تماماً نشان‌دهنده وابستگی بازار داخلی به محصولات نهایی وارداتی نیست.
از مجموع واردات محصولات فولادی، حدود ۳۵۰ هزار تن به محصولات نیمه‌نهایی از جمله بیلت و اسلب و مواد اولیه موردنیاز واحدهای نوردی اختصاص دارد. بخش قابل‌توجهی از محصولات تولیدشده با استفاده از این مواد اولیه، به‌ویژه لوله‌های فولادی، پس از فرآوری مجدداً صادر می‌شوند.
بنابراین، برای محاسبه دقیق‌تر مصرف نهایی داخلی باید واردات مواد اولیه‌ای را که با هدف فرآوری و صادرات مجدد انجام می‌شوند، از مجموع واردات کسر کرد. بر این اساس، واردات مستقیم محصولات فولادی نهایی عمان حدود ۵۷۰ هزار تن، معادل ۴۱ درصد ظرفیت بازار داخلی، برآورد می‌شود.
پروژه‌های زیرساختی؛ پیشران مصرف فولاد در عمان
توسعه بنادر، شبکه‌های حمل‌ونقل و زیرساخت‌های انتقال آب، از مهم‌ترین عوامل افزایش مصرف فولاد عمان در سال‌های اخیر بوده است. پنج پروژه بزرگ زیرساختی این کشور در فاصله سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، در مجموع به حدود ۷۷۵ تا ۹۵۵ هزار تن محصولات فلزی نیاز داشته‌اند.
در این میان، توسعه بندر دقم و منطقه اقتصادی ویژه SEZAD یکی از مهم‌ترین پروژه‌های فولادبر عمان محسوب می‌شود. توسعه پایانه‌های تجاری و صیادی بندر و احداث زیرساخت‌های حمل‌ونقل و صنعتی پیرامونی، نیاز قابل‌توجهی به محصولات فولادی ایجاد کرده است. مصرف فلزات این مجموعه حدود ۲۵۰ تا ۳۰۰ هزار تن برآورد می‌شود.
در این پروژه، شیت‌پایل‌های فولادی برای تقویت سواحل و احداث دیواره‌های اسکله، در کنار مقاطع سنگین و میلگرد برای ساخت پل‌ها، روگذرها و آبروهای بتنی مورد استفاده قرار گرفته‌اند. توسعه منطقه اقتصادی دقم همچنان ادامه دارد و با ورود پروژه‌های صنعتی جدید، تقاضای فولاد در این منطقه افزایش خواهد یافت.
خط ریلی حفیط میان عمان و امارات متحده عربی نیز یکی دیگر از پروژه‌های مهم زیرساختی است. بخش عمانی این مسیر بیش از ۱۶۰ کیلومتر طول دارد و شامل ۳۶ پل و پل روگذر، حدود ۲.۵ کیلومتر تونل و ۸۸۱ آبرو است. عملیات اجرایی پروژه از سال ۲۰۲۴ آغاز شد و پس از اوج‌گیری فعالیت‌های عمرانی در سال ۲۰۲۵، عملیات ریل‌گذاری در سال ۲۰۲۶ ادامه یافت. میزان مصرف فلزات این پروژه حدود ۲۲۰ تا ۲۶۰ هزار تن برآورد شده است.
توسعه بزرگراه آدم–ثمریت نیز از دیگر پروژه‌های مهم مصرف‌کننده فولاد ساختمانی است. این طرح با هدف چهاربانده‌کردن محور ارتباطی بیش از ۷۱۷ کیلومتری عمان اجرا می‌شود. بخش نخست مسیر به طول ۳۱۷ کیلومتر از آدم تا خیما به چهار خط افزایش یافته و عملیات اجرایی بخش باقی‌مانده از خیما تا ثمریت نیز ادامه دارد. نیاز فولادی این پروژه حدود ۱۰۵ تا ۱۴۵ هزار تن برآورد می‌شود.
شرایط اقلیمی عمان و وقوع سیلاب‌های شدید در زمان توفان‌های فصلی، استفاده از سازه‌های مقاوم را در این بزرگراه ضروری کرده است. احداث پل‌ها و آبروهای متعدد، استفاده از میلگردهای سنگین، سازه‌های محافظ فولادی و توری‌های فلزی برای ایمن‌سازی مسیر، بخش مهمی از تقاضای محصولات فولادی این پروژه را تشکیل می‌دهد.
صنعت نفت و گاز؛ تقاضای مستمر برای لوله‌های تخصصی
صنعت نفت و گاز عمان نیز از مصرف‌کنندگان مهم محصولات فولادی، به‌ویژه لوله‌های تخصصی و مقاوم به خوردگی، به شمار می‌رود. این کشور برای حفظ تولید نفت در سطح حدود یک میلیون بشکه در روز، به فناوری‌های پیشرفته ازدیاد برداشت نفت (EOR) متکی است. در همین راستا، شرکت توسعه نفت عمان (PDO) و شرکت اکسیدنتال پترولیوم با توسعه چاه‌های تزریق و اجرای پروژه‌های افزایش ضریب بازیافت، تقاضای قابل‌توجهی برای لوله‌های جداری و مغزی نفت و گاز (OCTG) ایجاد کرده‌اند.
پالایشگاه دقم با ظرفیت فرآوری سالانه ۱۱.۵ میلیون تن نفت و سرمایه‌گذاری حدود ۹ میلیارد دلار، یکی از بزرگ‌ترین پروژه‌های انرژی منطقه است. استفاده از ورق‌های گرم برای ساخت مخازن ذخیره‌سازی، مقاطع سنگین برای سازه‌های صنعتی و اتصالات تخصصی، بخش مهمی از نیاز فولادی این مجموعه را تشکیل می‌دهد.
توسعه میدان گازی خزان و غزیر تحت مدیریت شرکت BP نیز با حفاری چاه‌های جدید و گسترش شبکه انتقال گاز همراه بوده است. در این پروژه‌ها از لوله‌های جداری و مغزی با استحکام بالا، اتصالات رزوه‌ای تخصصی و لوله‌های مقاوم به خوردگی استفاده می‌شود.همچنین توسعه پایانه نفتی رأس مرکز و احداث مخازن بزرگ ذخیره‌سازی، به ورق‌های فولادی ضخیم و مقاطع سازه‌ای نیاز دارد. خط لوله اصلی نفت به طول ۴۴۰ کیلومتر از مرکز نفتی نهضه و خطوط ارتباطی با پالایشگاه دقم نیز از دیگر پروژه‌های مهم این بخش هستند.برآوردها نشان می‌دهد صنعت نفت و گاز عمان طی سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵ حدود ۱.۱ تا ۱.۴ میلیون تن مصرف فلزات داشته است.
بازار مسکن؛ تقاضای پایدار برای محصولات طویل
سیاست‌های حمایتی دولت عمان در حوزه مسکن، یکی دیگر از عوامل تقویت تقاضای فولاد محسوب می‌شود. وزارت مسکن و برنامه‌ریزی شهری این کشور به متقاضیان واجد شرایط، زمین‌هایی با مساحت ۶۰۰ تا هزار مترمربع و زیرساخت‌های اولیه واگذار می‌کند تا امکان ساخت ویلاهای مستقل دو تا سه‌طبقه فراهم شود.
متقاضیان همچنین از تسهیلات حمایتی بانک مسکن عمان بهره‌مند می‌شوند. نرخ این تسهیلات بین یک تا ۳.۵ درصد متغیر است و برای خانوارهای کم‌درآمد، وام‌های بدون بهره نیز در نظر گرفته شده است.
استانداردهای ساختمانی عمان استفاده گسترده از سازه‌های بتن‌آرمه را ضروری می‌کند. ساختمان‌های ویلایی معمولاً دارای فونداسیون یکپارچه، اسکلت بتن‌آرمه و سقف‌های بتنی هستند و هر واحد مسکونی، بسته به ابعاد و مشخصات سازه، به حدود ۲۰ تا ۵۰ تن میلگرد نیاز دارد.
طی سال‌های ۲۰۲۱ تا ۲۰۲۵، سالانه حدود ۸ تا ۱۲ هزار پروژه ساخت‌وساز انفرادی با حمایت زیرساختی و تسهیلاتی دولت اجرا شده است. در کنار این برنامه، طرح مشارکت عمومی و خصوصی «صروح» نیز با هدف توسعه محله‌های مسکونی جدید به اجرا درآمده است. ظرفیت این برنامه حدود ۹ هزار و ۹۵۰ واحد مسکونی برآورد می‌شود.
فولاد سبز و توسعه دقم؛ فرصت جدید برای صنعت فولاد عمان
یکی از مهم‌ترین تحولات پیش‌روی بازار فولاد عمان، اجرای پروژه‌های جدید تولید آهن و فولاد کم‌کربن در منطقه اقتصادی دقم است.در این میان، کارخانه فولاد سبز فولکان گرین استیل، زیرمجموعه جندال استیل عمان، با هدف تولید آهن و فولاد کم‌کربن در حال احداث است. اجرای زیرساخت‌های بندری، ساخت اسکله اختصاصی و عملیات لایروبی از جمله بخش‌های مهم این پروژه محسوب می‌شوند و تکمیل و راه‌اندازی کارخانه برای سال ۲۰۲۷ برنامه‌ریزی شده است.
توسعه منطقه اقتصادی ویژه دقم نیز در سال آینده با ورود مجموعه‌ای از پروژه‌های صنعتی جدید شتاب خواهد گرفت. از جمله این طرح‌ها می‌توان به مجتمع تولید سود سوزآور و کلرید کلسیم با سرمایه‌گذاری ۳۲ میلیون دلاری و کارخانه تولید محصولات فلزی سنگین شرکت آلمانی ـ مصری DSD Ferrometalco با سرمایه‌گذاری ۲۶ میلیون دلار اشاره کرد.
همچنین سازمان مناطق ویژه اقتصادی و مناطق آزاد عمان (OPAZ) در اکتبر ۲۰۲۶ حدود ۳۶ میلیون دلار برای احداث ۳۰ کیلومتر جاده جدید در این منطقه اختصاص داده است که عملیات اجرایی آن در سال ۲۰۲۷ آغاز خواهد شد.
در کنار این پروژه‌ها، گروه اسیاد نیز برای توسعه ظرفیت تعمیر و نگهداری کشتی‌ها برنامه‌ریزی کرده است. افزایش سفارش‌های تعمیر کشتی و محدودیت ظرفیت فعلی حوضچه‌های تعمیراتی، سرمایه‌گذاری جدید در زیرساخت‌های این صنعت را ضروری کرده است.
موقعیت ژئوپلیتیکی؛ مزیت رقابتی بازار فولاد عمان
یکی از مهم‌ترین مزیت‌های اقتصادی عمان در مقایسه با سایر کشورهای شورای همکاری خلیج فارس، دسترسی مستقیم به آب‌های آزاد و برخورداری از بنادر راهبردی خارج از محدوده تنگه هرمز است.بندر صحار در مجاورت دریای عمان قرار دارد و بنادر دقم و صلاله نیز دسترسی مستقیم به دریای عرب را فراهم می‌کنند. این موقعیت جغرافیایی در شرایط افزایش تنش‌های منطقه‌ای، اهمیت بیشتری پیدا کرده و می‌تواند مسیرهای جدیدی برای انتقال کالا، صادرات انرژی و جابه‌جایی محصولات صنعتی ایجاد کند.
در چنین شرایطی، توسعه زیرساخت‌های بندری، مناطق آزاد و کریدورهای حمل‌ونقل عمان برای اقتصاد منطقه اهمیت راهبردی دارد. این روند می‌تواند به افزایش سرمایه‌گذاری در پروژه‌های عمرانی و صنعتی و در نتیجه رشد تقاضا برای فولادهای ساختمانی، ورق‌های ضخیم، مقاطع سنگین و محصولات لوله‌ای منجر شود.
از سوی دیگر، اصلاحات مالی دولت عمان نیز ظرفیت اجرای پروژه‌های توسعه‌ای را تقویت کرده است. بدهی عمومی این کشور از ۶۱ درصد تولید ناخالص داخلی در سال ۲۰۲۱ به ۳۴ درصد در سال ۲۰۲۴ کاهش یافته و قیمت سربه‌سر مالی نفت به حدود ۵۲ تا ۵۷ دلار در هر بشکه رسیده است. این اصلاحات در کنار برنامه چشم‌انداز عمان ۲۰۴۰، زمینه تخصیص منابع بیشتر به زیرساخت‌ها و فعالیت‌های غیرنفتی را فراهم می‌کند.
پیش‌بینی رشد ۶.۵ درصدی مصرف فولاد در سال ۲۰۲۷
برآوردها نشان می‌دهد بازار فولاد عمان در سال ۲۰۲۶ با رشد ۳.۵ تا ۴.۵ درصدی به حدود یک میلیون و ۴۹۰ هزار تن خواهد رسید. در این میان، تقاضای میلگرد و مفتول حدود ۹۶۰ هزار تن، محصولات لوله‌ای نوردشده ۲۹۰ هزار تن، مقاطع و محصولات سازه‌ای ۱۵۰ هزار تن و ورق‌های ضخیم و محصولات کلافی حدود ۹۰ هزار تن پیش‌بینی شده است.
این روند در سال ۲۰۲۷ شتاب بیشتری خواهد گرفت و نرخ رشد مصرف فولاد عمان به ۵ تا ۶.۵ درصد می‌رسد. بر این اساس، مجموع تقاضای محصولات فولادی نهایی این کشور می‌تواند به حدود یک میلیون و ۵۷۰ هزار تن افزایش یابد و برای نخستین‌بار از مرز یک میلیون و ۵۰۰ هزار تن عبور کند.توسعه زیرساخت‌های بندری و ریلی، سرمایه‌گذاری در صنعت فولاد سبز، گسترش پروژه‌های نفت و گاز و تداوم ساخت‌وساز مسکونی، چهار محور اصلی این رشد خواهند بود.
در مجموع، عمان با تکیه بر مزیت‌های جغرافیایی، اصلاحات اقتصادی و اجرای پروژه‌های بزرگ صنعتی و عمرانی، در حال تبدیل‌شدن به یکی از بازارهای دارای ظرفیت رشد تقاضای فولاد در منطقه است. عبور مصرف این کشور از مرز ۱.۵ میلیون تن در سال ۲۰۲۷، علاوه بر تقویت جایگاه تولیدکنندگان داخلی، فرصت‌های جدیدی برای تأمین‌کنندگان منطقه‌ای محصولات تخت، مقاطع فولادی، ورق‌های ضخیم و لوله‌های تخصصی ایجاد خواهد کرد.
نظر شما